Izvor: RTS, 08.Maj.2013, 09:36 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Molitva pod Midžorom
Meštani Vrtovca, staroplaninskog sela u opštini Knjaževac, vekovima čuvaju prastari običaj proslave Đurđevdana sa obrednim klanjem jagnjeta pred zavetnim krstom. Taj čin kolektivne žrtve predstavlja paganske elemente koji su u tom kraju uključeni u hrišćanski običaj.
Žitelji Vrtovca okupljaju se na Đurđevdan nedaleko od sela, na mestu zvanom Kalavat gde se nalazi ćelija, kapelica posvećena Svetom Đorđu.
Obred prinošenja kolektivne žrtve, muškog >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << jagnjeta okićenog vencem od svežeg prolećnog cveća, odigrava se u njoj. U ime sela kolačar kolje jagnje, zavetnu molitvu, na žrtveniku pred kamenim krstom.
Đurđevdan je zajednička nominovalo više zemalja za Uneskovu listu nematerijalne baštine, u kojoj je vrtovački običaj kandidat Srbije kao jedinstven spoj paganskih elemenata i hrišćanske religije.
Dušica Živković, etnolog i rukovodilac ekspertskog tima za nominaciju kulturnog nasleđa Srbije za svetsku listu nematerijalne baštine, kaže da su slične varijante đurđevdanskih običaja donedavno postojale u severnoj Grčkoj i u hrišćanskim zajednicama u Turskoj.
"Specifičnost ove zajedničke, serijske, nominacije je njen regionalni karakter. Inicijativa je potekla od Turske kojoj su se kasnije priključile hrišćanske zemlje Srbija, Rumunija, Moldavija i Hrvatska, a očekuje se prikljčenje i Bosne i Hercegovine", objašnjava Dušica Živković. "U Turskoj, đurđevdanske običaje ili Hidrilez neguju hrišćanske zajednice."
Selo Vrtovac danas ima nešto više od stotinu stanovnika. Đurđevdanski običaj koji su uspeli da sačuvaju, ali i samo mesto gde se on održava, za njih su oduvek imali poseban značaj.
