Izvor: Vostok.rs, 27.Dec.2016, 11:12 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Starost na selu je doba usamljenosti
Veliki broj starih osoba u ruralnim predelima naše zemlje živi bez bračnog partnera i sa teškim osećanjem usamljenosti. U njihovim domovima, pored ikona svetaca, vise fotografije dece i unuka koji žive negde daleko od njih. Većina seoskih domaćinstava ima samo jedan izvor prihoda i teško sastavlja kraj sa krajem. Socijalnu pomoć prima tek svaka šesta stara osoba – pokazalo je najnovije istraživanje Crvenog krsta Srbije, poverenice za zaštitu ravnopravnosti i Populacionog fonda Ujedinjenih nacija.
Studija „Položaj starijih na selu”, nastala na osnovu istraživanja sprovedenog od avgusta do oktobra na uzorku od 685 ispitanika starijih od 65 godina koji žive na selu, pokazala je da većinu ruralnog stanovništva čine žene. Svaka deseta stara osoba na selu ima više od 85 godina, a zanimljivo je da čak 22 sadašnja stanovnika sela tu nije rođeno, već se na selo preselilo iz gradova. Istraživanje je sprovedeno u ruralnim područjima Obrenovca, Palilule, Vrbasa, Inđije, Valjeva, Čačka, Kragujevca, Kruševca, Merošine, Aleksinca, Knjaževca i Pirota.
– Podaci o porodičnom statusu starih osoba govore da je najveći broj njih bio u braku, ali je skoro polovina sada u statusu udovice odnosno udovaca. Skoro svaka peta osoba starija od 60 godina nema decu, a dve trećine njih ima decu koja žive daleko, pa na njihovu pomoć ne mogu da računaju. Svega trećina starih osoba živi u višegeneracijskoj porodici i treće doba provodi u društvu svoje dece, unuka i praunuka – istakao je sociolog Gradimir Zajić.
Prema podacima iz popisa sprovedenog 2011. u selima Srbije živi 311.000 stanovnika manje nego 2002. godine
Podaci o obrazovnom profilu seoskog stanovništva govore da 41 odsto nema osnovno obrazovanje, 38 odsto su radnici i službenici, 43 procenata su starosni i invalidski penzioneri a 38 odsto – poljoprivredni penzioneri. Poljoprivredu kao izvor prihoda naveo je relativno mali broj domaćinstava – svega 14 odsto. Iako 52 procenta domaćinstava ima obradivo zemljište, većina obrađuje samo okućnicu.
Relativno mali broj starih osoba opisuje svoje zdravlje kao dobro – dve trećine živi sa hroničnim bolestima, a svaka treća stara osoba je u ovoj godini bila vezana za postelju. Teškoće u kretanju ima skoro polovina starih koji žive na selu, a tri procenta njih je stalno u postelji, odnosno u invalidskim kolicima.
– Pogotovo je teška situacija u selima udaljenim od gradova, koja su raštrkana po obroncima planina, jer tamo medicinske i socijalne službe teže dopiru do starijih žitelja – istakao je predsednik Crvenog krsta Srbije Dragan Radovanović. Kako je naglasio, srpska sela se istovremeno suočavaju sa migracijama stanovništva u gradove, ali i depopulacijom. Naime, poslednji popis stanovništva pokazao je da se seosko stanovništvo smanjilo za 311.139 stanovnika, odnosno za deset procenata u odnosu na 2002. godinu.
Poverenica za zaštitu ravnopravnosti Brankica Janković istakla je da je autore ovog istraživanja veoma zanimalo koliko su stare osobe zadovoljne odnosom drugih ljudi prema njima.
– Istraživanje je, između ostalog, pokazalo da su ispitanici najmanje zadovoljni odnosom službenika u opštinskim službama i odnosom zdravstvenih radnika. U razgovoru sa njima često saznajete da stare osobe imaju doživljaj da su „nevidljive” za okolinu i teško im pada činjenica da stalno moraju nekoga da mole za pomoć – bilo da je u pitanju prevoz i plaćanje računa, bilo nabavka lekova – istakla je Brankica Janković.
Katarina Đorđević,
Politika
