Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 13.Feb.2009, 11:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Tajni kraljev grad pod zemljom

BIJELJINA - Za zvorničko Podrinje oduvek su se otimale carevine i njihovi glavari: Austarijati, Skordisci, Drinjani, Rimljani, Nemanjići, Dubrovčani, Turci, Austrijanci, Ugri, Karađorđevići i drugi, jer je ono značajno strateško područje, a Zvornik na levoj i Mali Zvornik na desnoj obali reke Drine nezamenljiva su vojna utvrđenja.

O tome svedoče brojni arheološki ostaci. Pretpostavlja se da je baš između ova dva grada - imenjaka nekada bio i glasoviti rimski kastrum, >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << utvrđenje Ad Drinum.

U Malom Zvorniku, osim Ad Drinuma, postoji još jedna enigma: podzemni kraljev grad - ništa manje misteriozan.

Reč je o neobičnom građevinskom poduhvatu u dubini velikog kamenog brda, na samoj obali reke Drine - kod zvorničkog Starog mosta.

Građevina je lavirint odaja, namenski iskopanih u ljutom kamenu za kraljevo ratno komandno mesto.

Gradnja ovog tajnog podzemnog grada počela je 1932. godine, a u njemu su, na dužini više od jednog kilometra - hodnici, dvorane, sale za vrhovnu komandu, kralja, vladu Kraljevine Jugoslavije, generale, ordonanse, ađutante, stražu i gardu, te crkva i sobe za smeštaj svih koji žive u ovom objektu.

Izgradnja objekta stručno je rađena i u njemu je stalna temperatura oko šesnaest stepeni. Vlage skoro da i nema. Samo na jednom mestu, predviđenom za smeštaj konja, pokatkad se pojavi po koja kap vode.

Ima dvanaest izlaza

Podzemni bezimeni grad - bar se tako pretpostavlja, jer je njegov projekat nedostupan javnosti - ima najmanje dvanaest izlaza, zakapijanih masivnim gvozdenim vratima. Ovi izlazi ujedno su služili i za ventilaciju. Podzemni objekat može da izdrži i eksplozije čak i velikih avionskih bombi.

Stanovnici ovog veličanstvenog i prostranog podzemnog grada - da su ga koristili u Drugom svetskom ratu, jer je namenski građen baš za velike svetske sukobe - imali bi veoma povoljne uslove za život i rad.

Aleksandar gradio po svim standardima

Objekat je građen po tada najsavremenijim građevinskim i vojnim standardima, pa se zato, uz minimalne prepravke, može koristiti i u savremenim ratovima.

U sadašnjim geopolitičkim prilikama ovaj lavirint izgubio je svaki vojni i strateški značaj, jer se nalazi na samoj državnoj granici, a i saobraćajne i druge komunikacije nisu najpodesnije za efikasan rad komande.

Posle Marselja - stalo sve

Nakon što je završeno kopanje prostorija - još ni danas se ne zna koliku površinu zahvataju - majstori su počeli malterisati i krečiti zidove i tavanice. Sve prostorije bile su okrečene u belo, samo je u dvorskoj kapeli, pri vrhu, postavljena dekoracija.

Podzemni grad je delo kralja Aleksandra Karađorđevića i radovi na njegovoj izgradnji trajali su sve do njegove pogibije u Marseju 1934. godine. Nakon toga sve je stalo, pa je omalterisana i privedena upotrebi samo polovina objekta.



Sa njim je stigao i deo vlade i dvorjana. Kratko su boravili u ovoj ratnoj rezidenciji, svega tri ili četiri dana, možda i manje. Zabeleženo je da je mladi kralj prešao preko mosta na Drini (koji je, takođe, izgradio njegov otac Aleksandar) da bi posetio tadašnjeg predsednika opštine Zvornik Stanka Nikolića.

Petar Drugi boravio vrlo kratko U objektu je mogla da se smesti kraljeva svita, vrhovna komanda, ratna ministarstva i oko pet hiljada ljudi.

Ovo komandno mesto nikada nije korišćeno, a ako je verovati istoriografima i svedočenju savremenika iz Zvornika i Malog Zvornika, na početku aprilskog rata 1941. godine mladi kralj Petar Drugi Karađorđević došao je u Zvornik u ovaj objekat da organizuje odbranu kraljevine.

Kako se ratna i vojna situacija nepovoljno odvijala, kralj Petar Drugi je napustio ovaj podzemni objekat i nastavio na jug, a kasnije i u izgnanstvo - u doživotno izbeglištvo.

Dozvoljen ulaz

Graditelj je nestao, a njegovo delo je ostalo da nemo svedoči o jednom delu naše istorije. Sve vreme je bio zabranjen i nedostupan javnosti, uprkos tome što je u neposrednoj blizini najprometnije zapadnosrbijanske teritorije - podrinjske magistrale.

Prije nekoliko godina dozvoljen je ulaz u njega, ali još ne u onoj meri u kojoj bi trebalo da jeste. U delu koji nije izmalterisan već su se počeli pojavljivati pećinski nakiti - stalaktiti i stalagmiti. Tek su se zabelili, jer je proteklih sedamdesetak i nešto godina kratak period da se oni više natalože.

Na kraju građevine nalazi se i bunar koji je trebalo da snabdeva posadu vodom za piće. Voda je, verovali ili ne, u kamenu hladna i bistra i ispravna za piće, uprkos tome što se skoro i ne koristi.

Budućnost grada u turizmu

Opštinske vlasti u malom Zvorniku nameravaju da podzemni kraljev grad pretvore u turistički objekat. Za to je potrebno dosta sredstava, jer je neophodno obnoviti električnu instalaciju i uvesti vodu, a i postaviti stolariju, nameštaj i urediti sve po meri savremenog gosta.

Do tada podzemni grad miruje u tami, a na dovratnicima preko dana miruju okačeni šišmiši. Pomere se samo malo kada im se približi reflektor ili bljesne blic foto-aparata.

Prolaz ispod Drine?

U ovom kraju se pripoveda da postoji i podzemni prolaz ispod Drine na njenu levu obalu, ali sve je to u domenu mašte. Postoji samo, van objekta, takođe ukopana u stenu, mala crkva u obliku krsta, u kojoj se obavlja bogosluženje.

Ostale tajne podzemnog kraljevog grada su i dalje nedostupne.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...