Izvor: Politika, 22.Avg.2011, 23:09 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Država bez rešenja za decu prosjake
Iako je eksploatacija dece zabranjena, traženje novca na semaforima opasno po život, a osnovna škola obavezna – mališani su i dalje na ulicama
Samo u toku prethodne godine oko hiljadu roditelja bilo je lišeno roditeljskog prava zbog neadekvatnog staranja o svojim mališanima, a kako u razgovoru za „Politiku” ističe Dragan Vulević, načelnik sektora za brigu o porodici u Ministarstvu rada i socijalne politike, glavni razlozi zbog kojih su sudovi izricali ove „drakonske” >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << mere bili su zanemarivanje, zlostavljanje i zloupotreba mališana, kao što su „teranje” u prosjačenje ili prinuđivanje dece da se bave teškim fizičkim radom.
Iako su deca prosjaci i perači vetrobrana na ulicama gradova Srbije postali sastavni deo socijalne ikonografije, stručnjaci ističu da se rad ove dece ne može pravdati činjenicom da je prosjačenje deo životnog obrasca romske populacije, jer on predstavlja radnu eksploataciju dece koja je po našem zakonu najstrože zabranjena. Oni, takođe, podsećaju na mnogobrojne tragične slučajeve u kojima su romski mališani ginuli ili teško stradali pod točkovima automobila – bilo zbog toga što su bili „kolateralne žrtve” saobraćajnih nesreća bilo zato što ih vozači nisu videli ili su ih „pokosili” zbog neprilagođene brzine.
– Prosjačenje nije ogledalo siromaštva društva već roditeljskih nekompetencija, jer neko ko tera dete da prodaje cveće u noćnim časovima ili da pere šoferšajbne na prometnim raskrsnicama i na taj način dovodi život deteta u opasnost, nema „kompetencije” da se bavi roditeljstvom i to pravo mu se oduzima. Mnogi roditelji su bili lišavani svog prava i pre donošenja novog porodičnog zakona, ali je proteklih godina u velikoj meri povećana svest i senzibilitet javnosti za zlostavljanje mališana, tako da sve veći broj građana prijavljuje male prosjake nadležnim organima – ističe Vulević.
Kao ilustraciju ove teze on navodi podatak da je u toku 2008. godine oko 600 mališana oduzeto zbog roditeljske nebrige, godinu dana kasnije oko 800 roditelja bilo je lišeno roditeljskog prava, a u toku 2010. godine oko hiljadu mališana je oduzeto roditeljima.
– Radnici Centra za socijalni rad su ti koji oduzimaju dete od nesavesnih roditelja, a potom ga smeštaju u hraniteljsku porodicu. Centar za socijalni rad je dužan da pokrene sudski postupak protiv nesavesnih roditelja, a postupak oduzimanja roditeljskog prava može sprovesti samo sud. Radnici centra za socijalni rad su dužni da rade na psihosocijalnoj rehabilitaciji porodice kojoj je oduzeto dete, odnosno na jačanju roditeljskih kompetencija dok je dete u hraniteljskoj porodici. Međutim, njihov rad često ne urodi plodom – konstatuje Vulević.
Podaci sa kojima raspolaže Ministarstvo prosvete govore da su deca romske nacionalnosti retka „pojava” u školskim klupama već u starijim razredima osnovne škole. Zdenka Milivojević, koordinator za romske grantove u Ministarstvu prosvete, kaže da oko 70 odsto romskih mališana „ispadne” iz obrazovnog procesa do četvrtog razreda osnovne škole.
– Ako imate na umu činjenicu da polovina dece koja su upisana u prvi razred osnovne škole posle desetog septembra više ne dolazi u školu, jasno vam je da ta deca završavaju na ulici. Iako su po slovu zakona roditelji ti koji su odgovorni za neškolovanje dece, zakon se najčešće ne primenjuje jer su školske vlasti „bolećive” prema roditeljima. Roditelji bi trebalo da plate kaznu ako njihovo dete ne pohađa školu, ali ko može da naplati tu vrstu kazne od romskih roditelja koji nisu zaposleni – postavlja Zdenka Milivojević retoričko pitanje.
Socijalni radnici zaposleni u Prihvatilištu i Prihvatnoj stanici za decu Beograd, koje mališani sa ulice doživljavaju kao utočište, kažu da je tokom 2009. godine u ovu ustanovu dovedeno tridesetsedmoro dece, dok se tokom 2010. godine 26 mališana privremeno skućilo u ovoj „sigurnoj gradskoj kući”. Međutim, kada govore o broju dece koja dolaze u ovo prihvatilište, zaposleni u ovoj ustanovi koriste metaforu o vrhu ledenog brega i upozoravaju da većina dece koja pređe prag ove ustanove dolazi sa „kombinovanim” problemima. Dete napravi krivično delo krađe, ali ujedno i prosi, skita, žrtva je trgovine ljudima, ili zavisnik od psihoaktivnih supstanci, te je prosjačenje propratna pojava nekog glavnog problema. Pa ipak, za većinu mališana prosjačenje je izvor egzistencije.
Katarina Đorđević
objavljeno: 23.08.2011.
