Izvor: Glas javnosti, 21.Okt.2009, 12:45 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sveti Trifun i Stepinac
U Crnoj Gori je ovih dana, u organizaciji Biskupskog ordinarijata iz Kotora, svečano proslavljeno 1.200 godina od kada su mošti svetog Trifuna, svetitelja jedinstvene i nepodeljene Crkve Hristove, stigle u ovaj primorski grad.
Bilo je realno očekivati da će i ova proslava, poput svake slične (a nije ih malo u hrišćanskom svetu), proteći u uobičajenoj atmosferi. Međutim, ovu proslavu, kao i priča o kultu svetog Trifuna u Kotoru, već decenijama prati ne samo svesno prećutkivanje >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << istorije događaja i žitija svetitelja nego i tendenciozna tumačenja i upoređenja. Na jedan grub način se, kroz mošti svetog Trifuna, koje počivaju u crkvi svetog Trifuna u Kotoru, u aktuelnom političkom trenutku u Crnoj Gori pokušava poslati poruka da je to „rimokatolički svetac“, te da je „prostor današnje Crne Gore i zbog toga rimokatolički prostor koji je etnički i verski počistio Stefan Nemanja, otac svetoga Save“. Otuda priča „o povratku Crne Gore njenoj dukljanskoj tradiciji“ nije ništa drugo nego stara priča o preveravanju pravoslavnog stanovništva, ali u novoj opremi i pakovanju.
Dokazivanje teze da sveti Trifun nije rimokatolički nego svetitelj jedinstvene i u to vreme nepodeljene hrišćanske Crkve koga danas proslavljaju i Pravoslavna i Rimokatolička crkva spada u dokazivanje aksioma, a aksiomi se, kao što je poznato, ne dokazuju.
Ipak, treba podsetiti na nekoliko važnih istorijskih podataka. Interesantno je gotovo prećutano predanje o tome kako su mošti svetog Trifuna 809. godine (dakle, pre crkvenog raskola iz 1054) stigle u Kotor. Hrvat Gelčić je krajem 19. veka u Dubrovniku na italijanskom jeziku objavio jedan tekst u kome je opisao narodnu legendu o tome kako su mošti svetog Trifuna, čiji je kult, prema argumentovanim stavovima vizantologa, izrazito istočnohrišćanski, dospele u Kotor. Te teze potvrđuje i činjenica da su mošti svetog Trifuna u Kotor stigle iz Vizantije početkom 9. veka. Mošti svetog Trifuna su u Kotor doneli Mlečani pošto su ih, u skladu sa tadašnjim običajima vizantijskih careva da u krajeve na koje žele proširiti svoj uticaj poklanjaju mošti svetitelja, dobili od vizantijskog cara Nikifora Prvog (802 - 811). Pošto lađa kojom su Mlečani doplovili do Kotora nije mogla da isplovi, Andrija Saracen je od njih otkupio svetiteljeve mošti i sagradio je hrišćansku, a ne rimokatoličku crkvu. Da ovo nije samo narodna legenda, potvrdila su i istraživanja koja su u kotorskoj crkvi svetog Trifuna vršena negde oko 1950. godine pošto je pronađen natpis u kome se kao osnivač - ktitor crkve pominje Andrija Saracen. Upravo je krajem 19. veka o tome pisao Hrvat Gelčić, i to na italijanskom jeziku.
Ima još interesantnih podataka. U originalnoj povelji od 19. juna 1166. godine nalazimo podatak da je osvećenju tri oltara crkve svetog Trifuna u Kotoru prisustvovao kir Isak - vizantijski strateg Dalmacije i Duklje (broj povelje 98, objavljeno u „Codedž diplomaticus“, str. 102, hrvatsko izdanje, Zagreb, 1905). Da ne govorimo da je sedište vizantijskog stratega Dalmacije još od početka 9. veka bilo u Zadru, te da je i preko njega vršen izvestan uticaj na mnoga crkvena pitanja.
I proslava 1200. godišnjice od dolaska moštiju svetog Trifuna u Kotor je protekla u pravcu svesnog prećutkivanja istorijskih istina kada je ovaj svetitelj u pitanju. Nažalost, ni tu nije kraj. Slovenački kardinal Franc Rode, specijalni papski izaslanik na ovoj svečanosti, u svom obraćanju je otišao toliko daleko da je svetog Trifuna pred čitavom crnogorskom svitom uporedio sa zloglasnim zagrebačkim nadbiskupom genocida - Alojzijem Stepincem. U istu ravan je stavio mučeničko stradanje svetoga Trifuna i položaj Alojzija Stepinca u komunističkoj Jugoslaviji. Ako je i od papskog izaslanika - mnogo je. I za Sloveniju, a kamoli za Crnu Goru!
