Izvor: Danas, 22.Okt.2015, 22:20 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Muzej i galerija umesto magacina
Mlin šabačkog trgovca Jakova Vukosavljevića, u Ulici Janka Veselinovića 7, u postupku je utvrđivanja objekta kao nepokretnog kulturnog dobra. Da bi proverili stanje građevine i da li se na zidovima nalaze delovi slike koju su naslikali Jevreji za vreme boravka u mlinu 1940. godine, predstavnici Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture Beograd, Zavoda za zaštitu spomenika kulture Valjevo, Gradske uprave i TP " Nama" kao vlasnika objekta, obišli su Stari mlin.
Mlin >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << ima podrum, prizemlje i dva sprata, ukupne površine oko 1.500 kvadrata. Podignut je 1930. godine, već sledeće godine delimično je izgoreo, potom obnovljen za prihvat izbeglica, a poslednji put rekonstruisan 1964. godine. Vlasnik je TP "NAMA" ali je preduzeće davno otišlo u stečaj. Jedan od predloga je da ubuduće Stari mlin postane muzej i galerija.
Za vreme Drugog svetskog rata zgrada mlina je bila dom blizu 500 Jevreja koji su na putu ka Palestini bili smešteni u Šapcu do 1941. godine. Šabac je jedini grad koji je prihvatio prognane Jevreje, jer su ovaj konvoj izbeglica odbile da prime druge države u strahu od Nemaca. Tačnije, pred zimu 1939. godine oko 1.300 Jevreja iz Austrije i Čehoslovačke stigli su u Šabac. Njihova tri broda bila su usidrena kod Kladova, jer je Rumunija zabranila prolaz, a Velika Britanija nije im dozvolila ulaz u Palestinu. Tadašnjigradonačelnik Miodrag Petrović, doktor prava sa Sorbone, u ime Šapca primio ih je otvorenog srca, iako grad tada nije imao više od 16.000 stanovnika.
Prema sećanju Mila Vujića, učesnika Krvavog marša 1941.i svedoka događaja u Drugom svetskom ratu, slika koju su naslikali umetnici Jevreji u Starom mlinu se nalazila preko jednog celog zida.U prvom planu bila je pokidana rešetka, a u perspektivi Palestina. Kako tvrdi, Nemci su 1941. godine sliku prekrečili.
Pored Starog mlina, bili su smešteni i u gostoljubivim domaćinstvima Šapčana. Među izbeglim bili su i sportisti, a najčuveniji bio je Kurt Hilkovec, za koga se govorilo da je dao pet golova čuvenom Zamori na utakmici između reprezentacija Beča i Madrida. U prvoj nemačkoj ofanzivi veliki broj Šapčana, kao i Jevreji oteranisu u logor na Starom gradu, a 13. oktobra 1941, u mačvanskom selu Zasavica, streljani su muškarci Jevreji odvedeni iz logora. U zajedničkoj grobnici, jami dugoj 200 metara,pronađena su tela1.057 ubijenih Jevreja. Preostali, deca i žene,početkom 1942. godine u vagonima su sprovedeni u logor u Zemunu gde im se gubi svaki trag.
Dejan Živanović, iz Odeljenja društvenih delatnosti Gradske uprave, ističe da je namera Grada Šapcada se ovaj objekat zaštiti, i taj proces je u završnoj fazi.
-Stručnjaci iz Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture Beograd daće završnu reč, a poslednji korak je verifikacija u Vladi Republike Srbije, čime objekat dobija status nepokretnog kulturnog dobra. Od datuma proglašenja za nepokretno kulturno dobro, objekat će imati pravno fizičku zaštitu. Nadam se da će onda Stari mlin dobiti novu namenu, napominje Živanović
Sinagoga prešla u privatne ruke
Jevreji su živeli u Šapcu od početka 19. veka, a kada su počeli ratovi na tlu bivše Jugoslavije poslednje njihove porodice su se iselileiz ovog grada. Na inicijativu šabačkog vladike Levrentija i uz pomoć ljudi dobre volje jevrejsko groblje je preuređeno i stavljeno je pod zaštitu države. Međutim, bivša sinagoga, gde je bilo odeljenje periodike Biblioteke šabačke, prešla je u privatne ruke.
