Izvor: RTS, 16.Maj.2014, 12:09 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Vihor antikineskih protesta u Vijetnamu
Dvadeset i jedna osoba poginula je u antikineskim neredima u vijetnamskoj provinciji Ha Tin, izveštavaju azijski mediji. Više od 500 kineskih i tajvanskih preduzeća pretrpelo je štetu u antikineskim protestima koji se poput vatre šire Vijetnamom. Stranci kineskog porekla masovno beže iz Vijetnama.
Među žrtvama se nalazi pet vijetnamskih i 16 stranih građana, a još oko 120 ljudi je povređeno, saopštili su lekari Opšte bolnice u toj provinciji. Zvanični podaci vijetnamske >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << države za sada, međutim, govore samo o jednom potvrđenom smrtnom slučaju.
Nastradali su dovezeni iz velike čeličane u vlasništvu tajvanskog koncerna "Formoza Plastiks Grup" koja je u izgradnji, a u kojoj je došlo do opšte tuče između vijetnamskih i tajvanskih radnika i paljenja imovine.
Industrijski kompleks u Ha Tinu, smatra se, koštaće čitavih 20 milijardi dolara kad bude dovršen 2017. godine i imaće pristanište, električnu centralu od 2,100 megawata i šest velikih peći.
Preko 500 kineskih i tajvanskih preduzeća pretrpelo je štetu u antikineskim protestima koji se poput plamena šire Vijetnamom.
Među napadnutim i povređenim ima pored kineskih i tajvanskih, ima i državljana Singapura i Južne Koreje, koji su, veruje se, greškom napadnuti zbog svog izgleda.
U provinciji Bin Duong čak 460 preduzeća prijavilo je lokalnim vlastima štetu, preko 600 lica je uhapšeno, a 40 policajaca koji su pokušali da zaštite živote ljudi i imovinu je povređeno, javljaju vijetnamski mediji.
Lokalni mediji javljaju i o tome da hiljade kineskih turista i radnika masovno napuštaju južni Vijetnam, kupujući karte za bilo koju destinaciju u slučaju kada ne mogu da nađu slobodno sedište u avionu za maticu.
Sukob oko prava na vlasništvo nad gasnim i naftnim resursima
Konkretni povod za izliv nezadovoljstva vijetnamskih građana su događaji u Južnom kineskom moru gde su kineske vlasti postavile naftnu platformu na svega dvestotinjak kilometara od obale Vijetnama u vodama koje bi po odredbama međunarodnog sporazuma o pravu na moru "UNCLOS" trebalo da budu Ekskluzivna ekonomska zona (EEZ) Vijetnama.
Kineska naftna platforma dotegljena je u pomenute vode u pratnji više desetina brodova kineske obalske straže i mornarice, a kada su vijetnamski patrolni čamci njima izašli u susret ne bi li omeli postavljanje platforme, po izveštaju vijetnamskih medija, kineski borbeni avioni su izvršili preteći niski prelet.
Antikineski protesti počeli su mirnim demonstracijama u glavnom gradu Hanoju gde se isprva okupilo svega nekoliko stotina ljudi, ali su scene u kojima veći kineski brodovi vodenim topovima odbijaju manja vijetnamska plovila i vesti o preletima kineskih borbenih aviona, uzburkale duhove u Vijetnamu, gde je nacionalna svest u prošlosti upravo u znatnoj meri građene na suprotstavljanju dugovekovnoj kineskoj vlasti.
Najveći radnički neredi zabeleženi su u industrijskim zonama na jugu zemlje, odakle hiljade Kineza nastoje da se evakuišu kopnenim i vazdušnim putem, ali su proširili i na centralni Vijetnam.
U industrijskim zonama širom Vijetnama radi preko dva miliona radnika, koji proizvode gotovo trećinu ukupnog izvoza ove zemlje, koja u poslednjoj deceniji sve više privlači strani kapital koji se usled inflacije i rasta ličnih dohodaka u Kini sve više seli u jeftine zemlje jugoistočne Azije.
Najveće kolateralna šteta vijetnamskog besa protiv kineske države i kapitala su Tajvanci. Preko 100 tajvanskih kompanija je oštećeno, a ironija je da poslovni krugovi sa tog ostrva upravo planski ulažu u Vijetnam da bi smanjili ekonomsku zavisnost od Kine.
Vijetnamske vlasti, svesne ekonomskih posledica nepoverenja koje nasilje izaziva među stranim poslovnim ljudima, osudile su uništavanje imovine stranih preduzeća i divljanje radnika pripisale delovanju ekstremista i agitatora.
Intezitet protesta iznenađenje i za same vijetnamske vlasti?
Pojedini vojnopolitički komentatori ocenjuju da je snaga patriotskih osećanja i protesta, moguće, iznenadila vlasti u Vijetnamu.
Vijetnamci su ponosni na svoju tradiciju suprotstavljanja velikim silama, kao što su Kina, Japan, Francuska i Sjedninjene Države.
Ranosrednjovekovne vijetnamske države bile su vazali kineske imperije oko hiljadu godina, a vijetnamski vladari i vojskovođe koji su u više bitaka tokom dužeg perioda uspeli da izbore nezavisnost od Kine su, uz komunističkog lidera Ho Ši Mina koji je vodio oslobodilačku borbu protiv japanskih, francuski i američkih okupatora polovinom prošlog veka, najveći nacionalni junaci.
Mada Vijetnam ima ogroman kulturni dug prema kineskoj civilizaciji kada su u pitanju pismenost, državna organizacija, religija i umetnost, te ima ideološke bliskosti sa njom kad je u pitanju komunizam, u toj državi Kina se istovremeno posmatra sa podozrenjem, kao veliki, agresivni sused u čije motive treba sumnjati.
U skorijoj prošlosti, Vijetnam i Kina imali su dva kratka oružana sukoba na moru polovinom sedamdesetih i krajem osamdesetih godina oko suvereniteta nad Paraselskim i Spratli ostrvima u Južnom kineskom moru.
Dve države su 1979. godine povele i kraći kopneni rat nakon intervencije vijetnamskih snaga u susednoj Kambodži čiju je tadašnju ratobornu vlast, maoistički režim "Crvenih Kmera," podržavao Peking.
Uzroci antikineskog protesta, međutim, nisu čisto politički, već predstavljaju i izraz ekonomskog nezadovoljstva, ocenjuju stručnjaci u istočnoj Aziji.
Danas, ekonomska razmena između dve zemlje iznosi oko 50 milijardi dolara, i vijetnamska država aktivno nastoji da ohrabri kineske investicije, ali u toj zemlji postoji nezadovoljstvo usled toga što se kineske investicije uglavnom svode na eksploataciju prirodnih resursa i jeftine radne snage dok ima malo transfera tehnologije i ulaganja u druge oblasti privrede.
