Izvor: Politika, 02.Nov.2006, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Beograd kao država
Prestonica bi dobila mnogo veće nadležnosti ukoliko bi Skupština Srbije usvojila Predlog zakona stručnjaka "Palgo centra"
Glavni grad Srbije trebalo bi da postane metropolitenski region sa svim značajnim nadležnostima, od poreske uprave preko urbanizma i vodoprivrede do komunalne policije. Ipak, to će se dogoditi samo ako bi Skupština Srbije usvojila zakon o gradu Beogradu čiji model su juče predstavili stručnjaci "Palgo centra". Ova nevladina organizacija izradila >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << je model zakona koji bi, prema rečima profesora Zlatka Stefanovića, učinila da po ovlašćenjima Beograd ima status između opštine i pokrajine, odnosno republike.
– Novi i stari ustav, kao i Zakon o lokalnoj samoupravi pominju zakon o Beogradu, a nijedan predlog tog akta nije do sada urađen. Ministarstvo za državnu upravu i lokalnu samoupravu tvrdi da postoji njihov predlog zakona, ali ga dosad niko nije video. Cilj našeg modela jeste da uredi položaj Beograda i njegovu unutrašnju organizacionu i strukturu gradskih i prigradskih opština. Nažalost, ni novi ustav nije propisao položaj gradskih opština, što je učinjeno u ovom modelu. Osim toga, značajne novine su uvođenje komunalne policije, omogućavanje gradu i opštinama da imaju svoju imovinu, kao i organizovanje poreske uprave Beograda koja bi imala izvesnu samostalnost u odnosu na Republiku – objašnjava Zlatko Stefanović, profesor Pravnog fakulteta Univerziteta Union.
Međutim, ovim predlogom zakona predviđeno je i da se Beograd decentralizuje, tako da gradske i prigradske opštine dobijaju veće nadležnosti. Prema rečima Snežane Đorđević, profesorke Fakulteta političkih nauka, povećava se značaj mesnih zajednica, pri čemu je omogućeno da se osnivaju i gradske četvrti i kvartovi kao oblici mesne samouprave.
– Zadržan je model direktnog izbora gradonačelnika, a takva praksa se uvodi i za predsednike opština i sve druge izvršne organe, čime se smanjuje uticaj političkih stranaka, a povećava uloga građana u donošenju odluka, uz javne rasprave pri donošenju budžeta, organizovane zborove i referendume – kaže Đorđevićeva.
Iako novi ustav predviđa da se predsednici lokalne samouprave biraju u skupštinama, prema rečima Dušana Vasiljevića iz USAID-a, to je moguće izmeniti, jer je predviđeno da je zakonom o glavnom gradu moguće Beogradu dati i druge nadležnosti.
– Neposrednim izborom izvršnih organa pokušali smo da smanjimo uticaj političkih stranaka. Nesklad sa Ustavom je to što smo predvideli da prirodna bogatstva mogu da budu svojina grada i opština – kaže Vasiljević, šef tima za pravne reforme u USAID programu "Podsticaj ekonomskom razvoju opština".
Uvođenje lokalne poreske uprave je, prema rečima Željka Ožegovića, predsednika SO Novi Beograd, već predviđena usvojenim Zakonom o finansiranju lokalnih samouprava.
– Prema tom zakonu, opštine koje su za to sposobne već će od 1. januara 2007. godine oformiti poreske uprave, dok će ostale imati rok od dve godine da osposobe kadrove i nabave softver za ovaj posao. Oko 40 lokalnih samouprava je trenutno sposobno za preuzimanje ovog posla, a Beograd je među njima – kaže Ožegović i dodaje da bi uvođenje komunalne inspekcije bilo veoma značajno za Beograd.
Modelom zakona predviđeno je da Skupština grada imenuje načelnika komunalne inspekcije, poput šerifa u SAD, koji bi bio nezavisan od federalne policije, a biran na izborima.
Međutim, večito rivalstvo između Beograda u kome živi četvrtina Srbije i Republike koja zazire od njegove snage već godinama sprečava republičku vlast da glavnom gradu da status koji uživaju sve evropske prestonice. Iako je zakon o Beogradu trebalo uraditi šest meseci posle stupanja na snagu Zakona o lokalnoj samoupravi, izglasanog još februara 2002. godine, to se još nije dogodilo.
Predstavnici ekspertskog tima koji su radili duže od godinu dana na izradi modela zakona smatraju da ovo nije finalna verzija i očekuju da prođe javnu raspravu, pre ulaska u skupštinsku proceduru.
--------------------------------------------------------------------------
Neizvesna podela opština
U izradi modela zakona, razmatrano je da se uvede i nova teritorijalna organizacija Beograda. Iako to nije izričito napisano, ovim aktom omogućeno je da se gradske opštine dele, ukidaju i spajaju. Na primer, postoji inicijativa da se Palilula podeli na levu i desnu stranu Dunava, gde bi centar nove opštine bila Borča, kao i da se Čukarica i Voždovac podele na gradski i prigradski deo. Među inicijativama pominje se i drugačija organizacija Novog Beograd u kojem živi 300.000 ljudi, kao i predlog da svako od 35, 36 beogradskih naselja dobije status posebne opštine sa manjim nadležnostima. Ipak, konačni predlog Zakona o glavnom gradu i eventualnoj drugačijoj unutrašnjoj organizaciji prestonice odrediće poslanici Skupštine Srbije.
Nenad Radičević
[objavljeno: 02.11.2006.]
