Izvor: Politika, 03.Dec.2013, 17:39 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Konstantin trojedini
U parku kraj Nišave, preko puta Gradske skupštine, sutra se otkriva jedinstven obelisk caru Konstantinu Velikom
Konstantin Veliki u obličju bronzanog obeliska, s postoljem visokim šest metara, uzdiže se na jednom od najlepših mesta u Nišu – u parku pokraj Nišave. Svojim pročeljem okrenut je Gradskoj skupštini: gleda li se spreda, u pozadini se vide drevne zidine Niške tvrđave.
Jedinstveni spomenik posvećen je caru koji je 313. godine čuvenim Milanskim >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << ediktom izjednačio do tada zabranjeno hrišćanstvo s ostalim dopuštenim veroispovestima u Rimskom carstvu.
Izvajao ga je, verovatno, najpoznatiji srpski akademski vajar, prof. dr Dragan Radenovića iz Beograda, čija dela ukrašavaju znamenite muzeje i galerije Amerike, Evrope i Azije. Više priznat i poznat u svetu, no svojoj zemlji.
Monumentalna umetnikova zamisao oličava u jednom pokretu istrgnuti isečak duhovne vertikale istorije čovečanstva, što posvedočuju pojedini grubo obrađeni delovi. Naročito se ističu tri različita portreta cara Konstantina koji se nadovezuju jedan na drugi na glavi iz doba neolita, pronađenoj u toku arheoloških iskopavanja u Lepenskom viru.
„Kontemplativnom sadržaju skulpture doprinosi let mitskog gavrana, što naglašava spiralno kretanje uvis. Autorovo zoomorfno polazište u formi ove ptice oslanja se na rimski vojnički trofej”, piše vladika Ruske pravoslavne crkve Ilarion.
U samom podnožju je, dakle, ribolika glava neolitske Praroditeljke s naših obala Dunava, verodostojno svedočanstvo nastanka kolevke evropske civilizacije stare gotovo devet hiljadugodišta. Zatim su jedna na drugoj poređane tri pomenute imperatorove glave kao tri lika (ipostasi) Svetog trojstva. Svaki predstavlja jedno razdoblje u njegovom životu i dočarava mene kroz koje je prošao u svojem preobraženju iz paganina u hrišćanina.
Konstantin trojedini.
Otuda ime umetničkoj tvorevini – Metamorphosis Constantiana.
Na samom vrhu je prvobitni jednokraki krst koji oličava Sunce. To je jedna od najranijih predstava hrišćanskog znamena još iz vremena ispovedanja Hristovog učenja u katakombama.
Malo ispod trećeg Konstantinovog pojavljivanja, s leve i desne strane raširila se stilizovana zastava rimskih legija (vehillum), inače ukrašavana krstom. Skulptor ju je prikazao u vidu raskriljenog gavranaAnande, mitske ptice koja je pamti postanak sveta. Na barjacima rimskih legiona on je zaštitnik od neprijatelja, a na obelisku tumači zlu sudbinu protivnicima hrišćanstva.
„Tu se vizuelnom metaforom završava paganstvo, a najviša glava, s psihološkim elementima hrišćanske blagosti, osnova je početka perioda globalne pobede hrišćanstva. Radenovićev gavran (Corvus vexiloforos) telesno podržava tri Konstantinova lica i zlatni hrišćanski krst s Milvijskog mosta”, objašnjava vladika Ilarion.
Dragan Radenović je garavoj pernatici namenio suštinsku ulogu u likovnom uobličenju krsta koji, u simboličkom smislu, natkriljuje obelisk. Pod tim znakom Konstantin je 312. godine kod Milvijskog mosta na Tibru pobedio Maksencija.
Napročelju postamenta urezan je reljefni simbol veličanstvene proslave 1.700 godina od Milanskog edikta pre nekoliko sedmica u Nišu, na kojoj se prvi put u istoriji okupio najveći broj najviših hrišćanskih poglavara. Ispod kružnog oblika ispisano je 313–2013, a s leve i desne strane na ćirilici i latinici: „Za slobodu oslobođeni”.
Bronzani obelisk Dragana Radenovića, patiniran sjajem antičke zelene boje, uverljivo asocira na dva istorijska događaja iz Konstantinovog života – bitku kod Milvijskog mosta i Milanski edikt.
„Neophodno je naglasiti još jedan, nadasve važan sloj na očaravajućoj bronzanoj skulpturi ovog poznatog umetnika. Tri Konstantinove glave aludiraju na tri ispostasi: Oca, Sina i Svetog duha – simbol vere Prvog vaseljenskog sabora koji se održao u Nikeji 324. godine. Ovu skulpturu po suštini njenog filozofskog značenja moguće je ravnati s ikonama Ilje Rjepina”, zaključuje vladika Ilarion.
Svečano otkrivanje spomenika koji Nišu daruje Rimokatolička crkva u Srbiji zakazano je za sutra u 12 sati.
Stanko Stojiljković
objavljeno: 02.12.2013
