Izvor: Politika, 24.Avg.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Gradski damar sačuvan za budućnost
Tri pune godine Jasna Marković, viši kustos Muzeja
Uvek sam se smejao ocu, ne bez ironije, kada je na poleđini svake fotografije zapisivao ko je na snimku, gde je i kada načinjen. Značaj te njegove pedanterije otkrio sam pre nekoliko godina, a da to nije bio njegov uzaludan posao uverila me prošle srede i Jasna Marković, viši kustos i šef Odeljenja likovne umetnosti Muzeja grada Beograda. Da su i drugi tako beležili "sitnice" danas bismo znali kada je podignuta zgrada >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Narodne biblioteke, koja je srušena u šestoaprilskom bombardovanju 1941. godine. Ili, da su i drugi slikari bili pedantni kao veliki Uroš Predić, koji je na svojoj "Panorami Beograda" iz 1916. godine zapisao osnovne podatke, onda ne bismo nagađali čija je stara kuća na uglu Dečanske i Nušićeve ulice, koja je bila česta inspiracija mnogim slikarima.
Pretpostavka je da se tu, na mestu današnje Lutrije Srbije, nalazila zgrada beogradske opštine. Onda ni Jasna Marković ne bi utrošila tri godine u pripremi izložbe "Pejzaži Beograda u 20. veku" u kojoj se može uživati sve do 8. septembra u Konaku kneginje Ljubice.
– Radila sam dugo na pripremi izložbe, jer je bilo dosta nepoznatih autora. Morala sam da proverim šta su to oni slikali i kada. Jer, najviše slika je otkupljeno između dva svetska rata. Doduše, otkupili smo i 30 nagrađenih dela sa bijenala "Beograd – inspiracija slikara" 1974. godine. Tako smo zbog skučenog izložbenog prostora u Konaku kneginje Ljubice izložili 52 rada 50 autora. U knjizi katalogu izdatoj specijalno za ovu priliku uvrstila sam 402 pejzaža od 148 slikara – kaže Markovićeva, koja je za 30 godina rada u Muzeju grada Beograda priredila 25 autorskih izložbi.
Svi radovi, oni izloženi u Konaku kneginje Ljubice i oni u katalogu, kako kaže Markovićeva, čine intimnu ispovest, individualna istraživanja umetnika, ali oni nisu lišeni atmosfere, svakodnevice, predstave značajnih ili tipičnih objekata. Umetnike su najviše inspirisali Beogradska tvrđava, pristaništa na Savi i Dunavu, boemska četvrt Skadarlija, Dorćol sa Jevrejskom malom, Tašmajdan, Bulbulder, Čubura, Topčider, Košutnjak, Zvezdara, Karaburma, Dedinje... Naslikani su motivi Beograda, ono što je grad sa više imena i star više od sedam hiljada godina imao, a čega više nema, jer je izložen neprekidnom ratovanju i uništenjima. Na slikama su i sva ona mesta koja i danas čine dušu Beograda i koja vole stanovnici prestonice.
– Ima nešto čudno što sam zapazila prilikom priprema izložbe. Beogradska opština je angažovala slikara Bogosava Vojnovića-Pelikana da 1929. i 1930. godina uradi više slika sa gradskim pejzažima. Međutim, ni kod njega niti kod drugih slikara nismo našli naslikan Trg Republike ili zgradu Narodnog muzeja. Znamo da je u bombardovanju aprila 1941. godine uništeno 271 delo iz fundusa tadašnjeg Gradskog muzeja, ali nam nije poznato čije su to slike bile i šta je na njima naslikano – setno kazuje Jasna Marković, koja je rođena u Topčideru, a danas živi na Dorćolu.
Svi mi volimo naš grad, a ona ga voli na svoj način. Ona vidi kako boje na slikama simbolično tumače ime grada na vodi, steni, uzvišenju, uočila je kako slikari slično osećaju gradski damar i takav kakav je žele da ga sačuvaju za budućnost. To sam uspeo da saznam kada sam je upitao koji su njeni omiljeni autori na izložbi koju je organizovala. Odmah je rekla da su to dva rada Bore Baruha, slika Jovana Bijelića i 16 pejzaža koje je naslikao Borivoje Stevanović. Zaljubljena je i u nekoliko radova živih slikara, ali o tome se ne bi izjašnjavala. Posebno su je obradovale reči Žan-Kloda Baruha, sina velikog slikara, koji joj je iz Pariza uputio čestitke za "Pejzaže Beograda".
– Kolekcija pejzaža Beograda je omaž Beogradu, pohvala strasti, talentu i zanosu umetnika. Lik Beograda je izražen masivnim zidinama, bujnom vegetacijom, krivudavim ulicama, malim pijacama, prometnim skverovima i urušenim zdanjima kao posledicom ratova i razaranja. On živi u malim kafanama, na ulicama, na obalama, u pristaništima i parkovima – ističe Markovićeva. I ne zaboravlja da kaže da se, ipak, ona umetnički najvrednija dela sa motivima Beograda nalaze u Narodnom muzeju i u Muzeju savremene umetnosti.
Šteta je što u katalogu za ovu izložbu nije mogao da bude uvršten i topografski rečnik koji je Jasna Marković uradila u toku priprema za ovu izložbu. Tu je objasnila istorijat Karaburme, Čukarice i otkuda takvi nazivi tim i drugim delovima grada, kao i kako je 36 ulica dobilo ime.
Ona ne miruje. Već je u velikom poslu pripremajući izložbu o slavnom slikaru Paji Jovanoviću, koja će 2009. biti otvorena povodom 150. godišnjice rođenja velikog umetnika.
Ferid Mujezinović
[objavljeno: 24.08.2007.]
