Izvor: Politika, 08.Nov.2006, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Master u "pat" poziciji
Delegati su se uglavnom složili da stari "diplomirani" i novi "masteri" imaju ista prava, ali smatraju da to ne znači i automatsko izjednačavanje zvanja
Otkako je na predlog akademaca Rektorski savet Konferencije univerziteta Srbije utvrdio da postoje uslovi za izjednačavanje starih osnovnih studija sa novim masterom, a Veće Beogradskog univerziteta isključilo ovu mogućnost, tapka se u mestu. Do razrešenja dileme da li će do izjednačavanja doći i pod kojim uslovima >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << nije došlo ni na prekjučerašnjoj sednici skupštine KONUS-a.
Delegati su se uglavnom složili da stari "diplomirani" i novi "masteri" imaju ista prava, ali je zapelo kod izjednačavanja – zvanja. Međutim, ostalo je nejasno, u čemu je razlika.
Većina rektora i studenata smatra da svim diplomiranim treba omogućiti izjednačavanje zvanja i prava sa "masterima". Važio bi opšti kriterijum na nivou cele zemlje i odnosio bi se na sve diplomce bez obzira na to da li su njihove studije trajale četiri, pet ili šest godina.
Stanovište većine dekana, s druge strane, jeste da za ovako nešto ne postoji pravni osnov i da o svemu mora da se izjasni i Skupština Srbije. Čuli su se predlozi da se ekvivalencija može priznavati samo u pojedinim slučajevima, odnosno da se master prizna samo onima čije su studije trajale 9, 10 ili 12 semestara.
Rektorski savet KONUS-a, koji je već razmatrao sve varijante izjednačavanja, u proširenom sastavu treba još jednom da prodiskutuje o argumentima "za" i "protiv" i u pismenoj formi predlog dostavi Skupštini KONUS-a, čija bi nova sednica trebalo da bude idućeg utorka.
Čini se da je "kamen razdora" upravo član 127. Zakona o visokom obrazovanju, za koji su delegati prekjuče zaključili da je nejasan i da ga Skupština Srbije mora pojasniti. Budući da je malo verovatno da Skupština uskoro stavi ovu inicijativu na dnevni red, može se zaključiti da su dekani ipak koliko-toliko uspeli da "spasu" ovogodišnji upis na master.
Inače, u članu 127. se kaže: "Lice koje je steklo, ili stekne akademski, stručni ili naučni naziv (u daljem tekstu: naziv) prema propisima koji su važili do stupanja na snagu ovog zakona, zadržava pravo na njegovo korišćenje u skladu sa propisima prema kojima ih je steklo. Lice iz stava 1. ovog člana može tražiti od visokoškolske ustanove u kojoj je steklo naziv da mu u postupku i pod uslovima propisanim opštim aktom visokoškolske ustanove, a u skladu sa kriterijumima za usklađivanje stečenih naziva koje propisuje Konferencija univerziteta, utvrdi da ranije stečeni naziv odgovara nekom od naziva iz člana 95. ovih zakona. Kad visokoškolska ustanova u postupku iz stava 2. ovog člana utvrdi odgovarajući naziv, izdaje novu diplomu u skladu sa ovim zakonom."
Pojedini delegati KONUS-a bili su u nedoumici šta znači da lica koja su stekla zvanja "diplomirani" zadržavaju svoja stečena prava. U novom sistemu školstva na fakultetima obrazuju se "bačelori", "masteri" i "doktori", pa je za sve generacije diplomiranih važno pitanje da li će oni ubuduće moći da rade iste poslove kao bačelori, koji se školuju tri godine, ili masteri, čije studije traju pet godina. I oni delegati koji su izričito bili protiv izjednačavanja, kao na primer profesor dr Branko Kovačević, dekan Elektrotehničkog fakulteta u Beogradu, i profesor dr Milan Podunavac, dekan Fakulteta političkih nauka, spomenuli su da niko ne osporava stečena prava diplomiranih, ali se nisu izjasnili u pogledu toga da li su diplomirani stručni isto koliko i "bačelori" ili kao i "masteri".
– Diplomirani studenti su diplomirani, bez obzira na to da li im u diplomi stoji dodatak master. Ko sme da im oduzme pravo da idu na doktorske studije? Zašto bi profesor geografije išao na nekakvo doškolovavanje, da bi ponovo postao diplomirani, samo sada sa dodatkom master. Master studije može da upiše samo "bačelor", a to generacije diplomiranih nisu – objasnio je svoj stav profesor dr Gradimir Milovanović, rektor Univerziteta u Nišu.
Sličan je i stav Veća Novosadskog univerziteta, koje smatra da se "prava u pogledu zapošljavanja i drugih prava koja iz toga proističu (stručni ispiti, pravosudni ispiti i sl.) ranije stečenih naziva VII1 stepena stručne spreme mogu smatrati identičnim pravima diplomiranih studenata – master po novom zakonu."
Na veličinu problema ukazala je i profesor dr Radmila Marinković-Nedučin, rektor Novosadskog univerziteta, koja na kriterijumima za izjednačavanje diploma radi od juna i to po zahtevu Rektorskog saveta. Postojala su dva osnovna polazišta na koje je podsetio i profesor dr Dejan Popović, rektor Beogradskog univerziteta.
Prema prvom, svim diplomiranim studentima trebalo je omogućiti ekvivalenciju zvanja i prava sa "masterima". Važio bi opšti kriterijum na nivou cele zemlje i odnosio se na sve diplomce bez obzira na to da li su njihove studije trajale četiri, pet ili šest godina. Ovo je bio i predlog studentskih organizacija i studenata prorektora. Logika kojom su se rukovodili bila je da su po starom zakonu svi diplomci imali ista prava pri zapošljavanju i daljem školovanju bez obzira na godine trajanja studija, pa tako treba da bude i ubuduće.
Ovakvo mišljenje je preovladalo na Rektorskom savetu, kada je ovakav princip usvojen. Tako se odustalo i od varijante da se uslovi ekvivalencije utvrđuju od fakulteta do fakulteta, u zavisnosti od toga koliko su trajale osnovne studije.
Međutim, ubrzo su se pojavila drugačija mišljenja, uglavnom, protivljenja usvojenom principu, ali bez odgovora na pitanje ako opšti princip ne važi, koji će onda principi biti validni.
J. Stevanović
[objavljeno: 08.11.2006.]
