Izvor: RTS, 24.Okt.2017, 12:09 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Subotički Jevreji zaslužni za industrijski razvoj grada
Subotica je početkom 20. veka, u državnoj zajednici Srba, Hrvata i Slovenaca bila među vodećim industrijskim centrima. Nedavno obeležavanje 70 godina Istorijskog arhiva Subotice, otkrilo je nepoznate činjenice o ljudima zaslužnim za privredni razvoj grada.
Da nije bilo preduzetnika poput Rotmana, Rufa, Konena, Hartmana, Kramera i Rota, >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << Subotica najverovatnije ne bi imala nekada moćne firme poput "29. novembra", "Zorke", "Partizana", "Željezničara", "Mladosti" i još dobrostojećeg "Pionira".
Članovi malobrojne jevrejske zajednice u Subotici koji su krajem 19. i početkom 20. veka činili 4-5 procenata stanovništva, pokrenuli su oko 80 odsto industrijske proizvodnje u gradu.
"Bili su otvoreni za nova tehnološka dostignuća i bila su im dostupna zahvaljujući njihovim porodičnim vezama", ističe Stevan Mačković, autor knjige "Industrija i industrijalci Subotice 1918-1941".
"Znamo da je industrijalizacija kretala sa Zapada prema Istoku", kaže Robert Sabadoš, predsednik Saveza jevrejskih opština Srbije, "i kad su dolazili u dodir sa nečim što nije bilo ovde, onda je bilo logično da donesu tu."
Iako je Subotica bila uglavnom poljoprivredna oblast, 1938. godine registrovano je čak 66 fabrika: mlinovi, klanice, ciglane, fabrike bombona, čokolade, leda, štirke, sapuna, veštačkih đubriva, tekstila pa i neobičnih proizvoda.
Gingold Salomon je imao tvornicu ribljih konzervi, navodi primer Stevan Mačković: "Uvozio je ribu, haringe sa Severnog mora, konzervirao ih i prodavao."
"Izvozili smo meso direktno za London", kaže Robert Sabadoš, "to je podatak, recimo, za 1910-1912. godinu."
Nakon stradanja u nacističkim logorima, mali broj jevrejskih industrijalaca vratio se u Suboticu, ali su im fabrike bile nacionalizovane, pa su se iselili u Izrael.
Robert Sabadoš navodi podatak da je Ruf, koji je preživeo progone nakon Drugog svetskog rata, kratko vreme pre nego što se iselio, bio tehnički rukovodilac u svom sopstvenom pogonu.
Zbog privatizovanih fabričkih objekata i razrušenih zgrada, imovina nekada moćnih subotičkih industrijalaca moći će, tek u nekoliko slučajeva, u procesu restitucije, da se vrati u ruke naslednika.
Pogledaj vesti o: Partizan
