Izvor: Politika, 28.Dec.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Titove nove godine bez Deda Mraza
Jelka se kitila socijalističkim obeležjima po uzoru na proslave u SSSR, a druženje s predsednikom simbolizovalo je slogu državog vrha
S tridesetak godina zakašnjenja šira javnost Balkana pobliže saznaje kako je, gde i u kakvom društvu Josip Broz, dugogodišnji prvi čovek jugoslovenske države i partije, dočekivao nove godine. To je tema izložbe pod nazivom „Titove nove godine” koja je otvorena u Muzeju istorije Jugoslavije.
Ana Panić, autor izložbe >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << i, kako piše u katalogu, kustoskinja i istoričarka umetnosti, napisala je u uvodnom tekstu „Nove godine kao politički ritual”:
„Nova godina je proglašena državnim praznikom u FNRJ tek 1955. godine prvim opštim Zakonom o državnim praznicima.
U nastavku, Panićeva piše: „U prvim posleratnim godinama dolazi do mešanja starih i novih praznika, preplitanja tradicije i nove ideologije. Božić se još uvek zvanično slavio, novine su objavljivale praznične trobojke sa božićnim pesmama i čestitkama. Od 1947. godine u štampi nema ni naznaka božićne atmosfere i na sve dostupne načine se u javnosti radi na potiskivanju verskih praznika: trebalo je prekodirati stari ceremonijalni kalendar sa predrevolucionarnim i religijskim konotacijama i proizvesti novi „socijalistički” praznik"
Antifašistički front žena krajem 1948. godine kreće u promociju Nove godine kao budućeg „narodnog običaja”. Odlični posrednici u promociji bila su deca – insistira se na Novoj godini kao dečijem prazniku, danu radosti za sve pionire (i trudbenike) koji toga dana sumiraju rezultate svoga rada. Jelka se kitila socijalističkim obeležjima po uzoru na proslave u SSSR, a Deda Mraz je kritikovan kao boljševičko klerikalna tvorevina koja suviše podseća na Svetog Nikolu. Centralna ličnost trebalo je da postane devojka u narodnoj nošnji kao personifikacija Nove godine koja donosi budućnost ili stari Partizan koji održava kontinuitet revolucionarnih tradicija. Kombinacijom propagande i prinude (vlast je naredila da se jelke, slatkiši i igračke povuku iz radnji i puste ponovo u prodaju direktno pred Novu godinu, a da ih u dane proslavljanja verskih praznika ne bude na tržištu) stvoren je narodni praznik, koji je krajem 1949. godine dobio svoj zaokruženi oblik i u javnom životu FNRJ zamenio dotadašnje obeležavanje verskih praznika.”
O Titovim dočecima novih godina Ana Panić je napisala da su do pojave televizije te svečanosti održavane „u užem krugu prijatelja, a svakog 1. januara na radiju je prenošena poruka kojom je građanima Tito čestitao nastupajuću godinu. Od šezdesetih godina prošlog veka uz pomoć televizijske slike Titovi dočeci postaju privatni, kućni, skoro porodični događaji koje prati cela Jugoslavija"”
Izložba je otvorena do srede 31. decembra od 10 do 16 časova, s tim što ponedeljkom Muzej ne radi.
D. Vlahović
[objavljeno: 29/12/2008]
