Izvor: RTS, 24.Apr.2011, 20:07 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Proslava Vaskrsa u Srbiji
Hrišćanske crkve i vernici proslavljaju praznik Vaskrsenja Isusa Hrista, jevanđeljski događaj kojim je pre više od dva milenijuma počela novozavetna istorija čovečanstva.
Danas se obeležava vaskrsenje Hristovo, hrišćanski praznik nad praznicima koji je osnova novozavetne propovedi i vere u spasenje.
Predsednik Srbije Boris Tadić čestitao je Vaskrs poglavaru Srpske pravoslavne crkve patrijarhu >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << Irineju, beogradskom nadbiskupu Stanislavu Hočevaru, sveštenstvu, vernicima i svim građanima.
"Želim da praznične dane provedemo u duhovnom i sveopštem miru, razumevanju i toleranciji među vernicima, prijateljima i komšijama. Poštujući tradiciju i hrišćanske vrednosti čuvaćemo svoj identitet, a samo slaveći život, radom i verom u sebe, stvorićemo još kvalitetnije društvo", navodi se u čestitki predsednika Srbije.
Patrijarh Irinej služio je jutarnju vaskršnju liturgiju u Sabornoj crkvi u Beogradu kojoj su, pored velikog broja vernika, prisustvovali i zamenik premijera i ministar policije Ivica Dačić, kao i ministar vera i dijaspre Srđan Srećković.
U Hramu Svetog Save na Vračaru sinoć je služena ponoćna vaskršnja liturgija. Liturgiju, na kojoj je pročitana Poslanica patrijarha Irineja, služio je episkop hvostanski Atanasije. Pored velikog broja vernika, liturgiji je prisustvovao predsednik Srbije Boris Tadić.
Širom Raško-prizrenske eparhije služena je uskršnja liturgija. Najveći broj vernika sa Kosova i Metohije, uz vernike iz drugih krajeva Srbije, prisustvovali su vaskršnjoj liturgiji u manastirima Gračanica i Visoki Dečani.
Uskršnju misu bdenja u Katedrali Blažene Device Marije služio je beogradski nadbiskup Stanislav Hočevar.
Suštinu i načelo hrišćanske vere objasnio je sveti apostol Pavle čija je propoved osnažila i usmerila novozavetnu veru.
U pravoslavnim hrišćanskim crkvama se na Vaskrs otvaraju Carske dveri na oltaru čime se simbolično ukazuje da je Isus svojim vaskresenjem pobedio tamu i smrt i otvorio rajska vrata i put spasenja čitavom ljudskom rodu.
Prema jevanđeljima, događaj se zbio na grobu Hristovom, a radosnu vest je ženama mironosicama, "Mariji Magdaleni i drugoj Mariji", saopštio anđeo blagovesnik Gavrilo.
"A lice njegovo bijaše kao munja i odjelo njegovo kao sneg, zapisao je jevanđelist Matej opisujući arhangela Gavrila koji sedi na "grobnom kamenu" i pokazuje prstom na prazan grob.
"Ne bojte se vi, jer znam da Isusa raspetoga tražite. Nije ovde, jer ustade kao što je kazao", zapisano je u Jevanđelju po Mateju, a slično i u drugim jevanđeljima koja se završavaju porukama nove vere čiju propoved nastavljaju Hristovi apostoli.
"I bijahu jedno u crkvi hvaleći i blagosliljajući Boga", zapisano je u poslednjem redu Jevandjelja po Luki kao preporuka o stvaranju jedinstvene vaseljenske crkve čiji je kanon uspostavljen na Prvom Vaseljenskom saboru, u Nikeji 325. godine nove ere.
Prema odlukama Nikejskog sabora koje do danas poštuju sve pravoslavne crkve, Vaskrs treba slaviti u prvu nedelju punog meseca posle proleće ravnodnevnice ali obavezno posle jevrejske Pashe.
Prema hrišćanskom predanju, Isus je umro u dane Pashe pa se u nekim jezicima ovaj naziv zadržao i za praznik njegovog Vaskrsenja. Poznato je takođe da su Rođenje Isusa Hrista, njegovo stradanje i Vaskresnje najavili starozavetni proroci koji će, kako propoveda hrišćanstvo, opet doći da najave njegov drugi dolazak među ljude.
U knjizi Otkrivenja Jovanovog kojom se završava Novi Zavet, ti proroci su Ilija i Enok i njihov ponovni dolazak među ljude i stradanje treba da najavi novi dolazak Hristov kome se nadaju Hrišćani.
Vaskrs je, dakle, pokretan praznik, koji se određuje prema prirodnom kalendaru i uvek se vezuje za nedelju sa odstupanjem od 35 dana - od 4. aprila do 8. maja.
Ponoćno bogosluženje
Proslava Vaskrsa počela je ponoćnim bogosluženjima u svim hrišćanskim crkvama, a potom svečanim jutarnjim liturgijama na kojima se uz molitvu i čitanje Jevanđelja objavljuje najveća radost hrišćanskog sveta.
Prva molitva služi se pred zatvorenim vratima hramova koja se otvaraju tačno u ponoć kada se prvi put posle Dana žalosti, Velikog petka i Velike subote, u znak radosti Vaskresenja oglašavaju prva zvona.
Vaskršnjim obredima prethodi unošenje plaštanice sa Hristovog groba, koja je na Veliki petak izneta pred oltar i koju vernici celivaju u dane najveće hrisćanske žalosti.
Vaskršnje slavlje je za vernike kraj Velikog posta, a prvi mrsni zalogaji su vaskršnja jaja koja, se prema drevnom običaju, farbaju u crveno kao simbol prolivene krvi Hristove.
Prema predanju, prva jaja je caru Tiberiju poklonila Marija Magdalena koja je u Rim došla sa porukom o Vaskrsenju.
Jaje je simbol obnavljanja prirode i života i kao što badnjak goreći na ognjištu daje posebnu čar božićnoj noći, tako isto vaskršnje crveno jaje znači radost i za one koji ga daju i koji ga primaju.
Farbanje uskršnjih jaja
Farbanje vaskršnjih jaja jedan od najlepših i najradosnijih običaja, koji se nije iskorenio, čak ni u gradovima.
Vernici, po ustaljenoj tradiciji, vaskršnja jaja boje na Veliki petak, kada se, inače, ništa drugo ne radi, već su naše misli upućene na dogadjaj Hristovog nevinog stradanja i poniženja, od ljudi, na Golgoti i Jerusalimu.
Prvo obojeno jaje, ostavlja se na stranu do idućeg Vaskrsa i zove "čuvarkuća".
Na pravoslavnim vaskršnjim ikonama i freskama slika se blagovesnik Gavrilo na grobnom kamenu, a najlepša predstava sačuvana je u manastiru Mileševi kraj Prijepolja, zadužbini srpskog kralja Vladislava iz 1234. godine, koja je proglašena za sliku prethodnog milenuijuma.
Vaskrs hrišćani slave tri dana, pa su u kalendaru SPC crvenim slovom obeleženi Vaskršnji ponedeljak i Vaskršnji utorak.
U SPC pravoslavni vernici razmenjuju pozdrave - Hristos vaskrse! Vaistinu vaskrse!
