Izvor: Večernje novosti, 13.Maj.2015, 12:55   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Otkucaji starog sata pored Rimskog bunara

BEOGRADSKA tvrđava do danas čuva bezbrojne tajne i predstavlja magično mesto prestoničkog turizma. Kada bi stare zidine mogle da prozbore, ispričale bi nam istoriju najviše puta opsedanog grada na Starom kontinentu. Neke od tačaka na tvrđavi smo do sada pominjali u okviru "Beogradskih priča", ali je bezmalo nemoguće svakom od važnih detalja posvetiti dovoljnu pažnju. Zato nas danas putanja vodi u samo srce Tvrđave, među dragocene građevine poput Sahat kule, Kazamata i Rimskog bunara... >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << Prohujali milenijumi KADA beogradski šetač prođe unutrašnju Stambol kapiju preko drvenog mosta prelazi rov i nastupa ka Sahat kapiji. Ona je bila na pravcu Starog carigradskog druma i predstavlja glavni ulaz u Gornji grad.Satni mehanizam Kako nas podseća Relja Seratlić, arheolog Javnog preduzeća "Beogradska tvrđava", kapija je napravljena odmah posle austrijskog osvajanja Beograda 1688. godine. - Svoj konačni oblik dobila je nekoliko godina kasnije, u toku rekonstrukcije bedema, verovatno prema projektu Andrea Kornara - dodaje Seratlić. - Prilikom opsežnih arheoloških istraživanja u leto 2004. godine, nakon uklanjanja zemljanog nasipa na ovom mestu otkriveni su ostaci rimskih brvnara i kuća iz poznog neolita. Dakle, mesto gde se danas nalazi Beogradska tvrđava hiljadama godina unazad bilo je privlačno za život. Odmah pored nalazi se Sahat kula. Takve građevine su bile uobičajene u turskim čaršijama, ali se u tvrđavama javlja sasvim retko, pa se zato ova beogradska smatra neuobičajenim primerom. - Zapravo je kapija, iako starija po vremenu nastanka, dobila ime po kuli sa satom. Ona je podignuta sredinom 18. veka i ima elemente baroka, tada vodećeg pravca u evropskoj arhitekturi.Unutrašnjost kule Časovnik ima centralni mehanizam i tegove, kao i dva gonga, a između dva navijanja časovnik može da radi oko nedelju dana. Satni mehanizam je obnovljen 2002. godine, zahvaljujući Švajcarskoj agenciji za rekonstrukciju i razvoj, Skupštini grada Beograda i samom preduzeću "Beogradska tvrđava". Put nas dalje vodi u srce tvrđave, u kazamate. Od kasarne do zatvora UNUTRAŠNjOST tvrđave krasi prostor koji je bio samo srce vojne građevine. Ovde su nekada bili smeštene kasarne, ali kasnije i konjušnjice i zatvori. Stariji čitaoci pamte brojne kadrove iz "Otpisanih" ali i mnogih drugih filmova koji su koristili raskošne prostore Tvrđave. Unutrašnjost kuleOdnedavno je unutar kazamata postavljena atraktivna, ali i jeziva izložba o spravama za mučenje. Doduše, ove sprave nisu poreklom sa našeg podneblja niti su deo ovdašnje kulture i običaja, ali jesu deo srednjovekovnog ambijenta i donete su iz Poljske.Ulaz u bunar Posetilac tvrđave može da se uveri u "beskrajnu maštovitost" kojom su nekadašnji dželati mučili svoje žrtve. Pored priloženih monstruoznih sprava, u jednoj odaji su se "ugnezdila" stara đulad, inače deo inventara Vojnog muzeja. Različita veličina kamenih projektila nanovo gosta vraća u srednji vek i veoma brutalne i teške načine ratovanja.- Tvrđava se menjala tokom vremena prateći tokove razvoja vojne arhitekture i načina ratovanja u dugom periodu, od antike do sredine 18. veka - dodaje naš sagovornik. - Tako su fortifikacije prepravljane, dograđivane i unapređivan, a novi bedemi su nastajali na ostacima starijih, često ih koristeći kao osnovu. Vizantijska tvrđava, izgrađena u 12. veku na bregu iznad Save, predstavljala je jezgro iz kojeg se razvio srpski i ugarski utvrđeni grad, tokom 15. i u prve dve decenije 16. veka. Srednjovekovni karakter tvrđava zadržava i u vreme turske okupacije, s nužnim promenama koje je uslovilo ratovanje vatrenim oružjem.Pogled sa tornja Primeri različitih načina gradnje i danas se mogu videti na bedemima tvrđave. Tako se prepliću ostaci rimskog, srpskog, ugarskog, turskog i austrijskog graditeljstva. Ipak, najočiglednije su bastione fortifikacije prema modelu Francuza Vobana, inženjera kralja Luja Četrnaestog. Misteriozno grotlo PRILAZAK Rimskom bunaru već nas uvodi u beogradsku mistiku. Istina, naziv "Rimski" su mu podarili Beograđani u 19. veku, a građevina je nastala 1731. godine, dakle mnogo vekova pošto su Rimljani napustili Beograd, odnosno svoj Singidunum. Đulad u kazamatimaImpresivna građevina ima 212 stepenika do nivoa vode, a široka je 3,40 metara. U doba kada tehnologija nije bila ni blizu današnjoj, pre tri veka, bio je neophodan ogroman napor da se ova građevina iskopa i ozida.Ulaz u bunar Tim pre što je kamena podloga na ovom prostoru vrlo tvrda, pa je još Evlija Čelebija, poznati turski putopisac, beležio kako su Osmanlije pokušale na istom mestu da se domognu vode, ali su kopali tridesetak metara i odustali zbog tvrdoće kamena. Čelebija kaže da su Turci to mesto neko vreme koristili kao silos za žito. U novijoj istoriji beležimo i posetu velikog režisera Alfreda Hičkoka Beogradu, 1964. godine. Tada su beogradski domaćini doveli velikog umetnika na Beogradsku tvrđavu, i pored ostalog, obišao je Rimski bunar. Na izlasku iz ove mistične građevine, bard kinematografije i horora rekao je kako "ovakva mesta za njega predstavljaju pravu inspiraciju". A zna se šta je za Hičkoka bila inspiracija. - Prilikom istraživanja koja su na bunarskom dnu vršena uoči Drugog svetskog rata utvrđeno je da bunar nije hodnikom povezan sa Savom, kako se ranije verovalo. VELIČINA I POVRŠINA KOMLEKS Beogradske tvrđave danas zauzima površinu od gotovo 60 hektara i mnogi njeni delovi su dostupni posetiocima. Pošto se grad često nalazio u ulozi graničnog uporišta, bilo da je reč u dunavskom limesu (granici) Rimske imperije, severnoj granici Vizantijskog carstva, južnoj granici Ugarske, ili evropskoj granici Otomanske imperije, Beograd je bio važan njegovim gospodarima. Prastaro grotlo

Nastavak na Večernje novosti...