Izvor: Blic, 07.Jan.2002, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Narod jači od referenduma
Narod jači od referenduma
Tradicionalno polaganje badnjaka uoči Božića ispred Cetinjskog manastira ove godine organizovale se pristalice zajedničke države, a ispred dvorca kralja Nikole pobornici nezavisne Crne Gore. Ispred manastira služio je mitropolit SPC u Crnoj Gori Amfilohije, a u isto vreme, oko stotinak metara dalje mitropolit autokefalne CPC Mihajlo. Između njih, po običaju, stajao je kordon policije. O tome, odnosu crkve i države i politici za 'Blic' govori >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije.
Vaše visokopreosveštenstvo, možete li dati ocenu sadašnjeg položaja i statusa Srpske pravoslavne crkve, odnosno Crnogorsko-primorske mitropolije u Crnoj Gori?
- Mitropolija crnogorsko-primorska, jedina od drevnih episkopija Pravoslavne crkve srpske, postoji bez prekida već 800 godina, posjedujući i danas u Crnoj Gori mjesto koje joj po istorijskoj ulozi i misiji pripada. Ona je nosila krst Zete i Crne Gore kroz vjekove, i danas ga nosi. Prošla je kroz mnoga iskušenja i opstala upravo zato što je Božja a ne prosto ljudska ustanova. Utemeljila je nezavisnost Crne Gore u borbi protiv turskog ropstva, bila i ostala nosilac i obnovitelj jedinstva Pećke patrijaršije (1918), jedinstva naroda i zajedničke države, kao i svetionik duhovnog i moralnog preporoda Crne Gore.
Kakav je danas odnos crkve i države u Crnoj Gori?- Odnos je danas bolji nego juče, nadati se treba da će u budućnosti biti još bolji i zdraviji. Ima se i utisak da je dobar dio današnjih nosilaca državne vlast, pa i naroda, naslijedio od prošlog totalitarnog sistema pored ostalog i ideologiziranu partijsku svijest (njoj smo inače Crnogorci skloni po plemenskoj osnovi), kao i da su lišeni osnovnih znanja o Crkvi, njenom ustrojstvu, učenju, univerzalnoj misiji. Zato nije čudo što se neke od političkih partija ponašaju prema Crkvi kao prema moneti za potkusurivanje. Drugi, pak, misle da se Crkva može formirati kao partija (čak i gore - na trgovima i u policijskim stanicama), pa u cilju ostvarenja svojih partijskih programa pokušavaju da stvore i svoju 'crkvu' (slučaj tzv. CPC). U novije vrijeme, nažalost, i neki ljudi u državnom vrhu podliježu takvim nečasnim manipulacijama omogućujući vršenje direktnog nasilja nad Crkvom, otimanje njenog imena i imovine, a time i ugrožavanje elementarnih ljudskih i vjerskih prava. Na taj način Mitropolija u određenim segmentima doživljava produžetak onog istog progona koji joj je pao u dio u čitavom poslijeratnom periodu, više nego bilo kojoj drugoj ustanovi. Prosto rečeno, Mitropoliji crnogorskoj još uvijek ni približno nije vraćeno ono mjesto i položaj koji je imala u Kraljevini Crnoj Gori i Kraljevini Jugoslaviji, a koji su crkve imale bez prekida u savremenoj Evropi, onoj Evropi koje su puna usta naših novih reformista i evrointegrista.
Crnogorsko-primorskoj mitropoliji je posle rata oduzeta velika imovina. Poznato je da je veliki deo imovine Crkve uzurpiran od strane države i pojedinaca. Da li se Crkva priprema sa potrebnom dokumentacijom s tim u vezi?
- Nesumnjivo je da je Mitropolija u posljeratnom periodu bila najugroženija ustanova u Crnoj Gori (o ubistvu preko stotinu sveštenika na čelu sa mitropolitom Joanikijem, zatvaranju mitropolita Arsenija, šikaniranju, naročito zbog rušenja crkve Sv. Petra na Lovćenu, mitropolita Danila da i ne govorimo) i da joj je veliki dio njene imovine uzurpiran. Više puta od 1992. smo ulagali zahtjev za vraćanje crkvene imovine ili nadoknadu za nju ali su rezultati još uvijek mršavi, skoro nikakvi. Srušena crkva Svetog Petra Cetinjskog na Lovćenu, protivzakonito uzurpirani Jezerski vrh, tj. Crkvine i grob vladičanski Petra II Petrovića njegoša, predstavljaju očigledni i vapijući primjer tog i takvog ozakonjenog bezakonja i nepravde. Bezakonje prethodne vlasti se može nekako i razumjeti, no kako opravdati novije nekažnjeno ugrožavanje i skrnavljenje hramova oko Cetinja i u Katunskoj nahiji od strane pseudoreligiozne grupacije, ozvaničene u policijskoj stanici kao CPC? Ovo je samo pokazatelj da Crna Gora još uvijek nije zaživjela kao istinski pravna država.
Kakvo je Vaše mišljenje o budućnosti odnosa Srbije i Crne Gore i zajedničkoj državi?
- Crkva samim svojim bićem, prisustvom i dejstvom u istoriji svjedoči jedinstvo Boga i ljudi, neba i zemlje, pozivajući sve ljude i sve narode na jedinstvo i zajedništvo. To je i smisao Hristovog rođenja, Božića. Ako to važi za sve zemne narode, utoliko prije važi za ovaj naš jednovjerni, jednokrvni i jednojezični narod i ovaj prostor koji je povjeren božanskim Promislom Crkvi da mu služi i da ga prosvećuje svjetlošću vječnom i smislom besmrtnim pojedinačnog i zajedničkog ljudskog življenja. U tom smislu ne treba ni pitati Crkvu da li je za zajedničku državu Srbije i Crne Gore. Tim prije što je to jedinstvo i zajedništvo izglasano bezbroj puta do danas i to ne prosto na referendumskim ceduljicama nego sveukupnim bićem Crne Gore, pregalaštvom i mudrošću njenih svetaca i kraljeva, zapečaćeno krvlju njenih vitezova i vjekovnim čežnjama njenog naroda. Čak i kad se u istoriji drugačije događalo pod pritiskom spoljašnjih sila, mijena i promjena, Crkva je nastavljala da kao jedna i jedinstvena obavlja svoju objediniteljsku misiju, na domaćem i svečovječanskom planu, saglasno svom prizvanju i neprekinutom dvijehiljadugodišnjem kontinuitetu i iskustvu. Crkva ima svoje vjekovno ustrojstvo koje suštinski nikad nije zavisilo od promjena državnih granica ili vlastodržaca. Države, državne granice, vlastodršci dolaze i prolaze, Crkva ostaje i uvijek iznova sve poziva, riječima Hristovim 'da svi jedno budu, Oče, kao što ti Ti u meni i ja u Tebi, tako da i oni budu jedno'. B. Vuković
