Izvor: Politika, 08.Jul.2012, 23:07 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Falsifikovanje poštanskih maraka RS Krajine
Prvu poštansku marku s motivom ustaškog logora u Jasenovcu štampala je pošta RSK, 1995. godine, a to je još jedino uradila pošta Republike Srpske, deset godina kasnije
Svetsko tržište poštanskih maraka nekadašnje Republike Srpske Krajine (RSK) oformljeno je oko 2000. godine, kada je najčuveniji evropski filatelistički katalog, nemački Michel, registrovao krajinsku poštansku produkciju. U ovogodišnjem izdanju dotičnog kataloga, na pet stranica, predstavljene su 82 >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << pojedinačne marke i jedan „blok“ maraka, koliko ih je ukupno štampala pošta RSK.
Ovaj prikaz je prezentovan u sklopu poglavlja o filateliji Republike Hrvatske, ali u zaglavlju svake druge strane ispisan je naslov Srpska Krajina, na nemačkom. Takođe, istovetni naslov, zajedno s ćiriličnim podnaslovom (Republika Srpska Krajina) stoji na početku segmenta posvećenog filateliji Krajine. I sve to bez znakova navoda ili neke druge ograde.
„Za filateliste, krajinske marke su ekskluzivna priča. Reč je o državi koja je imala sve atribute državnosti (teritoriju, stanovništvo, vlast, novac, vojsku...), a koju nije priznala nijedna druga država, pa ni Srbija. Krajina nikad nije koristila hrvatske marke, a Hrvatska je jedina zemlja na svetu s kojom Krajina nije imala poštanski saobraćaj, sve do 10. maja 1996. godine, ali i od tada bez korišćenja maraka“, kaže u razgovoru za naš list Zoran Bošković, vlasnik i glavni urednik časopisa „Filaberza“ i zvanični atestator Saveza filatelista Srbije za područja RSK i Republike Srpske.
Najznačajnije izdanje krajinskih pošta svakako je, filatelistički rečeno, „tabačić 8+1“, posvećen 50-godišnjici pobede nad fašizmom, na kojem je prikazan ustaški konclogor Jasenovac. U kompletu je odštampano osam identičnih maraka s motivom jasenovačkog memorijalnog spomenika „Cvet života“, pojedinačne vrednosti od 60 para, i jedna vinjeta s crtežom jasenovačkog radnog logora, bez nominalne vrednosti.
Naš sagovornik kaže da je to prva poštanska marka s motivom zloglasnog ustaškog logora u Jasenovcu. Ni pre ni posle, nijedna država na svetu, pa ni SFRJ, SRJ, Srbija, Crna Gora, BiH ili Hrvatska nisu objavile poštansku marku u znak sećanja na strašni jasenovački zločin, tvrdi Bošković!
Doduše, deset godina kasnije, povodom 60-godišnjice očajničkog proboja logoraša iz Jasenovca, pošta Republike Srpske objavila je jednu marku sličnog dizajna. Ali, podseća Bošković, ta marka je izašla „na jedvite jade“,sa zakašnjenjem od osam meseci.
Poštanske marke s vinjetama krajinskih mesta, portretima velikana rođenih u Krajini (Tesla, Milanković...), floralnim i životinjskim motivima štampane su u topčiderskom Zavodu za izradu novčanica, a od 1994. u novosadskom „Forumu“.
Međutim, najskuplja kolekcija na današnjem tržištu, poznata kao „kninsko privremeno izdanje“, vredna oko dvesta evra, „preštampana“ je u kninskoj štampariji „Mladost“. Reč je o „pretisku“ (dodatnim štamparskim oznakama) šest maraka iz doba SFRJ kojima je data nova nominalna vrednost. Ova operacija urađena je u iznudici, zbog prekida kopnenog koridora zapadnih prostora Krajinesa Srbijom i istočnim delom RSK. Kompletna pisma sa ovim markama velika su filatelistička vrednost, a otkriveni su i brojni falsifikati ove serije.
Ali, falsifikovanje je počelo već tokom rata. U senci vojničkih i diplomatskih borbi, i filatelisti su vodili svoj mali rat. Propagandne i komercijalne motive u tom okršaju, smatra Bošković, skoro da je nemoguće razlučiti.
Tako su, još 1991. godine, urađeni pretisci prvih redovnih avionskih maraka Hrvatske. Na njima su doštampani natpisi kao što su SAO Krajina, grb sa četiri ocila i slično, a treba imati u vidu da su pisma sa ovakvim markama išla u poštanski saobraćaj, donoseći profit veštim trgovcima iz filatelističke branše. Ta, takozvana fantazijska izdanja urađena su i na drugoj strani pa se na mnogim krajinskim markama pojavljuje pretisnuta šahovnica.
Istovremeno, zvanični organi Hrvatske vrše pritisak na Svetski poštanski savez, prigovarajući i svim zemljama članicama pojedinačno, u nastojanju da ospore marke i poštanski saobraćaj s Krajinom, ali bez ikakvog uspeha.
Ni posle sloma zapadnih delova Krajine, u maju i avgustu 1995, Hrvatska ne uspeva da neutrališe saobraćaj, marke i žigove sa imenom Republike Srpske Krajine, sve do 22. februara 1997. godine kada preostala, istočna teritorija RSK počinje da se, na poštanskim markama, potpisuje kao Sremsko-baranjska oblast (SBO). Ali, neki dovitljivi krajinski poštanski službenici prekoračili su i ovaj datum, pretiskujući nominalnu vrednost starih maraka sa natpisom RSK i puštajući ih u promet.
Poslednje izdanje maraka SBO izašlo je 12. aprila 1997, a onaj pomenuti „blok“ štampan je još kasnije, 29. maja iste godine, ali nikad nije ušao u promet. Ovo prigodno izdanje (marka i vinjeta) izdato je povodom Svetske filatelističke izložbe u San Francisku 1997. Na marki je motiv ovog američkog grada, a na vinjeti su dva paralelna prikaza:prisajedinjeneHongkonga Kini i SBO-a Hrvatskoj, aoba ova pripajanjarealizovana sute 1997. godine.
Milan Četnik
objavljeno: 09.07.2012
