Izvor: Politika, 26.Jun.2011, 23:01 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Skeniranje na „vratima naroda“
Geodetska firma „Monting“, koja je pre nedelju dana detektovala tajnu grobnicu na Adi Ciganliji, na konkursu Evropske unije dobila je poverenje za čak dva od ukupno deset panevropskih arheoloških projekata
Inženjer geodezije Blažo Đurović, koji je pre nedelju dana, milimetarskom preciznošću, locirao poziciju nekadašnjeg zatvora na Adi >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Ciganliji i tako omogućio otkrivanje tajne grobnice za koju se sumnja da krije posmrtne ostatke generala Dragoljuba Mihailovića, imao je trojicu savetnika koji su ga autoritativno upućivali u tradicionalne srpske metode detekcije: prisutnog građanina prvog („Najbolji orijentir vam je dud koji se nalazio uz zatvorski zid, ali ga isekoše pre tri godine“), građanina drugog („Držite se restorana ’Verige’ pa povucite liniju od sto metara naovamo“) i građanina broj tri („Da se ja pitam, kopalo bi se na sredini između ružičnjaka i metalnog spomenika“).
Geodetska firma „Monting“, porodično preduzeće Đurovića čije se već tri generacije bave ovim poslom, opremljena je najmodernijom svetskom tehnologijom i vodeća je srpska firma u ovoj oblasti. Međutim, posle jednog nedavnog konkursa Evropske unije, „Monting“ se promovisao i svojim evropskim iskorakom.
Kad je u Briselu raspisana ponuda za finansiranje deset arheoloških istraživačkih projekata za koje su mogle da apliciraju sve evropske i zemlje bivšeg SSSR-a, firma Đurovića, nastupajući zajedno sa beogradskim Arheološkim institutom, osvojila je poverenje za čak dva ponuđena projekta. Prvi je skeniranje ušća Velike Morave u Dunav, takozvanih „vrata naroda“ odnosno mesta gde se, tokom velike seobe naroda, prelazio Dunav, a drugi je skenersko istraživanje teško pristupačnog, prašumskog predela Krušica kod Bujanovca.
Sofisticirana i matematički perfektna tehnologija laserskog skeniranja koja se koristi satelitskim navođenjem, i koja je u stanju da prikaže i podzemnu, geološki profiliranu sliku terena, a tehnikom vizuelizacije odnosno virtuelne projekcije da maksimalno poboljša eksperiment i maštu, može čuda da napravi u arheologiji, kaže nam Blažo Đurović. Nije teško ustanoviti da, u njegovom slučaju, ispod inženjerske egzaktnosti, snažno pulsira istraživačka opsesija:
– Cela Srbija je, kao što znate, jedan veliki arheološki lokalitet. Samo na trasi Koridora deset, prema nemačkim izvorima, nalazi se dvesta pedeset rimskih objekata. A kad bi se ozbiljno pristupilo poslu, sa tehnologijom koju posedujemo, za najdalje dve godine, mogla bi se pronaći čak i Atilina mogila koja se nalazi ispod starog korita Tise, uverava nas Đurović.
„Monting“ je već locirao temelje stare beogradske crkve Svetog Marka, udaljene desetak metara od nove, u pravcu Tašmajdanskog parka, a metodom skeniranja sa zemlje snimljeni su Hram Svetog Save, grob Neznanog junaka na Avali i drugi. Za potrebe republičkog Zavoda za zaštitu spomenika kulture skeniraju se manastiri, muzeji i spomenici kako bi se, digitalnim formiranjem njihovih modela, omogućili lakši i precizniji radovi na rekonstrukciji.
S druge strane, avionsko lasersko skeniranje omogućuje projektovanje plinovoda, naftovoda, autoputeva, hidroelektrana, a naročito je korisno za snimanje šumovitih i nepristupačnih terena jer se vegetacija i druge prepreke virtuelno uklanjaju sa prikaza. Za samo šest meseci, kaže Blažo Đurović, moguće je uraditi trodimenzionalno lasersko skeniranje čitave Republike Srbije koje bi, na primer, utvrdilo i tačan broj stabala u zemlji odnosno ukupnu drvnu kubikažu Srbije.
Sa svojom aparaturom, znanjem i voznim parkom, Đurović se uključio u aktivnosti Državne komisije za tajne grobnice ubijenih posle 12. septembra 1944. godine, dobrovoljno i bez ikakve naknade, kada je video Srđana Cvetkovića, sekretara ove komisije, kako vojničkim priborom za jelo prekopava masovnu grobnicu u Zmijancu kod Boljevca, gde je, u titoističkom teroru 1944. godine, pobijeno stotinak ljudi.
A i sama porodica Đurović bila je žrtva političke torture. Naš sagovornik kaže da je njegov deda, takođe Blažo Đurović, prosvetni radnik, godinama bio politički zatvorenik, a slučaj rođenog brata deda Blaža, ĐuraĐurovića, priča je za roman. Đuro, koji je doktorirao prava na Sorboni i bavio se advokaturom u Beogradu, priključio se Ravnogorskom pokretu u kojem je bio prvi čelnik Jugoslovenske ravnogorske omladine, sekretar ravnogorskog Centralnog nacionalnog komiteta, Dražin propagandista i urednik ravnogorskih listova, a pri kraju rata prešao je u Beograd na ilegalni rad. Proveo je u sremskomitrovačkoj kaznioni punih osamnaest godina, pa posle u Zabeli još pet godina. Tokom robijanja prevodio je sa francuskog i engleskog, a njegov prevod „Doktora Dulitla“ objavile su, pod pseudonimom, „Dečje novine“ iz Gornjeg Milanovca.
-------------------------------------------------------------------
Adski nalazi
Ostaci ljudskog skeleta i drugi nalazi pronađeni prilikom prekopavanja probnog rova na Adi Ciganliji privremeno se čuvaju u sefu Blaža Đurovića.
Prema nezvaničnoj ekspertizi jednog lekara, ortopeda, fragmenti nađenih kostiju delovi su šake, stopala, ključne kosti, pršljena, lobanje i lopatice. Indikativni su nalazi dela muštikle (jedna srebrna muštikla generala Mihailovića, filigranski ukrašena, dugačka tridesetak santimetara, nalazi se u holu zgrade Bije na Banjici, izložena među ostalim Dražinim ličnim predmetima) i jedne staklene flašice (general je u zatvoru, prema brojnim svedočenjima, dobijao sledovanje rakije).
Inženjer Đurović je uradio i trodimenzionalnu rekonstrukciju zatvorske grade a „integracijom“ ovog virtuelnog modela u realni prostor omogućava se brža i preciznija ekshumacija mesta gde je Mihailović streljan i pokopan.
Milan Četnik
objavljeno: 27.06.2011.
