Izvor: RTS, 17.Sep.2012, 21:15 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Politička kriza na Dalekom istoku
Sučeljavanje Japana i Kine oko ostrva u Istočnom kineskom moru, bogatih resursima, preti da prouzrokuje ogromnu materijalnu štetu privredama obe zemlje. U pojedinim komentarima čak se pominje i do sada neverovatni scenario vojnog okršaja između druge i treće svetske ekonomije.
Japanska vlada je, pod untrašnjim pritiscima, nakon najnovijeg talasa antijapanskih protesta u Kini, od privatnih vlasnika otkupila tri od pet sićušnih ostrva iz lanca Senkaku u Istočnom kineskom >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << moru.
Taj arhipelag, čija je površina svega oko šest kvadratnih kilometara i za koji se smatra da leži nad ogromnim rezervama prirodnog gasa i nafte, nalazi pod japanskom kontrolom, ali je predmet teritorijalnog spora sa Kinom i Tajvanom.
Japanska država je ranije u toku meseca isplatila japanskom industrijalcu Hirojukiju Kurihari 26 miliona dolara za vlasništvo nad tri ostrva iz arhipelaga Senkaku kako bi sprečila da ih u budućnosti otkupi neka strana, naročito kineska, kompanija.
Vlada Japana bila je prinuđena da se odluči za nacionalizaciju ostrva ovog leta, jer je gradska vlada Tokija na čelu sa opozicionim političarem, nacionalistom Šintaro Išiharom, probala da osvoji poene pred javnošću pokušajem da otkupi ostrva.
Nacionalizacija ostrva Senkaku najpre je izazvala žestok protest kineske vlade, čije je ministrastvo spoljnih poslova tu transakciju nazvalo nezakonitom i neligitimnom. Odmah potom, u vode oko tih ostrva, koja su u Kini poznata pod nazivom Diaoju, ušlo je šest kineskih patrolnih čamaca sa ciljem da demonstriraju suverenitet najmnogoljudnije zemlje sveta.
Istovremeno, prema pisanju japanskih medija, ostrva Senkaku su uključena u meteorološke prognoze na kineskoj državnoj televiziji kao deo kineske teritorije, a počeli su i nasilni protesti i napadi na japanske turiste i građane koji žive i rade u Kini.
Prema najnovijim izveštajima, u Kini, naročito u gradovima Ćingdao, Hsi An, Čengdu i Sudžou napadane su japanske fabrike poput "Panasonika" i "Kenona", prodajni saloni, supermarketi i samoposluge kao što su "Džasko", "Ion", "Ito Jokado" i "Seven-ileven".
Više prodajnih objekata je opljačkano, a salon "Tojote" i supermarket "Džaskoa" u Ćingdaou čak su spaljeni, dok je u Pekingu došlo do oštrih okršaja policije i demonstranata.
Prema pisanju japanskih medija, čak su kamenovana vozila japanske proizvodnje iako su njihovi vlasnici bili kineski vozači, a kineske vlasti su u pojedinim gradovima uvele zabrane okupljanja kako bi situaciju stavile pod kontrolu.
Tri fabrike "Panasonika" u gradovima Čengdu, Sudžou i Džuhai, kao i tri postrojenja "Kenona" u kojim radi 24.000 ljudi, zatvorene su na nekoliko dana zbog izliva besa jednog dela kineskih radnika. I korporacija "Nisan motors" suspendovala je porizvodnju na dva dana. U Japanu se otkazuju turistički aranžmani za Kinu, a vlada savetuje građanima da se na izvesno vreme uzdrže od putovanja u tu zemlju.
Japanska novinska agencija Điđi javila je juče da se, prema izveštaju lokalnog kineskog radija, oko 10.000 kineskih ribarskih brodova, koje je koordinisalo Ministarstvo poljoprivrede i vodoprivrede te zemlje, uputilo kao ostrvima Senkaku kako bi demonstrirali suverenitet Kine nad vodenim resursima tog arhipelaga.
Mala nenaseljena ostrva Senkaku, nalaze se na oko 200 milja od japanskog ostrva Okinava sa jedne i kineskog kopna sa druge strane, u morskom bazenu dužine oko 900 kilometara, koji, prema proceni kineskih geologa, sadrži oko 17,5 biliona metara kubnog gasa i 20 miliona barela nafte. Američka Administracija za informisanje o energiji (EIA) procenjuje da čitavo Istočno kinesko more sadrži neverovatnih 100 milijardi barela nafte.
Paneta poziva na uzdržanost
Američki ministar odbrane Leon Paneta posetio je juče Tokio gde je sa domaćinima ugovorio postavljanje još jedne karike u sistemu protiv-balističke odbrane u Japanu.
Bojni brodovi japanske mornarice već su opremljeni sofisticiranim radarskim i raketnim sistemima za obaranje nadolazećih balističkih projektila.
Novi sporazum otvoriće put za postavljanje specijalnih radarskih instalacija na kopnu, verovatno u južnom Japanu, koje će biti uglavnom namenjene neutralisanju severnokorejeske vojne pretnje, ali će sigurno biti i od koristi kao sredstvo odvraćanja Kineske narodne armije.
Paneta, koji sutra putuje u Peking, u današnjem obraćanju medijima u Japanu naglasio je više puta da eventualni vojni sukob između Kine i Japana u vezi sa spornim ostrvima Senkaku nikome ne bi bio od koristi i pozvao obe strane na suzdržanost.
Inače, Kina je najveći spoljnotrgovinski partner Japana, a Japan treći najveći partner Kine. Dve zemlje imaju godišnju razmenu vrednu oko 200 milijardi evra.
