Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 14.Okt.2011, 14:36   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Godišnjica stradanja civila Jadra

LOZNICA -

Pred spomenikom u Dragincu, kod Loznice, gde počivaju posmrtni ostaci 2950 žitelja Jadra, koje su na današnji dan 1941. godine streljali pripadnici nemačke vojske, održana je državna komemoracija koju je predvodio ministar rada i socijalne politike Rasim Ljajić, poručivši da je antifašizam, koji je utemeljen je u srži civilizacijskih vrednosti, danas aktuelniji nego pre.

U okviru obeležavanja 70 godina od prvog masovnog stradanja civilnog stanovništva >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << u tada okupiranoj Srbiji, uz državne i vojne počasti, na spomen-kosturnicu su položeni venci vlade Srbije, grada Loznice, Osnovne škole "14. oktobar" u Dragincu i udruženja građana.

Hrabro antifašističko legitimisanje nakon pristupanja Trojnom paktu

Ljajić je na komemoraciji rekao da je zločin u Dragincu i okolnim mestima bio "monstruozni čin, prvi tako zastrašujućeg obima i nemerljivih posledica u okupiranoj Srbiji" i da je predstavljao "početak četvorogodišnjeg stradanja nedužnih - dece, žena starih i bolesnih... svih koji se nisu mirili sa okupacijom svoje domovine".

On je ukazao da taj i mnoge druge zločine počinjene nad civilima na našoj teritoriji tokom Drugog svetskog rata, treba sagledavati u nepokornom duhu naših ljudi - "u hrabrom i nedvosmislenom antifašističkom legitimisanju našeg društva nakon pristupanja Kraljevine Jugoslavije Trojnom paktu".

"Brutalno ubistvo 2 950 žitelja Jadra i i zločini koji su narednih dana usledili u Kraljevu i Kragujevcu nisu doneli željeni rezultat svojim monstruoznim planerima jer se Srbija nije pokorila nego je, oplakujući svoje najmilije, ustala protiv surovog okupatora i kvislinških formacija", rekao je Ljajić.

On je poručio da su žrtve koje su stradale u Dragincu, Kraljevu, Kragujevcu, Novom Sadu, Zrenjaninu, Nišu, Bojniku, Jajincima i na brojnim drugim stratištima širom naše domovine, najveće svedočanstvo onoga što se desilo, ali i opomena šta bi se moglo dogoditi ukoliko ih zaboravimo.

Izražavajući u ime Vlade Srbije duboki pijetet i poštovanje prema njihovoj žrtvi, Ljajiće je naglasio da kraj spomenika u Dragincu želi da pošalje odlučnu poruku nezaborava i posvećenosti idealima slobode, nezavisnosti i antifašizma.

Savremeni antifašizam aktuelniji danas

Savremeni antifašizam, smatra on, aktuelniji je danas, više nego u prethodnom periodu.

"Utemeljen je u samoj srži civilizacijskih vrednosti kojima težimo i nije lekcija iz školskih udžbenika istorije. To je sistem vrednosti koji podrazumeva razumevanje, toleranciju, poštovanje drugog i drugačijeg, nenasilje...", dodao je Ljajić.

On je poručio da je naš zadatak da, "istrajavajući u saznanju da svaki zločin ima dva imena - ime žrtve i ime zločinca - ostanemo odani onim idealima koji su naše herojske pretke svrstali u korpus saveznika i pobednika u Drugom svetskom ratu".

Gradonačelnik Loznice Vidoje Petrović, uz podsećanje na tragična oktobarska zbivanja u Jadru, rekao je da "uz veliki trud i rad, koji je potreban za izlazak iz kriznih vremena, treba odgovorno širiti istinu o ovom stratištu jer je ona imperativ naših daljih potvrđivanja".

Glumci Narodnog pozorišta iz Beograda i Gradski mešoviti hor Centra za kulturu "Vuk Karadzić" iz Loznice izveli su prigodan program, a ovogodišnju višednevnu manifestaciju "Oktobarski dani u Jadru" u znak sećanja na nevine žrtve žitelja Jadra u Drugom svetskom ratu organizovali su Ministarstvo rada i socijalne politike, Grad Loznica, Centar za kulturu i Osnovna škola "14. oktobar" iz Draginca.

Odmazda Vermahta za poraz od partizana

Jedinice Vermahta su u jesen 1941. godine krenule u ofanzivu, kako bi povratile izgubljene teritorije u zapadnoj Srbiji. Jedna ekspedicija uputila se ka Krupnju, ali je na mostu preko Jadra kod mesta Gajića Stena, u blizini Draginca, 14. oktobra zaustavljena i razbijena od partizanskih odreda.

Nemačke okupacione snage su, kao odmazdu za ovaj poraz, iz Draginca i okoline sakupile i potom na nekoliko mesta u tom selu streljale 2950 civila, među kojima je bilo 305 dece mlađe od 10 godina, a najmađe staro samo tri dana. Nakon toga su ih sve zatrpali u zajedničke grobnice.

Grobnice su posle rata uređene i obeležene, a 1961. godine svi posmrtni ostaci preneti su u zajedničku spomen-kosturnicu izvan sela koja je obeležena granitnim spomenikom visine sedam metara, autora Ostoje Gordanića Balkanskog.

Na memorijalu su ispisani spomen-tekstovi, a na mestu ranijih grobnica ostale su uređene humke na kojima se nalaze ploče sa stihovima Đorđa Radišića.

Spomen-kosturnica u Dragincu kod Loznice u potpunosti je obnovljena sredstvima resornog Ministarstva rada i socijalne politike 2011. godine.

Zločin u Dragincu, koji je prethodio sličnim tragičnim događajima u Kraljevu i Kragujevcu tokom oktobra iste godine, u prethodnim decenijama postepeno je zaboravljan tako da je sedamdeset godina kasnije mali broj građana Srbije o njemu imao saznanja, podsetilo je Ministarstvo rada i socijalne politike.
Pogledaj vesti o: Vojska Srbije

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...

Glas javnosti: Obeleženo 70 godina od streljanja seljaka u Jadru