Izvor: Glas javnosti, 05.Avg.2008, 10:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Na tragu Aleksandra Velikog
BUJANOVAC - Na desetak kilometara jugoistočno od Bujanovca, pored sela Krševica na lokalitetu „Kale“, arheolozi već osmu godinu rade na iskopavanju zaboravljenog grada iz vremena Filipa Drugog i Aleksandra Velikog, a ove godine radna sezona traje od 1. aprila do sredine avgusta. Da se na tom lokalitetu nešto značajno nalazi, znalo se u arheološkim krugovima još šezdesetih godina prošlog veka, ali ni para niti ozbiljnijeg interesovanja nije bilo sve do 2001. godine, kada su počela prva >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << iskopavanja. I ove godine na lokalitetu „Kale“ rade zajedno arheolozi iz Arheološkog instituta, Narodnog muzeja i Filozofskog fakulteta, grupe za arheologiju iz Beograda, kao i Narodnog muzeja u Vranju. Radove u potpunosti finansira Ministarstvo kulture Republike Srbije, sektor za zaštitu kulturne baštine.
Do sada je nađeno toliko arheološkog materijala da bi se ceo jedan muzej mogao kompletno postaviti, ali muzeja u Bujanovcu nema. Izložbu sa predmetima koji su nađeni na ovom prebogatom nalazištu do sada su mogli da vide posetioci muzeja u LJubljani, Beogradu i Vranju.
Ove godine arheolozi rade na takozvanom hidrotehničkom kompleksu, gde je nađeno nešto što prosto nema sa čime da se uporedi. Objekat je zasada pod radnim nazivom „cisterna“, visok je gotovo tri metra, a do sada je otkopan do dužine od devet metara. Unutra može da se uđe uz pomoć merdevina, a koliko su drevne arhitekte ovog grada znale svoj posao vidi se i po tome što voda i dan-danas nadire u obilnim količinama. Da bi moglo da se istražuje, pumpe neprekidno izbacuju vodu. „Cisterna“ je građena od kamenih blokova polukružnog oblika i stara je 2.400 godina. Ne zna se tačno za šta je ovaj monumentalni objekat služio, iako se pretpostavlja da je bio deo hidrotehničkog sistema.
NAJSEVERNIJI I NAJJUŽNIJI GRAD
Rukovodilac radova Petar Popović, arheolog iz Arheološkog instituta u Beogradu, kaže da je lokalitet „Kale“ najseverniji do sada otkriveni grad u Evropi koji je bio deo carstva Aleksandra Velikog, a u isto vreme je i najjužniji poznati lokalitet na kome su u nešto kasnijem periodu nađeni ostaci prisustva Kelta, za koje se pretpostavlja da su grad zaposeli tek nakon što su ga prvobitni stanovnici iz nekog razloga napustili.
- Ne možemo još da kažemo na iskopavanju kog grada radimo, mada se pretpostavlja da je reč o Damastionu, koji se pominje kao najseverniji grad Aleksandrovog carstva, koji je bio smešten negde na jugu Balkana. Ako pretpostavimo da se grad nalazio na površini oko četiri hektara, onda se može shvatiti koliko malo još znamo kada smo do sada otvorili samo pet odsto od te površine. Ovo je sasvim sigurno najstarije urbano naselje u Srbiji, i ovde će biti posla za nekoliko generacija arheologa - kaže Popović.
Drevni grad je bio izgrađen po grčkim principima, a među nađenom keramikom mnogi komadi spadaju u fine, i potiču iz južnijih krajeva, iz krajeva sadašnje Grčke koji su poznati po proizvodnji vina. Osim čuvenog novčića iz vremena Aleksandra Velikog, koji je jedan od najskupocenijih nađenih predmeta na ovom lokalitetu, procenjen na 50.000 evra, ove godine nađen je i jedan novčić iz Uranopolisa, grada-države koji je postojao oko tri veka pre nove ere.
