Izvor: RTS, 14.Feb.2011, 08:47   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Vremeplov (14.2.2011)

Slovenski prosvetitelj Ćirilo umro na današnji dan 869. godine. Nemački štampar Johan Gutenberg umro 14. februara 1468. SAD anektirao Havaje 1893. godine.

Slovenski prosvetitelj Ćirilo (Konstantin) Solunski umro je na današnji dan 869. godine. Sa starijim bratom Metodijem sastavio je slovensku azbuku, glagoljicu. Konstantin je bio učitelj filozofije i bibliotekar u carigradskoj crkvi Svete Sofije, a Metodije visoki državni činovnik. Na molbu moravskog kneza Rastislava, >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << vizantijski car Mihailo Treći je poslao dvojicu učenih Grka u Rastislavljevu Moravsku, da propovedaju hrišćanstvo među tamošnjim Slovenima. Oni su prethodno na slovenski jezik (najverovatnije Slovena iz okoline Soluna), preveli bogoslužbene knjige. Tako je nastao prvi slovenski književni jezik. Tokom boravka u Rimu, gde su morali da odu kako bi se opravdali pred papom, zbog optužbi od strane bavarskog sveštenstva, Ćirilo umire, a papa je Metodija postavio za arhiepiskopa moravskog i panonskog. Posle Metodijeve smrti, njegovi učenici su prognani iz Moravske i većina je otišla na jug, među Srbe i Bugare.

Nemački štampar, pronalazač tipografije, Johan Genzeflajš Gutenberg umro je u Majncu 14. februara 1468. godine. Gutenberg se na početku svoje karijere bavio brušenjem dragog kamenja i proizvodnjom ogledala, da bi 1448. godine u rodnom Majncu osnovao štamparsku radionicu. Tu je 1455. godine završio štampanje Biblije, prve štampane knjige u svetskoj istoriji. Tiraž je bio oko 200 primeraka, od kojih je sačuvano 48. U štampanju Biblije, Gutenberg je primenio svoj pronalazak - tipografiju, otisak metalnih livenih slova uz korišćenje 290 različitih znakova. Svaki primerak razlikuje se po dekoraciji koju je majstor Johan lično dodao. Gotska slova i ukrasi ručno su rađeni u zlatu, u crvenoj, plavoj, zelenoj, ljubičastoj i žutoj boji. Danas se ta remek-dela čuvaju u trezorima najpoznatijih svetskih bilioteka, i po rečima onih koji su imali prilike da ih vide, predstavljaju najlepše knjige u istoriji štamparstva. Poslednje Gutenbergovo delo bio je zbornik latinske gramatike i rečnika, objavljen pod nazivom Katolikon, na čijem poslednjem listu stoji sledeći natpis: "Pod zaštitom Svevišnjeg ovo delo nije pisano trskom, drvetom niti četkicom, već je ono čudnovatim pronalaskom jednakih formi štampano i dovršeno". Svojim izumom, Gutemberg je podario čovečanstvu novi kvalitet komunikacije.

269 - Rimski sveštenik i lekar Valentin spaljen na lomači. Dan zaljubljenih obeležava se njemu u spomen.

1574 - Umro Benvenuto Čelini, italijanski zlatar, vajar i književnik (Firenca, 3.9.1500 - Firenca, 14.2.1574)

1602 - Rođen Frančesko Kavali, italijanski kompozitor (Krema, 14.2. 1602 - Venecija, 14.1.1676)

1779 - Umro Džems Kuk, engleski pomorac i istraživač (Jorkšir, 28.10.1728 - Havaji, 14.2.1779)

1804 - Počeo Prvi srpski ustanak

1840 - Rođena Milka Grgurova, pozorišna glumica (Sombor, 14.2.1840 - Beograd,  25.3.1924)

1858 - Rođen Dragutin Ilić, književnik, sin Jove Ilića (Beograd, 14.2.1858 - Beograd, 1.3.1926)

1879 - Rođen Triša Kaclerović, političar, novinar i književnik (Boka, Banat, 14.2.1879 - Beograd, 31.3.1964)

1895 - Umro Milorad Popović Šapčanin, književnik (Šabac, 16.6.1842 - Beograd, 14.2.1895)

1899 - Rođen Lovro Matačić, dirigent, direktor Beogradske opere i umetnički rukovodilac Beogradske filharmonije, prvi šef muzičkog programa Radio Beograda (Sušak, 14.2.1899 - Zagreb, 4.1.1985)

1905 - Umro Božidar Knežević, književnik i filozof (Ub, 7.3.1862 - Beograd, 14.2.1905)

1912 - Rođen Tibor Sekelj, književnik (Spiška Subota, 14.2.1912 - Subotica, 21.9.1988)

1914 - Rođen Boris Krajger, slovenački revolucionar i političar, potpredsednik Saveznog izvršnog veća, narodni heroj (Gradišće, 14.2.1914 - Sremska Mitrovica, 4.1.1967)

1915 - Umrla Elizabeta Ros, britanski lekar - dobrovoljac u Srbiji za vreme Prvog svetskog rata (Tejn, - Kragujevac, 14.2.1915)

1929 - Rođen Mihailo Viktorović, pozorišni, filmski i TV glumac (Beograd, 14.2.1929 - Beograd, 26.9.1998)

1946 - Počela kompjuterska era u svetu

1950 - Rođena Josipa Lisac, hrvatska pevačica (Zagreb, 14.2.1950)

1956 - U Moskvi počeo 20. kongres Komunističke partije Sovjetskog Saveza

1964 - Pokrenut časopis Teorija i praksa

1976 - Rođena Ria Rasmunsen, danska filmska glumica, reditelj, maneken i fotograf (Kopenhagen, 14.2.1976)

1997 - Umrla Marija Maja Čučković, pozorišna i filmska glumica (Dubrovnik, 1935 - Dubrovnik, 14.2.1997)

2007 - Umro Emet Vilijams, američki književnik (Južna Karolina, 1925 - Berlin, 14.2.2007)

2010 - Umro Daglas Dag Figer, američki muzičar, frontmen benda "The Knack" (Ouk park, 20.8.1952 - Vudlend hils, 14.2.2010)

Nastavak na RTS...