Izvor: Glas javnosti, 03.Jun.2008, 10:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
„Dan nezaborava“ za 4.000 poginulih
SMEDEREVO - U Smederevu će u četvrtak, 5. juna, biti obeleženo 67 godina od najveće tragedije koja je pogodila ovaj podunavski grad - eksplozije municije u tvrđavi, u kojoj je poginula polovina žitelja Smedereva, ali i mnogi koji su se tog kobnog dana, 1941. godine, zatekli u njemu. Nesreća se dogodila pedesetog dana nemačke okupacije, kada je u vazduh otišla municija lagerovana u srednjovekovnoj tvrđavi despota Đurađa Brankovića, na otvorenom prostoru. Do danas nije utvrđen tačan >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << broj poginulih, mada je tadašnja nemačka komanda tvrdila da je reč o 4.000 ljudi. U okviru „Dana nezaborava“, u podne će biti održan pomen poginulima na Starom groblju, kod spomen-kosturnice, parastos žrtvama u hramu Svetog Georgija i oglašavanje lokomotive u 14.14, uz litiju na železničkoj stanici, na kojoj je stradalo skoro 2.000 putnika koji su se tu zatekli u trenutku eksplozije.
Posle pomena na mestu tragedije, kod spomenika „5. jun“ biće položeni venci, uz nastup učenika Smederevske gimnazije i crkvenog hora „Sloga“. U Istorijskom arhivu biće otvorena izložba starih fotografija, sa ovekovečenim potresnim posledicama eksplozije, koja će trajati do 20. juna. Povodom ove tragedije, 1942. godine podignuta je spomen-kosturnica, na kojoj je upisano 485 imena, među kojima nema putnika voza 4714, kojih je bilo mnogo jer je tog dana bio pazarni dan i deljena su svedočanstava učenicima gimnazije. U eksploziji je stradalo i 17 glumaca Srpskog narodnog pozorišta iz Novog Sada, koji su tog dana gostovali u Smederevu. Osim tačnog broja žrtava, do danas je ostao nepoznat i uzrok eksplozije, u kojoj su stradale i kuće udaljene desetak kilometara od tvrđave.
Tog dana na grad se sručilo najmanje 4.000 tona kamena iz zidina tvrđave, a na mestu eksplozije nastao je krater prečnika 50 i dubine oko devet metara. Prema podacima komisije za obnovu Smedereva, od 2.400 kuća, samo 25 je ostalo neoštećeno. U telegramu koji je iz Železničke stanice Smederevo upućen komesaru Srpske državne železnice navodi se da je, od 25 vagona sa oko 2.000 putnika, iz ruševina izvađeno 16 vagona, sa dve lokomotive, i samo 20 preživelih. Nastradali putnici ostali bi u životu da voz nije kasnio u polasku, kako bi kompoziciji bila pridodata još jedna lokomotiva. Prema nagađanjima nekih autora, ova eksplozija bila je diverzija komunista, ali za takve tvrdnje nisu ponuđeni konkretni dokazi.
Eto kako zbog nekog glupog partizana strada ceo grad!Da nije tuzno bilo bi smesno.
