Izvor: Politika, 10.Jun.2008, 23:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Albanski „istoričari”: U Novom Brdu živeli Venecijanci
Katedrala izgrađena na temeljima antičkog hrama iz 4. veka pre nove ere, piše na turističkim tablama o hramu posvećenom svetom Nikoli
Novo Brdo – Na tabli ispred novobrdske tvrđave, koju su, radi promovisanja seoskog turizma, postavile opštinske vlasti, u kratkoj istoriji nijednom se ne pominju Srbi. U tekstu piše da „naučnici tvrde kako na ovom mestu treba tražiti i antičko mesto kraljevine Dardanije, takozvani Damastion”, saznaje KiM radio. >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Ova kratka istorija posvećena je razvoju grada i rudnika bez navođenja njegovih osnivača ili države u kojoj se Novo Brdo u doba svog uspona nalazilo. Iz rečenice u tekstu: „Razvoju rudarstva doprineli su lokalni stanovnici Venecijanci, Jevreji i posebno Dubrovčani”, nije jasno ko su lokalni stanovnici, mada se iz teksta i na engleskom i na srpskom jeziku može zaključiti da su lokalni stanovnici zapravo Venecijanci, Jevreji i Dubrovčani.
„Između svih objekata 14. veka ističe se katedrala ili bazilika izgrađena na temeljima antičkog hrama iz 4. veka pre nove ere”, piše u tekstu o novobrdskom pravoslavnom hramu posvećenom svetom Nikoli. Na temeljima ove velike gradske crkve stoji manja tabla sa natpisom na tri jezika „Katedrala 13. vek”.
U Ministarstvu kulture Kosova niko ne želi da komentariše natpise na tvrđavi. U opštini, koja je postavila table, kažu da je sve to urađeno zbog razvoja seoskog turizma. Potpredsednik opštine, Rasmuš Mehmeti, izjavio je KiM radiju da su u pravljenju strategije za razvoj seoskog turizma zajedno učestvovali i Srbi i Albanci koji su do 15. februara ove godine radili u opštini. On je kazao da su za natpise na tablama korišćeni podaci iz stare istorije i da na projektu nisu učestvovali stručni ljudi i dobri poznavaoci istorije.
„U drugoj fazi očekujemo da sve bude original, ali siguran sam da nigde ne piše da ne postoje Srbi. Ništa nije zauvek. Mi imamo mnoge greške i mnoge stvari treba da se promene. Ali mi smo radili zajednički sa Srbima i za to su i oni odgovorni”, rekao je Mehmeti.
Na tablama, koje se mogu videti oko tvrđave u Novom Brdu, navodi se da su bogatstvo rudnika koristile Rimska, Vizantijska i Osmanska imperija, kao i to da do propasti grada dolazi nakon Austrijsko-turskog rata 1689. godine. Tada, prema ovoj „kratkoj istoriji” počinju „masovna iseljavanja u drugim mestima kao što su Turska, Makedonija, a takođe i u drugim gradovima Kosova (Gnjilane, Priština, Prizren, Vučitrn i Mitrovica). Glavni razlozi koji se navode za iseljavanje su teški ekonomski uslovi, razni politički razlozi i duge hladne zime”.
Očigledno je da se radi o Velikoj seobi Srba 1690. godine, mada se u tekstu ne pominje bilo kakva seoba na sever ili prema Srbiji u tom periodu, niti se kaže ko se zbog ekonomskih, političkih ili vremenskih neprilika u tom periodu selio iz Novog Brda. Srbi iz opštine Novo Brdo, koji su 17. februara odbili da rade u samoproglašenoj državi Kosovo, formirali su opštinu u selu Bostane kod Novog Brda. Oni tvrde da ih o ovome niko ništa nije pitao.
Sreten Ivanović, predsednik Izvršnog odbora SO Novo Brdo, kazao je u intervjuu KiM radiju da su Srbi učestvovali na početku stvaranja strategije o razvoju turizma u opštini, ali da je 17. februara to prekinuto. „Od samog početka nismo bili ravnomerni partneri u ovom poslu, jer se nikada nismo prvenstveno slagali oko tih istorijskih činjenica i ja danas od vas prvi put čujem da je taj projekat završen”, rekao je Ivanović i najavio da će opština uložiti protest kod nadležnih organa. Na drugim, manjim drvenim tablama, koje služe promovisanju seoskog turizma u ovom kraju ispisana su na albanizovanom srpskom jeziku imena sela, kao i netačna godina prvog pominjanja Novog Brda u srednjem veku.
M. S. P.
[objavljeno: 11/06/2008.]
