Izvor: Glas javnosti, 01.Sep.2008, 07:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Preživeli mnoge vekove, ovaj neće
KRALJEVO - Brojne kulturno-istorijske spomenike od izuzetne važnosti i značajne arheološke lokalitete u kraljevačkom kraju ozbiljno ugrožavaju neodgovorni i bahati izvođači i investitori javnih radova. Putari su već ugrozili utvrđenja Maglič, Koznik, Gradinu, tvrđavu u Novom Pazaru, a neolitska naselja Divlje polje i Konarevo kod Kraljeva već su prilično oštećena. U blizini Magliča, najočuvanijeg srednjevekovnog utvrđenja u ovom delu Evrope, započeta je, pre godinu dana, eksploatacija >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << kamenoloma.
- Još 1948. godine ovo utvrđenje je proglašeno spomenikom od izuzetnog značaja. Niko još nije utvrdio kako detonacije, prilikom iskopavanja kamena, utiču na zidine i palate sagrađene još u 14. veku. Umesto da se ovde grade prilazne i staze za šetanje, mi uništavamo utvrđenje koje je preživelo vekove, ali ovaj, izgleda, neće - kaže arheolog Gordana Tošić.
U sličnoj opasnosti su i utvrđenja Koznik kod Aleksandrovca, Gradina kod Raške i gradska tvrđava u Novom Pazaru. Kraljevački arheolozi neprestano obilaze ugrožene spomenike kulture, ali gotovo da nema slučaja da je neko posle njihove intervencije obustavio radove. Najveće nevolje zadaje im Ministarstvo za kapitalne investicije, koje gradi puteve i obilaznice kroz neobično vredna arheološka nalazišta.
- U blizini Kraljeva nalazi se arheološki lokalitet Divlje polje. Tu je otkriveno neolitsko naselje iz mlađe faze, iz tzv. vinčanske kulture. Ono se ubraja u najveća i najznačajnija nalazišta u Evropi iz tog doba. Baš tuda prolazi obilaznica oko grada. Bageri su već uništili nekoliko slojeva - kažu arheolozi kraljevačkog Narodnog muzeja.
PETICIJA
Meštani Magliča i okolnih sela uputili su peticiju lokalnim i državnim organima, tražeći od njih da zaštite maglički grad i ovaj deo klisure Ibra od putara koji eksploatišu obližnji kamenolom. Oni tvrde da će potresi od eksplozija imati katastrofalne posledice za grad Maglič i promeniti ekološku ravnotežu ovog kraja.
Direktor ove ustanove Dragan Drašković naglašava da su postojećim zakonima ovakvi lokaliteti zaštićeni, ali da su loši kazneni mehanizmi.
- Pre petnaestak godina donet je Zakon o kulturnim dobrima, koji precizno određuje ovu oblast. Nažalost, retki su investitori koji ga poštuju. Zbog izgradnje perionica i parkinga, svakodnevno nestaju slojevi sa arheološkog nalazišta u Konarevu kod Kraljeva. Tu se nalazilo naselje iz doba starijeg neolita - kaže Dragan Drašković.
U kraljevačkom Zavodu za zaštitu spomenika kulture navode da Skupština opštine Novi Pazar gradi amfiteatar u turskoj tvrđavi iz 16. veka.
- To sve rade bez potrebnih dozvola i naše saglasnosti. Pošto se nalazi u centru grada, inspektori kroz prozor gledaju šta se događa, ali ne reaguju - kažu u Zavodu.
