Izvor: Politika, 17.Jun.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Karte kao srpske tapije
Glavna granica između srpskih i arbanaških naselja, do sredine 19. veka, bila na rekama Valbona (Crnica) i Crni Drim, a ta linija je istovremeno smatrana i za geografsku granicu Albanije i Stare Srbije
U vreme dok se vodi diplomatska bitka između naših i predstavnika međunarodne zajednice o konačnom statusu Kosova i Metohije pojavio se Atlas Stare Srbije – Evropske karte Kosova i Metohije, koji predstavlja zbirku starih geografskih, etnografskih, istoriografskih, političkih, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << vojnih i drugih karata vodećih evropskih kartografa od 16. do 19. veka u izdanju Informativne ustanove Mitropolije crnogorsko-primorske "Svetigora".
Izabrano je 40 karata koje su tematski i teritorijalno usredsređene na Kosovo i Metohiju i Staru Srbiju. Glavni deo ove knjige pripremili su autori dr Mirčeta Vemić i Mladen Strugar. Oni su na ovom projektu radili više od godinu i po dana s ciljem da ovaj Atlas bude značajan dokument u pronalaženju pravednijeg rešenja za Kosovo i Metohiju.
Kako kaže Mirčeta Vemić, većina karata potvrđuje da je glavna razdeobna međa, odnosno etnografska granica između srpskih i arbanaških naselja, sve do sredine 19. veka, bila na rekama Valbona (Crnica) i Crni Drim, "koje su se smatrale istovremeno kao i geografska granica Albanije i Stare Srbije, ali i kao jezička govorna linija koja je delila Arbanase severne Albanije od metohijskih Srba". U tom smislu stvaranjem Albanije u 20. veku Srbi i Arbanasi su već jednom načinili istorijski kompromis u pogledu razgraničenja kada su novovekovnu istorijsku, etničku, jezičku i prirodnu granicu sa reke Valbone i Crnog Drima izdigli na najveće vrhove planinskog venca.
Stari kartografi više su pridavali važnosti prirodno-geografskom sklopu geografskog prostora, gde su oblasti Kosova i Metohije uvek bile prikazane sa severne strane velikog planinskog lanca, zvanog "Katena mundi" ili Verige sveta, odnosno na ovom delu današnjeg venca Prokletija i Šar-planine povezanih manjim vencem Juničkih planina, Paštrika i Koritnika.
Izabrane karte radili su evropski kartografi sa visokim zvaničnim državnim titulama, kao na primer, "kozmograf republike", "kraljevski geograf", "carski geograf", zatim vojni arhitekti, profesori i naučnici, što govori o stepenu njihovog znanja i ozbiljnosti u autorizaciji karata. Reč je o kartama velike naučne, istorijske i društvene vrednosti. Po Vemićevim rečima, na njima je "nedvosmisleno i neosporno prikazano da su Kosovo i Metohija uvek bili srpska teritorija, a nikad arbanaška".
"Na kartama se vidi da su ove dve geografske oblasti postojale jedino u prirodnim, istorijskim i etničkim granicama državnih tvorevina srpskog naroda, i pored tragova postepenog arbanaškog naseljavanja u dugom periodu od pada srednjovekovne srpske države pod tursku vlast. Izabrane karte upravo datiraju iz vremena turskog prodora na Balkan, ali su tim vrednije što na njima nije prikazano samo faktičko stanje turskog prisustva, već u dubljim tematskim slojevima prethodno pravo istorijsko stanje koje je bilo pre dolaska Turaka. Na taj način ove karte su postale svojevrsne srpske tapije Kosova i Metohije", ističe Vemić.
On podseća da je na kartama ovog Atlasa uobičajeno da se ispisivanjem imena naroda ili naziva njihovih država označava prisustvo i posedovanje tako naznačene teritorije. Postoje tri najčešća imena za Srbe i njihove države, koja nisu svuda i u isto vreme bila u upotrebi kod susednih naroda, ili su bila manje ili više zajedno u upotrebi, zbog čega je prilikom pravljenja karata srpskog etničkog prostora i srpskih zemalja sasvim prirodno ponekad dolazilo do pometnji i izvesnih grešaka. Pored imena Srbi (Servi, Serbs, Serbes, Serben), postoji naziv Srbija, ali se na mnogim kartama, uz ove mogu naći i stariji nazivi (Sklavi) ili Sklavonija, kao i Rašani (ili Raci – Rascija).
N. Kovačević
[objavljeno: 17.06.2007.]
