Izvor: Politika, 14.Maj.2009, 00:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Rekonstrukcija „crkvene vlade” možda na dnevnom redu Sabora
Kao novi članovi Sinoda pominju se vladike niški Irinej, dalmatinski Fotije, zahumsko-hercegovački Grigorije, sremski Vasilije, braničevski Ignjatije i banjalučki Jefrem
Redovno prolećno zasedanje Svetog arhijerejskog sabora Srpske pravoslavne crkve počinje danas i biće to, najverovatnije, treće zasedanje najvišeg crkvenog tela kojem neće predsedavati patrijarh Pavle, koji se već oko godinu i po dana leči na VMA.
Po Ustavu SPC, ako je sprečenost patrijarha >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << u obavljanju njegovih dužnosti „dužeg i trajnijeg karaktera”, vlast patrijarha vrši Sinod, ali „po pravilu ne mogu se donositi crkvenozakonski propisi, uredbe i načelne odluke”. Odsustvo „prvoga” vladika Grigorije je u svom pismu poslatom decembra prošle godine arhijerejima SPC, posle jesenjeg zasedanja Sabora, nazvao „blokadom Crkve”. S druge strane, neke vladike smatraju da izostanak patrijarha ne remeti donošenje važnih odluka.
Posle jesenjeg zasedanja Sabora, mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, koji je tada predsedavao Saborom u odsustvu Njegove svetosti i koji će biti predsedavajući i na ovom zasedanju, istakao je da član 63. Ustava SPC omogućava Saboru da donese punovažne odluke, koje se podnose patrijarhu na uvid. Da će i prolećni Sabor raditi „sasvim uobičajeno, pa će moći da donosi punovažne odluke od najvećeg značaja za Crkvu” potvrdio je medijima i vladika šabački Lavrentije.
On je ranije izjavljivao da će se najverovatnije raspravljati i o promenama članova Sinoda, budući da krajem meseca ističe mandat svim njegovim članovima, kao i da je na Saboru da odluči da li će u novom Sinodu ostati „jedan ili dva člana iz prethodnog sastava”. Predlaganje članova „crkvene vlade” spada u dužnost patrijarha, ali budući da je on zbog zdravstvenog stanja odsutan, vladika Lavrentije je objasnio da nove članove može da predloži predsedavajući Sinoda, mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, ili Sabor.
U javnosti se najviše govori da će biti zamenjena dvojica članova Sinoda kojima je mandat istekao prošle godine – vladika mileševski Filaret i episkop bihaćko-petrovački Hrizostom, ali se spekuliše i sa eventualnim smenama predsedavajućeg mitropolita Amfilohija i vladike žičkog Hrizostoma. Kao potencijalni kandidati za nove članove „crkvene vlade” nezvanično se pominju vladika niški Irinej, dalmatinski Fotije, zahumsko-hercegovački Grigorije, sremski Vasilije, ali i episkop braničevski Ignjatije i banjalučki Jefrem, koji su ponudu da uđu u Sinod ranije odbijali. Do javnosti su stigla i nagoveštavanja da se mitropolit Amfilohije slaže da se promene dva člana Sinoda, kao i da bi vladika bački Irinej i zvorničko-tuzlanski Vasilije, inače član zamenik u Sinodu, podržali promenu svih članova ovog crkvenog tela.
Kao jedna od mogućih tema pominje se i pitanje obnove svetinja na Kosovu i Metohiji koja se obavlja po Memorandumu iz 2005. godine. Vladika raško-prizrenski Artemije uputio je Sinodu i svim arhijerejima SPC pismo u kojem ističe da je neophodno da Sabor bude upoznat sa nalazom stručne komisije za prijem svetinja, koja je oformljena na osnovu odluke Sabora iz novembra prošle godine, a utvrdila je brojne nepravilnosti u obnovi.
Uprkos tome što je Sabor pre samo šest meseci umolio patrijarha Pavla da doživotno ostane na svetosavskom tronu, neki izvori bliski crkvenim krugovima smatraju da bi se pitanje izbora novog patrijarha moglo biti pokrenuto i na ovom zasedanju. Saboru su se obratili i učesnici „svesrpskog svenarodnog sabora” u manastiru Vojlovica, kod Pančeva, tražeći da Sabor sprovede svoje odluke u vezi sa izmenama u liturgijskom služenju. Kao moguća tema pominje se i teško stanje u Ohridskoj arhiepiskopiji, ali i rasprava o Ustavu SPC za Severnu Ameriku, koji neki izvori bliski Patrijaršiji smatraju „nepovoljnim za srpsku crkvu u celini”. Ne isključuje se ni mogućnost da se povede razgovor o pismu vladike Grigorija, koje je, kako je izjavljivao ovaj episkop, stiglo u javnost bez njegovog znanja, a u njemu su izloženi mnogi problemi koji, po njemu, pritiskaju Crkvu i dovode je u „vanredno stanje”.
Na zvaničnom sajtu SPC juče je objavljeno da će Sabor početi svetom arhijerejskom liturgijom, koja će biti služena u Sabornoj crkvi. Zasedanje obično traje nekoliko dana, a u radu najvišeg crkvenog tela učestvuju svi arhijereji SPC.
Jelena Beoković
[objavljeno: 14/05/2009]
