Izvor: Vostok.rs, 10.Nov.2022, 19:58
„ROD“ - ostvarivanje osnovnih ciljeva obrazovanja i vaspitanja
Jedini i osnovni uslovi za odobravanje udžbenika i drugih nastavnih sredstava nalaze se u Pravilniku o standardima kvaliteta udžbenika i uputstvu o njihovoj upotrebi donetom 2016. godine, koji utvrđuje obaveznu primenu srpskog jezika i Pravopisa Matice srpske, izdanje 2010. godine. U Rečniku srpskog jezika Matice srpske iz 2007. godine, na koji se odnosi navedeni Pravopis, na strani 1147., navedena je reč „ROD“ sa opisom (u prilogu). I samo to značenje može da se primeni kod tumačenja pojma „rod“ iz člana 8. tačka 15). Zakona o osnovama sistema obrazovanja. Reč „Rod“ nalazi se i u Vukovom Srpskom rječniku iz 1818. godine (u prilogu). Uzgred, zbog moguće zabune, navodi se: dana 1. juna 2021. godine prestao je da važi Zakona o ravnopravnosti polova (koji se odnosio na muški pol, ženski pol, muški rod, ženski rod itd.). Istoga dana, po uzoru na strane propise, usvojen je nepotpun i neprimenljiv Zakon o rodnoj ravnopravnosti (Law on Gender Equality). U specifičnim okolnostima preuzet je strani zakon na engleskom jeziku, tako da je reč „gender“ prevedena sa rečju „rod“, koja nema veze sa polom, i svakom licu daje pravo da se, bez obzira na pol i bez podnošenja bilo kakvih dokaza, izjasni o svom rodnom identitetu, kome u tom trenutku pripada kao npr. da je: muškarac, žena, lezbejka, homoseksualac, biseksualac, kvir, neutralan, međupol i sl. Prema nedavno iznetim podacima Bi-Bi-Sija, međupol/interseks za sada se pojavljuje u preko 150 oblika. Inače, i pored zaprećenih novčanih kazni i kazni zatvora do pet godina, Zakon o rodnoj ravnopravnosti nije moguće primeniti iz nekoliko razloga: - Suprortan je Ustavu i mnoštvu drugih zakona koji se odnose na obrazovanje i vaspitanje. - Za pojam „rod/džender“ još nisu utvrđeni rodni/dženderski identiteti pa je organizacioni odbor nedavno održanog Europrajda 2022. izneo vlastima dva zahteva: da se usvoje zakon o rodnim identiteteima i zakon o istopolnim zajednicama. - Rodno osetljiv jezik i rodno senzitivan jezik nemaju rečnik, nemaju pravopis, nemaju gramatike, nemaju katedre i sl. - U univerzalna i opšte prihvaćena ljudska prava, fiksirana npr. članovima Međunarodnog pakta o građanskim i političkim pravima UN i Evropskom konvencijom o ljudskim pravima, spada da je brak zajednica muškarca i žene, da se pol deteta upisuje odmah po rođenju, da roditelji imaju pravo da vaspitavaju decu u skladu sa svojim religijskim ubeđenjima (a Ustavom je garantovana i posebna zaštita dece i porodice što je sve nespojivo sa gore navedenim pojmom "džendera"). U delu koji nije suprotan Ustavu, univerzalnim i opšte prihvaćenim ljudskim pravima (koja se primenjuju čak i u slučaju kada u nekoj zemlji ne postoji Ustav) i drugim obavezujućim propisima moguća je primena nespornog dela Zakona o rodnoj ravnopravnosti. Međutim, za davanje stručnog mišljenja ZUOV, NPS i Ministarstvo moraju da zatraže pomoć pravnih eksperata. Za tumačenje i primenu Zakona o rodnoj ravnopravnosti i pojma „rod“ - koji nije biološki pojam - nisu stručni prosvetni radnici iz oblasti biologije, muzike, srpskog, istorije, likovne umetnosti i sl. Iz navedenih razloga, dok se ne promene gore nabrojani propisi, posebno: PRAVILNIK O STANDARDIMA KVALITETA UDžBENIKA I UPUTSTVO O NjIHOVOJ UPOTREBI Zavod za unapređenje obrazovanja i vaspitanja, Nacionalni prosvetni savet, Ministar prosvete, prosvetni radnici i sl. ne mogu da odobravaju, ni da u udžbenicima i drugim nastavnim sredstvima koriste pojmove: „rod“, „rodno osetljiv jezik“, „rodno senzitivan jezik“ i „rodni identitet“. Zakon o rodnoj ravnopravnosti ne zabranjuje: Zavodu za unapređenje obrazovanja i vaspitanja, Nacionalnom prosvetnom savetu, Ministru prosvete, i zaposlenim u prosveti da ostvaruju „Osnovne ciljeve obrazovanja i vaspitanja“ navedene u članu 8. Zakona o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja, a posebno one iz tačke 16). koja se odnosi na: razvijanje ličnog i nacionalnog identiteta, razvijanje svesti i osećanja pripadnosti Republici Srbiji, poštovanje i negovanje srpskog jezika i maternjeg jezika, tradicije i kulture srpskog naroda… Polazeći od gore navedenog, u programima za četvrti razred gimnazije za učenike sa posebnim sposobnostima, iz „ciljeva opšteg i srednjeg obrazovanja i vaspitanja“, potrebno je izbaciti reč “rod“ iz predmeta: računovodstvo i informatika, geografija i istorija, scenske i audio-vizuelne umetnosti, filološke nauke, matematika, fizika i sport. Iako se radi o nespornom pojmu „rod“ iz Rečnika srpskog jezika Matice srpske, bolje je izbaciti ga, jer njegovo uklanjanje neće stvoriti probleme, s obzirom da Ustav i mnogi drugi propisi odavno garantuju zabranu od svih oblika diskriminacije. Pored toga, iz Programa za predmet geografija i istorija, potrebno je izbaciti, ili preformulisati, pojam „rod“: - st. 49. - Četvrta industrijska revolucija; porodični i rodni odnosi; - st. 72. - Analizirati povezanost četvrte industrijske revolucije sa promenama u sferi porodičnih i rodnih odnosa, demografskim promenama, brigom o zdravlju i životnoj sredini. - st. 108. - Za dostizanje ishoda učenik će biti u stanju da diskutuje domete populacione politike u zemljama depopulacije učenik treba da demonstrira da može da: komentariše konzervativne i savremene pristupe populacionoj politici, kritički prosudi domete i ograničenja politika podsticanja rađanja, diskutuje rešenje na izazov depopulacije iz perspektive porodičnog života – da li je moguće uskladiti rodne uloge i dostići željeni broj dece, Literatura: 1. Kostić, V. S., Đukić Dejanović, S., Rašević, M. (ur.) (2020). Srbija: Rod, politike, stanovništvo. Beograd: SANU, Institut društvenih nauka. III U Programu za predmet filološke nauke upotreba pojma „rod“ nije sporna : st. 109 GRAMATIKA U ovom delu predviđeno je nadovezivanje na znanja stečena na časovima srpskog jezika i drugih jezika o gramatičkim kategorijama i vrstama reči. Treba ukazati na opoziciju u okviru svake kategorije: rod (muški i ženski), broj (jednina i množina), padež (nezavisni i zavisni). st. 159. RUSKI JEZIK - FONETIKA I FONOLOGIJA Sistematizacija pravila ruskog književnog izgovora. MORFOLOGIJA Imenice • Rod nepromenljivih imenica. • Imenice pridevskog i participskog porekla. • Imenice opšteg roda. st. 191. ITALIJANSKI JEZIK Imenice Sistemski prikaz morfoloških karakteristika. Sistematizacija imenica ženskog roda na – o i muškog na –a. Oblici za muški i ženski rod (- a, -ista, -tore, - ssore, -aio) i građenje množine. st. 192. Imenice sa posebnim oblicima za muški i ženski rod. st. 209. NORVEŠKI JEZIK Imenice Promena imenica srednjeg roda na -um (museum, jubileum, album, visum). st. 210. ŠPANSKI JEZIK Imenice Sistematizacija imenica ženskog i muškog roda, odstupanja. Oblici za muški i ženski rod ( -ista, -nte) i građenje množine. st. 211. Imenice koje menjaju značenje u zavisnosti od roda (el orden/la orden). Imenice sa posebnim oblicima za muški i ženski rod. st. 212. Određeni član srednjeg roda lo (lo difícil). ADVOKATSKA KANCELARIJA RADIĆ Prilog: Vukov Srpski rječnik iz 1818. Rečnik srpskog jezika Matice srpske Podnesak koji je Advokatska kancelarija Radić uputila Ministarstvu prosvete
