Izvor: Politika, 18.Jun.2013, 00:18 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Lekovi: jeftinije je skuplje
Prosečan ljudski vek je u dvadesetom stoleću udvostručen. Velike zasluge za to imaju inovativni lekovi
Većina pacijenata u Srbiji trenutno se leči generičkim lekovima. Generički lekovi su kopije originalnih, inovativnih lekova, i na tržištu se pojavljuju posle isteka perioda patentne zaštite originalnih lekova.
Samim tim što su kopije originalnih, generički lekovi su oslobođeni obaveze obimnog kliničkog ispitivanja, i u tome je njihova glavna prednost u >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << odnosu na inovativne lekove – jeftiniji su.
Kao što im i ime kaže, druga vrsta lekova, inovativni lekovi, omogućavaju inovacije, proboj u lečenju određenih bolesti.
Razvoj jednog inovativnog leka, od trenutka kada se identifikuje aktivna supstanca, kroz mnogobrojna preklinička i klinička ispitivanja, pa do konačnog izlaska na tržište, traje i više od deset godina. To je skup proces, pa je prosečan trošak razvoja jednog inovativnog leka iznad milijarde i po evra.
Poslednjih decenija svedoci smo značajnog pada smrtnosti od kardiovaskularnih bolesti, produženja životnog veka i poboljšanja kvaliteta života pacijenata s dijabetesom, smanjenja invaliditeta kod pacijenata koji boluju od reumatoidnog artritisa, produženja prosečnog preživljavanja kod malignih bolesti, pretvaranje side iz smrtonosne u hroničnu bolest.
Dakle, proboj u lečenju postignut je kod većine savremenih oboljenja. Kao rezultat svega toga, prosečan ljudski vek je u dvadesetom stoleću udvostručen. Velike zasluge za to imaju upravo inovativni lekovi.
Zbog toga bi značaj inovativnih lekova za društvo trebalo da bude neupitan. Oni omogućavaju produženo preživljavanje, poboljšanje kvaliteta života pacijenata i sprečavanje nastanka invaliditeta, a mnogobrojne studije su pokazale da upotreba ovih lekova srednjoročno i dugoročno donosi uštedu zdravstvenim budžetima, pre svega smanjenjem hospitalizacija, izbegavanjem skupih operativnih procedura, boljom kontrolom hroničnih bolesti, ali i očuvanjem radne sposobnosti.
Nažalost, dostupnost inovativnih terapija pacijentima u Srbiji danas je znatno manja nego u zemljama regiona. Ako se uporedimo recimo s Hrvatskom i Slovenijom, kao državama koje su ne tako davno bile deo zajedničkog zdravstvenog sistema, pacijentima u Srbiji je na raspolaganju pedesetak inovativnih lekova manje nego pacijentima u Hrvatskoj, odnosno devedesetak lekova manje nego pacijentima u Sloveniji.
Nesporno je da lečenje generičkim lekovima nominalno manje košta zdravstveni budžet, ali to je samo privremena ušteda, jer generički lekovi nisu odgovarajuća zamena za inovativne lekove.
Lečenje generičkim lekovima u stvari znači čekanje deset i više godina da inovativne terapije postanu dostupne pacijentima. To je isuviše dug period i luksuz koji mnogi bolesnici zbog prirode svoje bolesti sebi ne mogu da priušte.
Nižu cenu generičkih lekova u odnosu na inovativne terapije – zdravstveni sistem bi zato trebalo na pravi način da iskoristi. Ušteda dobijena uvođenjem generičkih lekova po isteku patentne zaštite onih inovativnih trebalo bi da se preusmeri u poboljšanje dostupnosti inovativnih terapija i stavljanje na listu novih inovativnih lekova.
Jedino ako sistem tako postavimo dobićemo sinergiju u kojoj glavna prednost generičkih lekova – niska cena – omogućava bolju dostupnost inovativnih lekova i samim tim i bolje ishode u lečenju u odnosu na dotadašnju terapiju.
Dakle, dilema da li se lečiti generičkim ili inovativnim lekovima je lažna. I jedni i drugi imaju svoje mesto na tržištu, koje kroz zdravstveni sistem mora biti bolje definisano.
Na taj način, čak i u okviru novca kojim trenutno raspolažemo, možemo obezbediti bolju zdravstvenu zaštitu i veću dostupnost inovativnih terapija onima kojima su neophodne.
Direktor Udruženja proizvođača inovativnih lekova
Bojan Trkulja
objavljeno: 17/06/2013
