Izvor: Politika, 22.Nov.2006, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Bez poreza na tamjan
Crkva ima pravo na povraćaj novca od poreza za sveće, brikete, ulje i vino za obredne svrhe, brašno i beskvasni hleb...
Crkve i verske zajednice su u vreme komunizma, ali i Miloševićevog režima, prećutno bile oslobađane poreza. Nijedan zakon to nije regulisao, ali ako je finansijska kontrola u nekom preduzeću pronašla fakture da je Srpska pravoslavna crkva kupovala robu, a da nije plaćala porez uglavnom nije od toga pravila pitanje. Uvođenjem PDV-a u poreski sistem >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Srbije 1. januara 2005. godine omogućilo se zakonsko pravo na refakciju (povraćaj) novca od poreza tradicionalnim crkvama i verskim zajednicama u Srbiji. Po sadašnjoj proceduri, na povraćaj novca od plaćenog poreza na dodatu vrednost za robu i usluge koje se odnose na versku delatnost čeka se u proseku nekoliko meseci.
Zato je Marko Pavlović, šef finansijskog odeljenja Patrijaršijskog upravnog odbora SPC, insistirao da se Zavodu za izradu novčanica uplata za štampanje zaštitnog holograma na džepnim crkvenim kalendarima za 2007. godinu izvrši do 30. septembra. Da su zakasnili koji dan i platili početkom oktobra poreska uprava bi Srpskoj patrijaršiji novac od poreza na dodatu vrednost vratila tek početkom januara. Ovako je novac od poreza na račun crkve legao za oko mesec dana.
"Moramo da vodimo računa kad obavljamo plaćanja kako bismo koliko je moguće ubrzali postupak za povraćaj PDV-a", objašnjava Pavlović koji već više od tri decenije vodi administrativno-finansijsku službu u Srpskoj patrijaršiji.
"Važno je da je crkveno računovodstvo sređeno, jer Poreska uprava traži originale računa na uvid. Nakon svakog tromesečja po zakonu smo dužni da u roku od 60 dana podnesemo zahtev za povraćaj novca od poreza. Na rešenje čekamo 15 dana, a isplata kad padne, iako zakonski rok predviđa mesec dana. Uglavnom nemamo problema sa povraćajem novca od poreza, ali u birokratiji oko centralnog trezora ponekad stvari i zastanu", priča Franc Šenk, sekretar Beogradske nadbiskupije o iskustvu Rimokatoličke crkve sa ostvarivanjem poreskih olakšica.
Pavlović kaže da SPC ima dobru saradnju sa Ministarstvom finansija, iako nijedan zakon, pa i ovaj nije savršen.
"Pretpostavljam da će se nešto na osnovu iskustva iz prakse i modifikovati. Možda se sadašnja procedura nekom i ne sviđa, ali primenjuje se prilagođeni model koji postoji u zemljama Evropske unije, a koliko sam upoznat prvi put je prema verskim zajednicama počeo da se primenjuje u Kanadi – kaže šef finansijskog odeljenja Patrijaršijskog upravnog odbora Srpske pravoslavne crkve.
Zakon je izričit da se svi zahtevi za povraćaj novca od poreza koje upućuju crkvene jedinice ili manastiri preko eparhija kvartalno slivaju u Patrijaršijski upravni odbor. U ime SPC Marko Pavlović je jedino ovlašćen da predaje zahteve za refakciju Poreskoj upravi. "Ministarstvo finansija po donetom rešenju novac vraća direktno na račun crkvene jedinice koja je postupak pokrenula. Nismo hteli da prihvatimo obavezu da taj postupak ide preko Patrijaršije. Time bi se ne samo bespotrebno povećao administrativni posao, već bi na te transakcije banke naplaćivale dodatne troškove", objašnjava Pavlović.
Zakon taksativno propisuje dobra i usluge na koja crkve i verske zajednice mogu da ostvare povraćaj novca od poreza. Među tim artiklima su sveće, tamjan, briketi, ulje i vino za obredne svrhe, brašno i beskvasni hleb, svete sasude i obredni simboli, svešteničke odežde, građevinski materijal i usluge za izgradnju i rekonstrukciju hramova, bogoslužbene knjige, verski kalendari i orgulje. Pokušaji da se od Ministarstva finansija dobiju podaci koliko je para crkvama do sada vraćeno na ime povraćaja PDV- nisu urodili plodom. Kako se nezvanično saznaje, u Poreskoj upravi nisu sigurni da li su ti podaci proglašeni službenom tajnom.
Osim oslobađanja od PDV-a Srpska pravoslavna crkva, Rimokatolička crkva, Islamska zajednica, Jevrejska zajednica, Slovačka evangelistička crkva a. v., Reformatska hrišćanska crkva i Evangelička crkva a. v. mogu da koriste olakšice i po Zakonu o porezu na dohodak građana i Zakona o porezima na imovinu.
Kako kažu u Poreskoj upravi Ministarstva finansija, "porez na prihode od poljoprivrednog zemljišta ne plaća se na katastarski prihod od zemljišta u svojini crkava, hramova, manastira i džamija koji su proglašeni spomenicima kulture".
Crkve i verske zajednice ne plaćaju i porez na imovinu. Ova olakšica obuhvata pravo na nepokretnostima, ali i pravo svojine, pravo plodouživanja, pravo na upotrebu i pravo stanovanja, pravo vremenskog korišćenja, pravo zakupa stana ili stambene zgrade u skladu sa zakonom kojim je uređeno stanovanje za period duži od jedne godine, pravo na korišćenje javnog građevinskog zemljišta površine preko ara.
I novi Zakon o crkvama i verskim zajednicama u članu 30 potvrđuje da crkve i verske zajednice za obavljanje delatnosti mogu biti potpuno ili delimično oslobođene poreskih obaveza. U stavu dva ovog člana kaže se da fizička i pravna lica koja daju priloge i poklone crkvama i verskim zajednicama mogu biti oslobođene odgovarajućih poreskih obaveza.
Ali nisu svi zadovoljni primenom zakona u praksi. Aca Singer, predsednik Saveza jevrejskih opština Srbije, kaže da je član 30 Zakona o crkvama i verskim zajednicama dobar, ali načelan.
"Jevrejska zajednica nije ostvarila još nijednu poresku olakšicu. Još uvek je to samo mogućnost da fizička i pravna lica budu oslobođena poreza ako nama daju prilog. Kad su nam recimo američki Jevreji za vreme sankcija slali pomoć oni su u SAD za to bili oslobođeni poreza", ističe Singer.
Milenko Pešić
[objavljeno: 22.11.2006.]
