Izvor: Glas javnosti, 16.Sep.2009, 02:10 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Otkriveni hram
Polovinom juna prošle godine, u neposrednoj blizini Sabornog hrama Hristovog Vaskrsenja u izgradnji i crkve Vaznesenja Hristovog u podgoričkom naselju Momišići, dok su radnici preduzeća za puteve proširivali ulicu blizu hrama, pronađeni su temelji crkve za koju se pretpostavlja da je nastala od VII do DžI veka.
Stariji meštani tog dela grada su nam svojevremeno pričali da se sećaju da su pre osamdesetak godina, dok su se kao deca igrali na toj poljani, jasno videle zidine hrama.
>> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << />
Inače, u neposrednoj blizini otkrivenih temelja stare crkve je pre stotinak godina sagrađena crkva Vaznesenja Hristovog, a 1993. je, po zamisli mitropolita Amfilohija i sa blagoslovom vaseljenskog, ruskog i srpskog patrijarha, započeta izgradnja velikog Sabornog hrama Hristovog Vaskrsenja, inače drugog po veličini u našoj pomesnoj crkvi.
Crkva Vaznesenja Hristovog spada u jednu od više stotina crkava koja je opoganjena, oskrnavljena i opljačkana za vreme jednopartijskog sistema. Potresno je protestno pismo koje je podgorički prota Jovan Kažić na Petrovdan 1958. uputio opštinskim vlastima u Podgorici zbog opoganjene i devastirane crkve Vaznesenja Gospodnjeg u Momišićima. Prota Kažić navodi da je taj hram u položaju u kome se ne nalazi nijedan u tim krajevima. „Crijepovi koji nisu odneseni, polomljeni su. Ikonostas je upropašćen. Knjige i crkvene odežde ne postoje, sem otpaci rastureni po crkvi. Vrata, prozori i stakla uništeni su, a što je najskandaloznije hram je pretvoren u javni klozet“. Prota dalje traži pomoć za popravku i kaže da „ukoliko se opravka ne bi izvršila... potpisani će biti prinuđen podneti u svakom slučaju ubedljiv predlog i tražiti da se ovaj hram poruši, što bi bio jedinstven i usamljen slučaj u praksi naše crkvene hijerarhije“.
Nije teško pogoditi da vlast i tolike tadašnje ustanove kulture ništa nisu preduzele. A da je takvo stanje ostalo i tokom potonjih decenija vidimo iz dnevnog lista Pobjeda, koji je 10. juna 1980. nekim čudom objavio fotografiju crkve Vaznesenja Hristovog sa kratkim zapisom da je „unutrašnjost crkvice zapuštena i zarasla u korov dok zvonik i krov svakodnevno prijete da se sruše, što predstavlja potencijalnu opasnost naročito za djecu okolnih zgrada koja svoje mjesto za igru nalaze u crkvici i njenoj okolini“. A kada je, nakon tog zapisa, današnji protojerej Dragan Mitrović sa prijateljima krenuo da taj sveti hram očisti od izmeta i korova, policija ga je privela, uhapsila, saslušavala i maltretirala.
Kao što je skoro uvek činjeno, Uprava hrama je odmah obavestila Ministarstvo kulture i Zavod za zaštitu spomenika kulture Crne Gore o pronalasku. Traženo je da se za taj prvorazredni arheološki lokalitet izradi projekat i izvrše istraživanja kako bi se ostaci hrama sačuvali, prezentirali javnosti i pričislili ostalim spomenicima kulture.
Nećete promašiti ako zaključite da niko iz Ministarstva kulture i Zavoda za zaštitu spomenika ne samo da za sa skoro godinu i po dana nije došao da vidi o čemu se radi nego nisu našli za shodno ni da odgovore na upućene dopise. A neprestano govore „o dužnosti države da zaštiti i valorizuje kulturna dobra“.
Dugo sam razmišljao i još uvek razmišljam o nesprofesionalnom i nekulturnom odnosu „kulturnih“ poslenika. Još nisam došao do odgovora. Možda im smeta što je reč o zemljištu i hramovima koji se nalaze u svojini Mitropolije crnogorsko-primorske? Možda im smeta što je oltar novootkrivenog hrama okrenut prema istoku, baš kao i mala i velika crkva u blizini, a ne prema zapadu? Da je kojim slučajem oltar okrenut prema zapadu, davno bi dotrčali, zabranili radove i sve to proglasili za vlasništvo Barske rimokatoličke nadbiskupije.
