Izvor: Politika, 10.Jan.2009, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Krušedol – svedok burne istorije
U obnovu manastira, koji ove godine slavi pet vekova postojanja, biće uloženo 30 miliona dinara, a planirano je i da se održi veći broj naučnih skupova i manifestacija posvećenih ovom najznačajnijem fruškogorskom manastiru
Krušedol – Manastir Krušedol, podno Fruške gore, obeležava ove godine pet vekova od kada su zazvonila prva manastirska zvona. Manastir je svedok burnih vremena kroz koja je prolazilo monaštvo i sveštenstvo sa svojim narodom. Krušedol >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << svedoči i o trajanju, trpljenju, o usponima i istorijskim vrtlozima, koji su u pojedinim periodima pretili da unište ovu svetinju.
Pet vekova postojanja manastira Krušedol biće dostojno obeleženo, jer manastir predstavlja dragocenu riznicu srpskog istorijskog i kulturnog blaga. Organizaciju obeležavanja jubileja preuzela je Matica srpska u saradnji sa Muzejom Vojvodine. Prvi put će biti organizovana izložba predmeta iz bogate manastirske riznice, a izaći će iz štampe i publikacija „Tronovi manastira Krušedol”, autora dr Branke Kulić. Dvotomna monografija „Manastir Krušedol" dr Miroslava Timotijevića predstavlja dragoceno delo koje će doprineti rasvetljavanjuprebogate manastirske riznice. Kako je izjavio pokrajinski sekretar za kulturu Milorad Đurić, u obnovu zdanja će biti uloženo 30 miliona dinara.
Manastir Krušedol su, kao svoju zadužbinu, osnovali Đorđe Branković, srpski despot koji se 1496. zakaluđerio i postao monah Maksim, a kasnije i arhiepiskop, i njegova majka Angelina. Kada su odlučili da sagrade manastir Krušedol, dobili su pomoć od ruskog velikog kneza Vasilija, koji im je poslao tri tovara samurskih koža i 4.000 kožica od bjelki – belih veverica. Novčanu pomoć pri gradnji manastira pružio im je i vlaški vojvoda Jovan Njagoja Basaraba.
Posle izgradnje manastira Krušedol, majka Angelina odluči da sagradi posebnu crkvicu i oko nje kelije za monahinje i tako je nastao i prvi srpski ženski manastir. Od tog ženskog manastira ostala je samo crkvica, posvećena Sretenju gospodnjem, koja danas služi kao parohijska crkva sela Krušedol.
U Velikoj seobi Srba pod patrijarhom Arsenijem Trećim 1690. godine krušedolski kaluđeri su napustili manastir i otišli sa patrijarhom u Sentandreju, da bi se vratili osam godina kasnije. Posle smrti patrijarha Arsenija Trećeg, pa sve do 1716. godine, manastir Krušedol postaje rezidencija mitropolita srpskih i mesto gde su se održavali crkvenonarodni sabori. Te, 1716. godine, posle poraza turske vojske kod Petrovaradina, Turci su u povlačenju zapalili manastir Krušedol i sasekli i zapalili mošti majke Angeline, svetog Maksima, despota Jovana i despota Stevana Brankovića, koji su bili sahranjeni u manastirskoj crkvi. Manastir je posle ovog požara i pohare obnovljen, a u obnovi zadržan je stil naše srednjovekovne srpske umetnosti i arhitekture, sa najlepšim rezbarenim ikonostasom, koji su uradili nepoznati majstori.
Jelenko Slatinac
[objavljeno: 11/01/2009]
