Izvor: Politika, 01.Nov.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Dva identiteta velikana prosvete
Kako je osnivač Velike škole Jovan Savić postao Ivan Jugović
Izložba u Pedagoškom muzeju u Beogradu, povodom dva veka od osnivanja Dositejeve velike škole, podsetila je na delo Ivana Jugovića i njegov ulogu u prosvećivanju srpskog naroda u vreme Karađorđeve Srbije. Ko je bio Ivan Jugović?
– On je jedan od zaboravljenih srpskih umova koji je značajno pomogao ustaničku Srbiju, pre svega zalažući se za osnivanje Velike škole 1808. godine. Njegovo >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << pravo ime je Jovan Savić, ali je u našoj javnosti poznatiji kao Ivan Jugović – kaže za „Politiku” Branislava Jordanović, kustos u Pedagoškom muzeju.
Jovan, odnosno Ivan je osnivač i prvi profesor Velike škole. Rođen je u Somboru, gde je završio somborski učiteljski tečaj gimnazije u Segedinu, a pravo je završio na četvorogodišnjoj Kraljevskoj akademiji u Pešti. Bio je pravnik, književnik i prevodilac, profesor Karlovačke gimnazije, sekretar na dvoru episkopa Josifa Jovanovića Šakabente u Vršcu. U Srbiju je Jovan Savić došao 1805. godine. Stigao je prvo u Smederevo gde je uzeo pseudonim Ivan Jugović.
–– I Jovan je kao i mnogi viđeniji Srbi tog vremena promenio ime kada je došao u Srbiju. To su svi oni činili, jer su živeći u Austriji bili austrijski državljani, pa je zbog njihovog delovanja u revolucionarnoj Srbiji Turska carevina mogla da optuži Habzburšku monarhiju da potpomaže ustanike i da je protiv Turske – obrazlaže za naš list Milan Stepanović, autor knjige „Jovan Savić – Ivan Jugović”, koja je nedavno predstavljena u Pedagoškom muzeju.
Ivan, odnosno Jovan potiče iz dobrostojeće svešteničke porodice. Njegov otac Gavrilo Savić bio je skoro 45 godina somborski pravoslavni sveštenik. Prema porodičnom predanju, staro nasledno prezime ove porodice bilo je Jugović. Tako je Jovan Savić za pseudonim uzeo staro porodično prezime, dok je ime promenio u Ivan što je zapravo hrvatska ili ruska varijanta imena Jovan.
U Srbiji je Ivan Jugović prvo bio pisar, pa nadglednik školske nastave, blizak Karađorđev saradnik i ustanički diplomata, sekretar Praviteljstvujuščeg sovjeta, predsednik beogradskog magistrata i popečitelj prosveštenija u ustaničkoj Srbiji. Začetnik je ideje da je u Srbiji neophodno osnovati školu u kojoj će biti „učene više nauke i sticati se više i šire obrazovanje” po ugledu na Kraljevsku akademiju u Pešti. Njegove ideje podržao je i Dositej Obradović.
U Velikoj školi u Beogradu profesor Ivan Jugović je predavao opštu istoriju, zemljopis, računicu i nemački. Za potrebe škole preveo je sa nemačkog na srpski jezik „Istoriju sveta od postanja njegova do rođenja Hristova” i za potrebe nastave nabavljao je karte evropskih zemalja. Kao profesor veliku pažnju je posvećivao istoriji stare Grčke, njenim državnicima, filozofima i junacima. I na taj način se trudio da kod đaka razvija srpsko rodoljublje. Beogradska velika škola zvala se i Jugovićeva velika škola.
A. Brkić
[objavljeno: 02/11/2008]
