Izvor: RTS, 30.Avg.2009, 21:09 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Srpske svetinje kod Skadra
Područje skadarskog basena nekada je bilo središte sprske srednjovekovne države Zete. Danas o Srbima u toj oblasti svedoče ruševine nekadašnjih svetinja i groblja srpskih vojnika palih za oslobođenje Skadra od Turaka.
Prema nezvaničnim procenama u Albaniji samo oko Skadra živi oko 30.000 Srba. Marija i Ilja Roku iz sela Gajtan kod Skadra decenijama druguju sa Srbima iz Albanije. Spojili su ih grobovi srpskih vojnika iz Balkanskih ratova koje je Ilja pronašao u brdima >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << Brdanjola na pet sati hoda od svog doma.
"Po mojoj proceni ima ih više hiljada, ali su grobovi razbacani po nepristupačnom terenu. Leti je zbog zmija do njih nemoguće doći. O velikim bitkama za oslobođenje Skadra govore i toponimi u ovom kraju, srpski taponski put, srpsko groblje", rekao je Ilja.
Osim grobova naših predaka područje severne Albanije krije i brojne ostatke srpskih svetinja.
Zidine svete Trojice i delove Raš kule iz 9. veka u Vraki, crkve svetog Srđe i Vlaha na Bojani i svetog Stevana u Skadru zadužbine koje je u 13. veku sa sinovima Milutinom i Dragutinom podigla kraljica Jelena.
Na ovom području nalaze se i ruševine crkve posvećene presvetoj Bogorodici koja je takođe bila zadužbina kraljice Jelene Anžujske. Njena posebna lepota je, ovde kažu, bila u fresko pisanju.
Delić ovog blaga čuva se u katoličkoj crkvi u Deju podignutoj kraj temelja nekadašnje srpske svetinje iz 13. veka. Osim fragmenata freske sačuvana je i fotografija crkve.
Iako ruinirane ove građevine su biseri srpske srednjovekovne istorije i kulture.
Skadarska tvrđava koju su gradili sve srpske dinastije do 15. veka i dalje dominira gradom. Ep o Gojkovici uzidanoj u bedeme duboko je ukorenjen u našu tradiciju. Njega danas prisvajaju Albanci kao legendu o Rozafi.
I pored pritisaka, Srbi u Albaniji se trude da sačuvaju korene, jezik i kulturu. Smatraju da je do sada ostvarivo.
"Temelje Zetske srpske države osetili su današnji ljudi. Matica ovim ljudima mora pomoći da u saradnji sa albanskom državom omogući obnavljanje svojih kulturnih i duhovnih dobara", rekao je Simon Đuretić iz Ministarstva za dijasporu u Vladi Srbije.
