Izvor: Kurir, 18.Apr.2015, 07:44 (ažurirano 02.Apr.2020.)
7 masonskih zdanja u Beogradu
Tajanstveni simboli u srpskoj prestonici o kojima se gotovo ništa ne zna
1. Nesuđeni masonski hram
Zvanično, masoni kao udruženje ljudi čiji je cilj opšte dobro nastali su početkom 18. veka u Engleskoj
Masoni za sebe kažu da nisu nikakvi zaverenici niti tajni vladari sveta, kako ih u Srbiji često predstavljaju. Poriču da je njihova organizacija tajna i tvrde da je najpribližniji opis masonerije „humanitarna organizacija koja funkcioniše >> Pročitaj celu vest na sajtu Kurir << na diskretan način“.
Zvanično, masoni kao udruženje ljudi čiji je cilj opšte dobro nastali su početkom 18. veka u Engleskoj. Svoje delovanje simbolično porede s gradnjom Solomonovog hrama, pa simbole i zvanja preuzimaju iz zidarskog esnafa. Otuda i slobodni zidari kao drugi naziv za njih.
Bog, veliki arhitekta
Boga nazivaju „velikim arhitektom svih svetova“, međusobno se oslovljavaju sa „brate“, a članovi jedne organizacije, lože, na početku su učenici, kad ovladaju određenim znanjima - postaju pomoćnici, dok najstariji imaju zvanje majstora. Ložom rukovodi veliki majstor. U masonskim ritualima koristi se zidarski alat: šestar, lenjir, uglomer i visak...
Tokom sastanka masona na istočnoj strani hrama, na izdignutom podijumu, sede starešine koje upravljaju obredom. Ostali masoni - svi imaju „zidarske“ kecelje - raspoređeni su duž zidova prostorije, čiji je pod u crno-belim kvadratima. Na ta polja u toku obreda postavljaju se tri stuba, koja simbolizuju snagu, mudrost i lepotu. U centru hrama je govornica, sa koje se članovi obraćaju loži. Ona je zastrta plavim platnom, a na njoj su uvek Sveto pismo, šestar i uglomer.
Istorija masona u Srbiji
Istorija masona u Srbiji je duga i počinje tokom Prvog srpskog ustanka: istaknuti članovi ove organizacije bili su Karađorđev diplomata Petar Ičko, ali i turski Mustafa-paša, u narodu poznat kao „srpska majka“. Poznati masoni kasnije su bili i vladika Nikolaj Velimirović, Đorđe Vajfert, Jovan Dučić, Branislav Nušić, Živojin Mišić... Računa se da u Srbiji danas ima 2.500 slobodnih zidara. Oni istupaju javno, ali rituale i hramove i dalje čuvaju od javnosti.
U periodu između dva svetska rata, u nameri da se predstave javnosti i suprotstave propagandi svojih protivnika, koji su ih proglašavali za „zaverenike“, masoni u Beogradu sazidali su na Kalemegdanu zgradu za svoj hram. Građevina ima stubove, koji simbolišu hram, zatim simbole dvojnosti prirode - Jakin i Boaz, te pet stepenika, koji simbolično predstavljaju broj koraka koji članovi pomoćničkog stepena naprave kad ulaze u hram. Zdanje je još između dva svetska rata trebalo da postane masonski muzej, ali Velika loža ga je poklonila tadašnjoj upravi grada Beograda.
U njemu je danas galerija Prirodnjačkog muzeja.
Svevideće oko
Isti simbol, nezavršenu piramidu od trinaest redova cigli sa „svevidećim okom“ na vrhu, koriste i masoni
Važna tačka
U njemu je 1926. godine održan kongres svih najvažnijih loža slobodnih zidara. Pokrovitelj kongresa bio je moćni beogradski industrijalac Đorđe Vajfert
Novom zgradom, čija je gradnja zbog ratova počela tek 1931. godine dominiraju drugačiji ukrasi
Udruženje zanatlija u Beogradu je 1911. godine odlučilo da sazida reprezentativni Zanatski dom i tu useli sve zanatske ustanove, a već naredne godine kupilo je lep plac na uglu današnjih ulica Hilandarske i Svetogorske. Vlasnik placa bila je porodica Kujundžić. Njen rodonačelnik bio je Milan Kujundžić Aberdar, pesnik, državnik i dobrotvor, a jedan od izdanaka dr Vojislav, koji se u istoriju Beograda upisao kao zagovornik spaljivanja umesto sahranjivanja u zemlju i osnivač društva krematista „Oganj“. Na placu koji su prodali zanatlijama nalazila se kafana „Kod dva bela goluba“, pa su Kujundžići u kupoprodajni ugovor stavili klauzulu da se figure ovih ptica nađu na fasadi novog zdanja... Novom zgradom, čija je gradnja zbog ratova počela tek 1931. i trajala dve godine, međutim, dominiraju drugačiji ukrasi.
Iznad lepog i upadljivog kružnog ulaza u zgradu nalaze se snažne i skladne figure majstora i kalfe ispred kojih stoji nakovanj. Ispred njih su alatke - klešta i makaze, a u pozadini je točak Tada, pa su neki istoričari umetnosti i arhitekture ovu kompoziciju smatrali simbolom zanatstva. Na centralnom delu nakovnja, međutim, nalazi se šestar, što je tipičan masonski simbol, i on među ostalim alatkama zauzima centralno mesto. A i pomenuti točak je više masonski simbol savršenstva nego uobičajeni znak napretka!
Kafana i bioskop
Po otvaranju, u Zanatskom domu smeštene su kancelarije, a radili su i kafana, restoran i bioskop „Avala“. Osim toga, raspolagao je hotelskim sobama, u kojima smeštaj nije bio skup, pa su tu, između ostalih, boravili glumac Pavle Bogatinčević i pesnik Raka Drainac. Prema nekim zapisima, i Tito je tu držao ilegalne sastanke. Inače, na prvom spratu bila je „kamena sala“, veoma lepa i bogato uređena.
Dve godine posle Drugog svetskog rata Zanatski dom na korišćenje dobija Radio Beograd i njegova unutrašnjost adaptirana je za potrebe radio-stanice. Hotelske sobe i kancelarije pretvorene su u redakcijski prostor i u njih su se uselili novinari, u restoran u prizemlju smešteni su muzički i dramski studio, a u nekadašnjem bioskopu i danas je veliki muzički studio.
Program iz masonske zgrade
Inače, Radio Beograd je počeo s redovnim emitovanjem još 1924. godine, kao deveta radio-stanica u Evropi. Signal za prepoznavanje predstavljalo je nekoliko prvih taktova pesme „Milkina kuća na kraju, oko njene kuće psi laju“, a njenim emitovanjem se i završavao program. To je bila poruka nekim susednim zemljama s kojima odnosi nisu bili baš najbolji...
Slučajno ili ne, program je emitovan iz zgrade u Knez Mihailovoj 42, koja je jasno obeležena masonskim simbolima.
Alati
Iznad lepog i upadljivog kružnog ulaza u zgradu nalaze se snažne i skladne figure majstora i kalfe ispred kojih stoji nakovanj
Neskriveni znaci
Vrh zgrade, u svoje vreme najviše u ovom delu grada, ukrašen je naizmenično trouglovima i viskovima, a cela ograda sastoji se od isprepletenih simbola - šestara, viska i trougla
Upoznat sa objavom rata
Tako je, između ostalog, saznao da se sprema Prvi svetski rat: „Meni je u poverenju saopšteno u Berlinu da je rat protiv Srbije odlučen u Konopištu između Vilhelma i Franca Ferdinanda u januaru 1914. godine, nekoliko meseci pre Principovog atentata.
Preslikano
U Knez Mihailovoj broj 42 podignuta je palata Prve hrvatske štedionice, po nacrtima arhitekte Dionisa Sunka, autora znamenitog zagrebačkog hotela „Esplanada“
