Izvor: Blic, 09.Nov.2007, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Blago koje nema cenu
Rukom pisane pesme Radeta Drainca ili odlomci drama Đure Jakšića, sva zaostavština Miloša Crnjanskog i druga, konačna verzija "Eks Ponta" Ive Andrića, sa ispravkama nobelovca lično...Rukopisi, karte, grafike, fotografije, plakati... istorijsko i umetničko blago, sakupljano poslednjih 60 godina, čuva se u Odeljenju posebnih fondova Narodne biblioteke.
Potreba da se sa posebnom pažnjom skupljaju i štite rukopisi i ostale zbirke rariteta shvaćena je još 50-ih godina 19. >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << veka, kada je bibliotekar Filip Nikolić, sa kojim otpočinje bibliotekarstvo u Srbiji kao posebna delatnost, izdvojio ove zbirke od osnovnih fondova.
U toku Prvog svetskog rata, nažalost, stradali su brojni rukopisi, a u bombardovanju biblioteke na Kosančićevom vencu 1941. godine uništena je sva rukopisna i arhivska građa, između ostalog i bogati arhiv turskih dokumenata o Srbiji.
Već u toku rata počeli su da pristižu pokloni darodavaca, ali tek od 1947. ova građa se sakuplja sistematično i po utvrđenim kriterijumima. Danas broji preko 35.500 predmeta i predstavlja jednu od najvrednijih i najbogatijih zbirki ove vrste u zemlji.
- Fond je ogroman. U poslednje dve godine radimo na digitalizaciji zbirki, kako bismo ih što bolje sačuvali i probližili javnosti, što je velik i dugogodišnji posao. Pristup našem fondu imaju svi koji poseduju člansku kartu Narodne biblioteke, a najčešći korisnici su naučni radnici, istraživači ili akademici - kaže za "Blic" Olivera Stefanović, načelnica Odeljenja posebnih fondova.
Pored rukopisa, arhivalija, muzikalija, foto i fono dokumentacije, Odeljenje ima bogatu kartografsku i grafičku zbirku.
Kartografski fond Biblioteke poseduje oko 35.000 listova karata i sastoji se od kartografskih publikacija na kojima je prikazano područje južnoslovenskih zemalja, Južne i Jugoistočne Evrope.
Stare i retke karte, stari atlasi i rukopisne karte imaju posebnu vrednost i kulturnoistorijski značaj.
- Jedna od najvrednijih mapa vezanih za Beograd je mapa nemačkog kartografa Joana Baptiste Gumpa iz 1688. godine. Zahvaljujući njoj možete da rekonstruišete Beograd toga doba, da vidite gde su bile česme, gde džamije, a gde ostali objekti - kaže Stefanović.
Neki od najznačajnijih eksponata grafičke zbirke predstavljaju četiri mape svetogorske grafike.
- To su izuzetno vredna dela. Reč je o novim bakroreynim otiscima sa originalnih bakroreznih ploča, ukupno 191, koje se čuvaju u četiri svetogorska manastira: Hilandaru, Simonopetri, Vatopedu i Kutlumušu - objašnjava za "Blic" voditelj grefičke zbirke Slaven Popara.
Odeljenje ima prebogatu klolekciju fotografija, u koju spadaju i prvi snimci kraljeviskih porodica Karađorđević i Obrenović koje su sačinili dvorski fotografi Anastas i Milan Jovanović. U zbirci fotografija naročito zbirka fotografija Branibora Debeljkovića, jednog od naših najvećih fotografa 20. veka.
Stradalo u bombardovanju
Od građe koja bi danas bila u Posebnim fondovima da biblioteka nije bombardovana 1941. godine, izdvajamo:
- zbirka od oko 2.000 pisama, među njima pisma Dositeja Obradovića, Karađorđa, Vuka Karadžića, Sime Milutinovića Sarajlije...
- zbirka od oko 1.5000 starih geografskih karata, crteža, bakroreza i litografija
- vredni književni rukopisi: "Život i priključenija" Dositeja Obradovića, "Zona Zamfirova" Stevana Sremca, "Slovo o grešnom čelovjeku" Jovana Rajića i "Davorje" Jovana sterije Popovića
Stare i vredne knjige
Među starim i vrednim knjigama čuvaju se i:
- "Srpski rječnik" Vuka Stefanovića Karadžića iz 1818. godine
- "Gorski vijenac" Petra Petrovića Njegoša iz 1847. godine
- "Pesme" Branka Radičevića iz 1847. godine
- "Stradanja mladog Vertera" Johana Volfganga Getea u prevodu Jovana Rajića iz 1844. godine
- "Etika" Dositeja Obradovića iz 1803.godine
- "Sveto pismo" u prevodu Đure Daničića iz 1867. godine
