Izvor: Politika, 17.Jun.2009, 00:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Beograd na ostacima Rimskog carstva
Više od 80 odsto arheološkog kulturnog sloja iz nekadašnjeg Singidunuma nažalost uništeno podizanjem savremenog grada
Da danas gotovo i ne postoji lokacija u starom delu Beograda na kojoj nema svedočanstava iz rimskog perioda, potvrdili su i ostaci rimskog vojnog logora iz drugog veka, prekjuče otkriveni ispod trase tramvaja u ulici Tadeuša Košćuška u Beogradu. Pod našim stopama, na pravcu od Trga Republike do Kalemegdana, sigurno se nalaze rimske lampe, keramičke >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << posude iz srednjeg veka, ostaci ognjišta, legionarske barake, rovovi, peći, rimski grobovi, trase bedema... Nešto dalje, oko trga Slavija, ovakvih lokaliteta gotovo i nema, jer je u to doba ovaj deo prestonice bio velika bara, a krajem 19. veka lovište divljih pataka.
Današnji Beograd počiva na ostacima nekada moćnog antičkog Singidunuma koji su sagradili Rimljani u prvom veku naše ere.
Prema evidenciji Gradskog zavoda za zaštitu spomenika kulture, na području 17 prestoničkih opština dosad postoji 626 lokaliteta koji kriju tajne nekadašnjih naroda sa ovih prostora. Zona užeg gradskog područja broji pet zaštićenih lokaliteta – „Usek” na Banjici, praistorijska Karaburma, Beogradska tvrđava, rimski Taurunum – Zemun i antički Singidunum koji se prostire na pet opština i riznica je mnogih malih nalazišta.
Prema rečima Zorana Simića, arheologa iz Gradskog zavoda za zaštitu spomenika kulture, antički Singidunum sastojao se iz logora u današnjem delu Beogradske tvrđave, zone civilnog naselja koja se pružala od Ulice kralja Petra, preko savske i dunavske padine do Kosančićevog venca i takozvanih nekropola od današnjeg Trga Republike, duž Bulevara kralja Aleksandra do Malog Mokrog Luga.
– Više od 80 odsto arheološkog kulturnog sloja u okviru zaštićenog prostora Singidunuma, tačnije u civilnom naselju i nekropolama, nažalost je uništeno podizanjem savremenog Beograda. Samo dve zone u najužem centru grada, Akademski park i deo kod Topličinog venca, tačnije ostaci turskog groblja, čuvamo kao arheološke rezervate – objašnjava naš sagovornik.
Nažalost, pojedini sugrađani i ne sanjaju da svakodnevno prolaze pored nekog od lokaliteta koji ima antičku vrednost. Kako navode u Zavodu, malo ko zna da su tri lučna zidića koja se nalaze na platou ispred Filozofskog fakulteta zapravo ostaci rimskih termi koje su tu nađene još 1968. godine.
Nedaleko odatle, u Čika Ljubinoj ulici, prošle godine otkriveni su ostaci antičke kuće iz četvrtog veka, delovi poda i praga ulaznih vrata. Kako kaže arheolog Nela Mićović, na tom mestu je pronađen i deo zida ukrašen freskama, a takvih nalaza ima i na Kosančićevom vencu i u ulici Tadeuša Košćuška.
Kod Cincar Jankove i Uzun Mirkove ulice, na prostoru gde se gradi stambeni objekat, arheolozi Zavoda pronašli su nekropolu iz bronzanog doba i otkrili osam urni iz tog perioda. U Cincar Jankovoj ulici takođe je pronađeno pet grobova s kraja prvog veka.
– Pred nama su se pojavila i tri rimska kanala, a očekivali smo da ćemo naići na ostatke jugoistočne trase bedema rimskih logora. Pošto je na tom prostoru došlo do denivelacije zemljišta i pomenuta trasa je nažalost uništena – napominje Mićovićeva.
Minule godine u Dobračinoj ulici broj 16, kako vele arheolozi, pronađeni su i ostaci kasnog antičkog sloja,dok su na uglu Takovske i Kosovske nađeni rimski grobovi. Pre dve godine na lokaciji kafane „Tri lista duvana” iskopano je nekoliko rimskih nekropola, a u Pionirskom parku na mestu današnje podzemne garaže nađeno je čak 19 rimskih grobova. Početak izgradnje poslovno-komercijalnog kompleksa u Rajićevoj ulici odlagao je i pronalazak arheološkog nalazišta.
– Iskopavanja su počela 2004. godine, pronađeni su ostaci antičkog i poznoantičkog sloja, kao i ostaci trase jugozapadnog bedema i duplog rova koji se nalazio prema Ulici kralja Petra. Rov s kraja trećeg veka bio je zatrpan, a u njemu su pronađeni novčići, lampe, keramika, posude – objašnjava Simić.
Nadomak ovog lokaliteta, na uglu Knez Mihailove i Kralja Petra, arheolozi su nabasali i na prostor popločan kaldrmom iz drugog veka. U pitanju je, kažu u Zavodu, javna površina koja se nalazila ispred same kapije utvrđenja.
Ovo su samo neke od brojnih arheoloških lokacija koje Beograd čine jednom od najbogatijih evropskih prestonica po broju nalazišta. Sve pokretne materijale iz antičkog perioda posle pronalaženja stručnjaci Gradskog zavoda predaju u ruke Muzeju grada Beograda, a nepokretna nalazišta, poput termi u Akademskom parku, arheolozi su dužni da konzerviraju.
Marija Brakočević
[objavljeno: 17/06/2009]
