Izvor: Danas, 13.Avg.2015, 21:56 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Da li su Albanci starosedeoci Balkana?
- Problematični delovi udžbenika za istoriju za 6. razred, kako Danas saznaje u Zavodu za unapređivanje obrazovanja i vaspitanja, izmenjeni su i u maloprodaji je sada novo izdanje ove knjige u kojem nema spornih tvrdnji o tome da su "Albanci starosedeoci Balkana od kojih su Srbi oteli zemlju".
Primedbe na sadržaj udžbenika Istorija za šesti razred osnovne škole, autora profesora Radeta Mihaljčića, izdavača JP "Zavod za udžbenike", izneo je ministru prosvete, nauke i tehnološkog >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << razvoja još marta prošle godine patrijarh Irinej. On je tražio da se on više ne koristi u nastavi "iz naučnih, obrazovnih i vaspitnih razloga". Primedbe se odnose na tumačenja pojedinih istorijskih događaja i pojava u ovom udžbeniku, koji je u upotrebi još od 2008, a odobren je pre početka primene Standarda kvaliteta udžbenika. U pismu se tvrdi da se u udžbeniku "srpski faktor (...) iz jedne lekcije u drugu, umanjuje da bi ustupio prostor iskonstruisanim floskulama", a zatim se nabrajaju konkretne primedbe.
U Centru za razvoj programa i udžbenika Zavoda, koji prema odredbi člana 19 Zakona o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja daje stručne ocene kvaliteta udžbenika, obrazovana je radna grupa sastavljena od istoričara, stručnjaka za istoriju srednjeg veka, koja je razmotrila dostavljene primedbe i zaključila da navedene zamerke jesu opravdane, ali da to ne znači da bi udžbenik Radeta Mihaljčića trebalo povući iz nastave, već samo korigovati problematične delove.
Tako se u službenoj belešci o primedbama na udžbenik koju su napravili u Zavodu za unapređivanje obrazovanja i vaspitanja, a koju je sastavio direktor Zavoda Zoran Avramović, navodi da primedba o tome da autor udžbenika tvrdi da Neretljani nisu Srbi ne stoji. Na strani 41 ime Neretljana se navodi kao primer slovenskog plemena koje je ime dobilo prema geografskom nazivu, prema reci Naroni, odnosno Neretvi. Na strani 48, međutim, jasno se kaže da je Paganija (naziv za oblast Neretljana) spadala u srpske zemlje u Primorju. Isto se vidi i sa karte na strani 57, gde su prikazane srpske države u 9. i 10. veku.
Još jedna od spornih tvrdnji u ovom udžbeniku je i o poreklu Albanaca, koju Zavod smatra delimično opravdanom, jer autor Albance (str. 42) ubraja u starosedeoce Balkanskog poluostrva, iako je to pitanje u nauci i dalje otvoreno. Postoji, naime, teza o njihovom ilirskom poreklu, koju ističe albanska nauka, i teza o tračkom poreklu, koja je prisutna i u našoj nauci. U novije vreme pojavila se i migraciona teza, po kojoj su Albanci doseljeni sa Sicilije, gde su stigli sa Kavkaza ili Prikaspijske nizije u 10. ili 11. veku.
Naziv "Makedonski Sloveni" i "Makedonska država" takođe su bili predmet rasprave i to, prema mišljenju Zavoda za unapređivanje obrazovanja i vaspitanja, potpuno opravdano, jer u srednjem veku Makedonci, kao narod, nisu postojali, niti je postojala Makedonija kao država, da bi moglo da se tvrdi da je posle Maričke bitke "izgubila samostalnost" (str. 117). Stvaranje makedonske nacionalne svesti vezuje se za savremeno doba (20. vek).
"Primedba o tome da autor na strani 53 negira da su u Bosni i "jugoistočno od Splita" živeli Srbi, nije opravdana", ističe se u službenoj belešci o primedbama na udžbenik koju su napravili u Zavodu za unapređivanje obrazovanja i vaspitanja.
"Autor je eksplicitno na stranama 48, 50 i 99 naveo da je Bosna sastavni deo Srbije, što je prikazano i na istorijskim kartama na stranama 56 i 57, na kojima je jasno obeleženo i to da su oblasti u primorju, jugoistočno od reke Cetine, naseljavali Srbi", navodi se u službenoj belešci Zavoda.
Albanci i car Dušan
Zavod je takođe odbacio i primedbu da se iz tvrdnji autora iznetih na strani 92 može pogrešno zaključiti da su "Albanci imali državu u vreme cara Dušana". "Iz teksta udžbenika je jasno da je Dušan osvajanja vršio na račun Vizantije i da je osvojio krajeve koji su njoj pripadali: Tesaliju, Epir i "veći deo albanskih krajeva". Ovo ne implicira da se radi o albanskoj državi, jer je jasno da se govori o teritoriji Vizantije. Reč je o krajevima naseljenim albanskim življem", smatraju u Zavodu.
