Izvor: Politika, 22.Jan.2010, 23:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Obeleženi bolešću i predrasudama okoline
Roditelji u Beogradu osnovali umetničku radionicu, svojevrsni drugi dom za decu sa smetnjama u razvoju
Dvadesetdevetogodišnji Andrej Milić, mladić koji je na svet došao sa Daunovim sindromom, u Studiju za kreativnu stimulaciju u centru Beograda, pod stručnim okom akademske slikarke Jelene Ivanović i keramičarke Dragane Pajević stvara čudesne umetničke eksponate. Njegova majka Nina Škaro Milić, koja je zajedno sa roditeljima dece sa posebnim potrebama pre nekoliko >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << godina osnovala ovaj studio u centru Beograda, kaže da je umetnička radionica – druga kuća njenog sina, ali i još stotinak mladih ljudi sa smetnjama u razvoju.
Andrej je jedan od 10.000 mladih sa posebnim potrebama koji žive u našem gradu i koji zbog crta lica karakterističnih za Daunov sindrom gotovo ceo život skreću ispitivačke poglede okoline nenavikle na osobe kojima je priroda „iskosila” oči i dušu. Ono što Andreja izdvaja od ostalih osoba sa posebnim potrebama jeste činjenica da ne živi između četiri zida i da ne dolazi u kontakt samo sa najužim članovima porodice.
– Deca sa smetnjama u razvoju najčešće su u nekoj vrsti kućnog pritvora i sakrivena od očiju javnosti. Većina roditelja kao da se stidi činjenice da su na svet doneli nesavršeno ljudsko biće i svoju decu sklanjaju iz socijalne sredine. U neposrednom susedstvu ovog studija za kreativno stvaranje, jedan dečak je devet godina bio zatvoren u sobi i ubio se udarajući glavom o zid – ilustruje naša sagovornica svu veličinu roditeljskog straha od osude i nerazumevanja sredine.
Nina Škaro Milić kaže da je najbolniji deo Andrejevog odrastanja predstavljao boravak u obrazovnim ustanovama jer one, po njenom mišljenju, nisu prilagođene deci sa posebnim potrebama.
– Ja sam išla u redovnu osnovnu školu, u okviru koje je postojalo odeljenje za decu sa smetnjama u razvoju. Odrastajući zajedno sa njima, mi smo kao potpuno normalnu prihvatali činjenicu da postoje mentalno nedovoljno razvijene osobe. Zbog toga smo odlučili da radimo inkluzivni program sa Osnovnom školom „Drinka Pavlović”, odnosno da njihove školarce pozovemo da dođu u naš studio i da se druže sa mladima sa posebnim potrebama. Do sada se čak 140 mališana odazvalo našem pozivu – ističe Nina Škaro Milić.
Slobodan Grujičić, jedan od osnivača Studija za kreativnu stimulaciju, koji ima tridesetosmogodišnju kćerku Višnju sa smetnjama u razvoju, kaže da je veoma mali procenat mladih sa posebnim potrebama uključen u obrazovni sistem. Kada završe osnovno obrazovanje, na raspolaganju im stoje centri za dnevni boravak, kojih je malo i imaju ograničene smeštajne kapacitete. Ilustrujući brojčanu disproporciju između broja dece i broja ustanova, on ističe da u Beogradu živi oko 10.000 osoba sa smetnjama u razvoju, a da postoji svega osam dnevnih centara, od kojih se većina nalazi u rubnim gradskim opštinama i u koje može da se smesti svega 340 osoba.
„Kada bih izveo kćerku u park svi bi zurili u nju, a majke su sklanjale svoju decu koja bi se približila Višnji u želji da se sa njom poigraju. Bio sam potpuno obeshrabren i povređen reakcijom sredine, a onda sam shvatio da moram da se povežem sa drugim roditeljima koji imaju decu sa posebnim potrebama kako bismo jedni drugima dali snage da se borimo za normalan život svoje dece i kako bi se ona međusobno družila. Onda smo iznajmili prostor i osnovali Studio za kreativnu stimulaciju dece u kojem sa njima rade defektolog, slikarka i keramičarka”, priča Slobodan Grujičić.
Đurđa Stefanović, koja ima dvadesetosmogodišnjeg sina Đorđa obolelog od Daunovog sindromom, kaže da su osobe sa posebnim potrebama žrtve socijalne diskriminacije, jer drugi nemaju dovoljno znanja o prirodi mentalnih poremećaja. „Kada ih upoznaju, ljudi veoma brzo shvate da su to mila, miroljubiva i beskrajno nežna bića koja će duplo uzvratiti ljubav kad im se ona pruži”, ističe Đurđa Stefanović.
Svetlana Vlahović iz Republičkog saveza društava mentalno nedovoljno razvijenih osoba kaže da, prema evidenciji ove republičke organizacije, u Srbiji živi 92.000 osoba sa smetnjama u razvoju. Samo jedan odsto dece sa smetnjama u razvoju obuhvaćen je predškolskim obrazovanjem, veoma mali procenat uklapa se u školski sistem, a svega 12 odsto ovih mališana ima socijalnu zaštitu.
„Roditelji mentalno ometene dece najčešće se osećaju manje vrednim, imaju strah od suočavanja sa socijalnom sredinom a mnogi od njih izbegavaju da decu uopšte izvedu u javnost. Nama su se za pomoć obraćali doktori nauka iz Beograda, koji svoje dete nikada nisu izveli iz stana. Kada je to „dete” napunilo 50 godina doveli su ga kod nas sa molbom da ga smestimo u neku ustanovu nakon njihove smrti. Neki roditelji po 15 ili 20 godina ne izvode decu u javnost i to je ta razlika između 92.000 osoba koje su kod nas na evidenciji i 300.000 osoba ometenih u razvoju, koliko se pretpostavlja da zaista ima u Srbiji”, ističe Svetlana Vlahović.
Katarina Đorđević
[objavljeno: 23/01/2010]
