Izvor: Politika, 26.Jun.2011, 23:01 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Jasenovačka enciklopedija mrtvih
Istoričar Antun Miletić nepobitno utvrdio da je u koncentracionom logoru Jasenovac stradalo najmanje 146.248 žrtava
Istoričar Antun Miletić nedavno je objavio svoju 23. knjigu pod naslovom „Ubijeni u Koncentracionom logoru Jasenovac 1941–1945“. To je neka vrsta krune u njegovom nekoliko decenija dugom, neprekinutom istraživanju istorijata ove ustaške „fabrike smrti“, najokrutnijeg i najvećeg sistema logora u nacističkoj NDH, koja je stvorena u Drugom svetskom >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << ratu pod najneposrednijim okriljem Hitlerovog Trećeg rajha i Musolinijeve fašističke Italije, uz nesumnjivu blagonaklonost i podršku Vatikana.
Knjigu Antuna Miletića objavio je „Gambit“ iz Jagodine, na 900 stranica velikog formata (31 x 25 cm), čime je dao veliki doprinos, ne samo nastojanjima autora da objavi svoje istraživačke rezultate, nego i istoriografiji, budući da je reč o kapitalnom delu, nezaobilaznom u svakom budućem istraživanju ove teme.
Vrednost Miletićeve knjige rezultira iz činjenice da je njen autor objavio precizne podatke o 80.192 jasenovačka mučenika (ime, prezime, srednje ime, godina rođenja, godina usmrćenja, mesto iz koga je žrtva oterana u Jasenovac), ali je nepobitno dokazao i činjenicu da je u ovom logoru stradalo još 66.056 nevinih žrtava, najviše Srba, Roma i Jevreja.
Imena tih 66.056 stradalnika, uprkos višedecenijskih nastojanja, Miletić nažalost nije ustanovio, pošto je reč o zbirnim popisima jasenovačkih žrtava i žrtava genocidnih zločina, prvenstveno s teritorije današnje Bosne i Hercegovine. U popisima nastalim posle 1945. godine, koji su bili dostupni Miletiću, imena i prezimena žrtava i njihovi drugi lični podaci nisu navedeni iz ovih ili onih razloga.
Rađeni na nivou opština, popisi istovremeno navode precizne podatke o nacionalnoj pripadnosti jasenovačkih žrtava i njihovom poreklu. Žrtve su razvrstane u kategorije radnika, službenika, poljoprivrednika, trgovaca i zanatlija, studenata, đaka, prosvetnih i zdravstvenih radnika, pripadnike slobodnih profesija, oficire i podoficire jugoslovenske kraljevske vojske, žandarme i policajce, te domaćice.
Ova vrsta preciznosti u pomenutim popisima sačinjenim u BiH ukazuje na činjenicu da su oni morali da sadrže i imena i prezimena najmanje 66.056 jasenovačkih žrtava, za koja je Miletić, koristeći metode brojnih naučnih disciplina, nedvosmisleno utvrdio da su umorena u Jasenovačkom logoru.
Istraživači istorije ovog ustaškog logora i broja nevinih žrtava progutanih u tom grotlu genocida, očigledno će morati da ulože velike napore kako bi imenom i prezimenom identifikovali i što veći broj tih 66.056 mučenika, pogotovo kada se zna da procene o ukupnom broju ubijenih u Jasenovcu, u literaturi idu od donje granice njihovog apsolutnog minimiziranja (40.000) do gornje, nestvarne granice maksimiziranja broja žrtava (1.400.000).
Pred istraživačima stoji i obaveza, razume se, da ustanove istini što bliži broj stradalih.
Koliko je ovo složen problem, može se zaključiti i na osnovu jednog teksta objavljenog u „Politici“, bezmalo pre tačno 65 godina (29. jula 1946), s kojim Antun Miletić i ,,otvara“ svoju knjigu.
U tekstu pod naslovom „Ogromne žrtve u ljudstvu i materijalu Bosne i Hercegovine“, izneti su podaci tamošnjeg Ministarstva socijalne politike, prema kojima je u BiH tokom Drugog svetskog rata „334.114 lica pobijeno na razne načine: poklano, povešano, streljano, spaljeno, ugušeno plinom, oterano u koncentracione logore i na prisilne radove, dok se za 115.073 uopšte ne zna“ kako su skončali život.
Naročito je dragoceno i Miletićevo upozorenje da istraživanje genocida nad Srbima i Holokaust nad Jevrejima i Romima, nije svodivo na sve prisutnije tvrdnje kako će se imenovanjem žrtve dokučiti krajnja istina o tim zločinima i ustanoviti njihov opseg.
Knjiga Antuna Miletića „Ubijeni u Koncentracionom logoru Jasenovac 1941–1945“, ne samo da je nerazrušiv spomenik žrtvama genocida, nego je i otvoren poziv svima, nauci, istraživačima i pojedincima, da u ovu „enciklopediju mrtvih“ ugrade i sopstvena saznanja.
U predgovoru za Miletićevu knjigu na to posredno upućuje i Efraim Zurof: „Istraživački rad koji je obavio Antun Miletić postaje veoma značajan, jer će jedino prikazivanje stvarnog, brižljivo i naučno proverenog obima izvršenih zločina, bez ikakvih uvećavanja, ili minimiziranja broja žrtava omogućiti da se Jasenovac upotrebi u dobru svrhu. U tom smislu ovaj projekat svakako ima svoje šire značenje i ne ograničava se samo na istorijske događaje, nego se grana mnogo šire. Isto tako se nadam da će ovo istraživanje da bude završeno u bliskoj budućnosti i da će njegovi rezultati pomoći da se jasenovačke rane zaleče i da na taj način doprinese unapređenju tolerancije i suživota na Balkanu“.
Slobodan Kljakić
objavljeno: 27.06.2011.
