Izvor: Blic, 29.Okt.2007, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Očuvan duh varoši iz 18. veka
SREMSKA MITROVICA - Izuzev poznatih antičkih lokaliteta carskog grada Sirmijuma, pažnju posetilaca Sremske Mitrovice i brojnih turista privlače i znamenite građevine iz 18. i 19. veka. Svedoci minulih vremena, zdanja sa elementima klasicizma i secesije i baroknim ukrasima vraćaju duh stare zanatlijske i trgovačke varoši.
Najreprezentativniji je Srpski dom koji svojom velelepnom kupolom dominira centrom grada. Smešten na poznatom gradskom šetalištu, Trgu Ćire Milekića, >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << podignut je još 1895. godine sredstvima Srpske pravoslavne crkvene opštine, koja je izrazila potrebu za izgradnjom '’jedne veličanstvene i koristonosne zgrade’’.
Kako objašnjava istoričarka umetnosti u Zavodu za zaštitu spomenika kulture u Sremskoj Mitrovici Tanja Jesretić, zgrada je oblikovana akademski sa elementima neorenesanse i neobaroka.
- U zavisnosti od potreba i istorijskih okolnosti, u Srpskom domu su bile smeštene najpre Srpska građanska čitaonica i Srpsko pevačko crkveno društvo, koji su imali presudan kulturno-istorijski značaj u razvoju grada. Zgrada je takođe imala šest dućana, kafanu sa sporednim lokalima, veliku balsku dvoranu, te parohijske stanove. Danas su tu Pozorište '’Dobrica Milutinović’’, Biblioteka '’Gligorije Vozarević’’ i Srpska pravoslavna crkvena opština - kaže Jesretićeva.
U produžetku Gradskog parka je zdanje nekadašnje zgrade Glavne straže iz perioda Vojne granice, kada je Mitrovica postala sedište Petrovaradinskog graničarskog puka, privlačna za oficire, trgovce i zanatlije.
Objekat je sagrađen u 18. veku sa ukrasnim vencima i girlandama na fasadi. Danas je tu smešten Istorijski arhiv Srema.
Nedaleko odatle je atraktivna zgrada Muzeja Srema podignuta u 18. veku za smeštaj komande Petrovaradinskog graničarskog puka, a potom i Vrhovnog suda za ceo Srem. Posebno obeležje predstavljaju dve slobodno stojeće skulpture antičkih boginja mudrosti Minerve i pravde Justicije.
Na obodu pešačke zone smešteno je zdanje koje posetiocima zbog raskošne dekoracije posebno zapada za oko, zgrada Policijske uprave Sremska Mitrovica, a nekadašnje sedište Petrovaradinske imovne opštine iz 19. veka. Ova opština osnovana je iz potrebe da se racionalnije raspolaže državnim šumama pošto je tadašnja Mitrovica bila sedište drvne industrije.
Sremska Mitrovica, grad na levoj obali Save, tokom burne prošlosti od sedam milenijuma više puta je menjao gospodare i stanovništvo. Od praistorije, preko rimske imperije kada dobija ime Sirmijum, do 12. veka kada se po manastiru naziva Dmitrovica i najzad Mitrovica. U 18. veku ulazi u sastav Habzburške monarhije kada postepeno postaje varošica, varoš, pa grad.
