Izvor: B92, 28.Jul.2004, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Jednake, "jednakije" i one treće crkve
Beograd -- Prednacrtom zakona o verskim zajednicama jasno su nabrojane "tradicionalne verske zajednice".
Spisak "tradicionalnih verskih zajednica", međutim, bitno odstupa od spiska crkava koje su aktivne na prostorima Srbije. Na pitanje da li je neka crkva ili verska zajednica favorizovana u odnosu na ostale, Ministar Radulović je za B92 rekao:
"Ovim zakonom se preporučuje svim verskim zajednicama i crkvama da Srpskoj pravoslavnoj crkvi priznaju status prve među >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << jednakima, na osnovu dva kriterijuma: jedan je brojčanost te crkve, tj. činjenica da 85 odsto verujućih stanovnika pripada toj crkvi. Drugo je da nesumnjivo SPC ima istorijske zasluge za očuvanje državotvorne ideje na ovim prostorima i za širanje hrišćanske kulture. Status primus interpares' (prvi među jednakima) je počasni, ali i obavezujući utoliko što prvi među jednakima mora da štiti i garantuje prava svih ostalih".
Mirko Đorđević, stručnjak za teologiju i crkvena pitanja, koji smatra da Prednacrt zakona o verskim slobodama vodi klerikalizaciji društva i da ga ne treba prihvatiti, kaže da se nijedna crkva ne može favorizovati: "Najbolje rešenje je ono koje je primenjeno u evopskom ustavu: da ni jedna crkva niti verska zajednica ni po kome osnovu ne bude favorizovana. Jer, ako bude makar i jedna favorizovana, dobiće se nova jabuka razdora. Ostale crkve će na to gledati sumnjičavo, a o nekoj toleranciji i o jednakim pravima, ne može biti govora. Najbolje rešenje je da država i crkva, u zakonu i u praksi, budu odvojene, jer u pitanju su dva entiteta, čija je priroda bitno različita", rekao je Đorđević.
Prema Prednacrtu zakona, status crkve i verske zajednice kao javne organizacije imaju Srpska pravoslavna crkva, Islamska zajednica, Katolička crkva, Jevrejska zajednica, Slovačka evangelička crkva a.v, Hrišćanska reformatska crkva i Evangelička hrišćanska crkva.
Pitali smo ministra Radulovića prema kom kriterijumu su ove verske zajednice izdvojene od ostalih: "Ne može neka novoformirana verska zajednica isti rang sa SPC koja na ovim teritorijama deluje 10-12 vekova. Kriterijum po kome su razdvojene istorijske crkve' i tradicionalne verske zajednice' od ostalih, veoma je jednostavan: Da bi neko imao status istorijske crkve', on mora da bude pristuan na određenoj terotiriji nekoliko vekova, da je delovao i da je njegovo delovanje po kulturu bilo plodonosno i delotvorno", rekao je ministar Radulović.
Ove verske zajednice su svoj subjektivitet stekle u Kraljevini Jugoslaviji, rekao je ministar. Ovo je za njih uspostavljenje pravnog kontinuiteta. Prema njegov rečima, Prednacrt zakona je u javnoj raspravi i Ministarstvo će prihvatiti sve predloge koji poboljšavaju tekst, ali ne i one koji ruše osnovu i duh zakona.
Međutim, valja primetiti još jedan mogući kriterijum. Spisak "tradicionalnih verskih zajednica" jasno je nacionalno definisan, tj. svaka "tradicionalna verska zajednica" ima jasno nacionalno definisan krug vernika. Tako, SPC okuplja velikom većinom Srbe, Katolička crkva Mađare i Hrvate u Vojvodini, Jevrejska zajednica Jevreje, Islamska zajednica Bošnjake u Sandžaku itd. Iz ovoga sledi da ni jedna od ovih crkava ne predstavlja konkurenciju nekoj drugoj crkvi iz grupe "tradicionalnih".
