Izvor: Politika, 22.Jun.2015, 15:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Rimljani iz zvorničkog sela Mramorak
U selu kod Zvornika, sa samo tri kuće, pronađene su stara srednjovekovna crkva, rimska nadgrobna ploča i ranohrišćanska grobnica
Urezani krst na starom drvetu bio je znak svešteniku Željku Božiću, parohu osmačkom, da gusta šuma i kamenito brdo u selu Mramorak kod Osmaka, nedaleko od Zvornika, koliko god izgledali obično, u stvari, to nisu. Ubrzo će otkriti da priča o staroj, srednjovekovnoj crkvi baš na tom mestu nije samo narodno predanje.
Jerej Željko >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Božić pročitao je u jednoj monografiji da se na ovom brdu nalazila stara crkva, iz srednjeg veka, a onda je i od meštana Mramorka čuo slične priče kao objašnjenje zašto narod to brdo zove „Crkvine”. Sa momcima iz zaseoka Pantelić počeo je sveštenik da raskrčuje teren, da bi ubrzo naišli na nešto što im je izgledalo kao zidovi crkve.
Pozvali su stručnjake iz Muzeja Semberije u Bijeljini, a oni su s kolegama arheolozima iz Muzeja grada Užica počeli iskopavanja. Prvo su pronađeni ostaci topovske đuladi. Pretpostavlja se da je tako hram postradao 1717. godine kada se upravo u Osmacima, u austrijsko-turskom ratu, vodila žestoka bitka pri pokušaju austrijskog generala Petraša da zauzme Zvornik. Radilo se u etapama od 2011. godine i zidovi crkve počeli su ponovo da izranjaju iz zaborava.
– Crkva za koju se pretpostavlja da potiče iz perioda srednjeg veka, odnosno njeni zidovi u celosti su danas otkopani. Ona ima dobro očuvan pod, a pronađen je i deo ikonostasa. Međutim, ono što nas je sve iznenadilo jeste otkriće još starijeg sloja građe. U neposrednoj blizini crkve pronađena je starorimska nadgrobna ploča sa oštećenim natpisom na latinskom jeziku koji tek treba da bude preveden. Spomenik je, pretpostavlja se, iz drugog veka – priča jerej Željko Božić.
On dodaje da arheolozi nisu bili iznenađeni otkrićem srednjovekovne crkve budući da u samom selu Mramorku, koje danas čine svega tri domaćinstva, postoje ostaci srednjovekovne tvrđave, kao i drugi materijalni tragovi iz ovog perioda. Iznenadilo ih je da ima tragova iz rimskog doba.
Najnovije otkriće iz osmačke parohije je starohrišćanska grobnica, pronađena u samom hramu. Sahranjivanje je u njoj vršeno po drevnom sistemu katakombi, a pronađeni su posmrtni ostaci pet osoba. Kosti su poharane i isprevrtane, ali po očuvanosti zuba prvi zaključci upućuju na to da je reč o mlađim osobama. Jedna od teorija je i da su to možda bili hrišćanski mučenici, budući da su po drevnim hrišćanskim običajima nad njihovim grobovima građeni hramovi.
– Pronađeno je i dosta predmeta, keramike iz različitog perioda, uključujući i rimski, pa i jedan stari bodež. Sve to sada treba da se ispita i prouči kako bismo imali jasniju sliku o ovom otkriću – kaže osmački paroh.
