Izvor: Kurir, 08.Okt.2016, 15:34 (ažurirano 02.Apr.2020.)
7 priča o Kraljevini Jugoslaviji
.
1 Proglašenje države
KRIVO SRASTANJE
Srbi, Hrvati i Slovenci, predratni poslanici bečkog parlamenta, formirali su Narodno veće SHS
U trenutku kad je Solunski front već bio probijen, Bugari kapitulirali, a poraz Nemačke i Austrougarske savim izvestan, Srbi, Hrvati i Slovenci - predratni poslanici bečkog parlamenta, hrvatskog i dalmatinskog sabora i slovenačke skupštine, formirali su Narodno veće SHS Ovo predstavničko telo >> Pročitaj celu vest na sajtu Kurir << proklamovalo je kao cilj „ujedinjenje svih Srba, Hrvata i Slovenaca u zajedničku državu“
Ali kad je Austrougarska dvadeset dana kasnije kapitulirala, isto to Narodno vijeće proglasilo je Državu SHS Prema jednom zapisu, „cijeli Sabor, zajedno sa galerijama, stojeći je otpjevao: ‚Lijepa naša domovino‘, uz burne poklike ‚Živila Hrvatska!‘, a potom su u dvoranu narodnog zastupništva ušli hrvatski generali u austrougarskoj vojsci, u uniformi i sa svim odlikovanjima, kada u sabornici i na galerijama nastaje buran pljesak i poklici: ‚Živjela narodna vojska!‘“
„Ne“ srpskoj vojsci
Narodno veće SHS zvanično je zatražilo da „srpska vojska ne ulazi na njenu teritoriju“ Ali za mesec-dva u Hrvatskoj i Sloveniji zavladala je anarhija - „svoju politiku“ terali su svi, od povratnika sa ruskog fronta zadojenih idejama revolucije do demobilisanih austrougarskih vojnika koji su se odali pljački Uz ovo, Italijani su poslali svoje jedinice na jadransku obalu i u Sloveniju, pa je Narodno veće SHS zamolilo srpsku vladu da pošalje svoje jedinice Tako je srpski potpukovnik Stevan Švabić, sa srpskim zarobljenicima koji su se vraćali iz austrijskih logora, od Italijana odbranio Ljubljanu!
U Ženevi su 27 oktobra 1918 predstavnici srpske vlade, s Nikolom Pašićem na čelu, Narodnog veća i Jugoslovenskog odbora, koji je okupljao zagovornike ujedinjenja, potpisali deklaraciju u kojoj se kaže: „Zajedničkim naporom savezničkih naroda i Sjedinjenih Država, snagom Srba, Hrvata i Slovenaca, slomljene su na bojnim poljima sve prepreke ujedinjenju“ Na ovaj način potpuno su izjednačene obe strane u ratu, što je za Srbiju bilo neprihvatljivo Zato je, i zbog drugih rešenja u deklaraciji na štetu Srbije, ovaj dokument odbačen, a regent Aleksandar Karađorđević posle rata nije dozvolio Pašiću da formira novu vladu
Strah od Vatikana
U strahu da se voljom velikih sila i Vatikana ponovo ne uspostavi nekakva Austrougarska, delegacija Narodnog veća je 1 decembra 1918 predala Aleksandru Karađorđeviću izjavu o želji da se ujedine, na šta je on odgovorio proglašenjem Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca
Sa međunarodnim priznavanjem nove države nije sve išlo glatko: Kraljevinu SHS prvo su priznali Amerikanci, i to tek u februaru 1919 godine; potom su sledile Grčka, Švajcarska, Norveška i Čehoslovačka, a Francuska i Engleska dale su svoje svoje priznanje posle sedam meseci odlaganja
U martu 1919 prestala je da postoji srpska vojska U novu SHS primljeno je 2500 oficira, koji su u tek završenom ratu bili na austrougarskoj strani, i 500 crnogorskih Svi oni su tom prilikom dobili po jedan čin više
Na celoj teritoriji nove države uveden je u upotrebu „novi“, gregorijanski kalendar U Srbiji, gde je do tada korišćen julijanski, 15 januar 1919 godine proglašen je za 28 januar
Autor: Momčilo Petrović
