Izvor: S media, 13.Mar.2010, 15:34 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Najavljeno osnivanje HPC uznemirilo Srbe u Hrvatskoj
Vest da je u Zadru najavljeno osnivanje tzv. Hrvatske pravoslavne crkve (HPC) izazvala je uznemirenost kod sveštenstva i pravoslavnih Srba u Hrvatskoj, saopštila je danas Informativna služba eparhije dalmatinske.
Eparhija dalmatinska apelovala je na "organe pravne države i nadležna ministarstva Hrvatske, da zaštite objekte i imovinu Srpske pravoslavne crkve, kao i naše vernike od eventualnog uznemiravanja i napada, što su neki od čelnika ovoga fantomskoga udruženja najavili".
>> Pročitaj celu vest na sajtu S media << />
"Mi se iskreno nadamo da ovo udruženje, koje se vezuje za najmračniji period novije istorije Hrvatske - zbog svog otvoreno militantnog i proustaškog karaktera, neće moći da bude registrovano u nadležnim institucijama današnje Hrvatske - koja se nalazi pred vratima ulaska u Evropsku uniju", navedeno je u saopštenju eparhije.
Kako je navedeno, HPC je formirana 1942. u vreme fašističkog i ustaškog režima Ante Pavelića u Nezavisnoj državi Hrvatskoj (NDH), kvislinškoj tvorevini nacistiških i fašističkih okupatora bivše Jugoslavije tokom Drugog svetskog rata.
"Tadašnji Pavelićev režim izvršio je genocid nad srpskim, jevrejskim i romskim narodom u NDH, a cilj fantomske HPC je bio da uništi svaki trag postojanja pravoslavlja i pravoslavnih Srba na ovim prostorima", navela je eparhija dalmatinska.
HPC je u NDH osnovana posle prvog talasa genocida i pokatoličavanja Srba na području NDH kako bi se na nešto suptilniji način uništio njihov identitet kao Srba i vernika Srpske pravoslavne crkve.
Eparhija dalmatinska je pdosetila da SPC i srpski narod postoje već vekovima na prostorima Dalmacije, što najbolje potvrdjuju i svedoče njene parohijske crkve i manastiri, koji su u najvećem broju podignuti od 13. do 15. veka i predstavljaju značajnu kulturnu baštinu, koja je pod zaštitom nadležnih institucija hrvatske države.
"Već prilikom objavljivanja sajta i programa udruženja u formiranju 'Hrvatske pravoslavne zajednice' postalo je izvesno da se ovo udruženje poistovećuje i organski povezuje sa ustaškim režimom iz vremena Ante Pavelića i HPC", dodaje se u saopštenju.
Prvo ustaška emigracija, a onda i ekstremna desnica u Hrvatskoj od 1990. zagovaraju formiranje HPC i ukidanje SPC koristeći se argumentacijom da u Hrvatskoj nema Srba, već hrvatskih pravoslavaca koji zapravo nisu Srbi nego Vlasi.
Hrvatska država, koja priznaje kanonski nepriznatu Makedonsku pravoslavnu crkvu i samozvanu Crnogorsku pravoslavnu crkvu, prilikom popisa stanovništva 2001. tolerisala je, a pojedini anketari čak i navodili, nacionalno izjašnjavanje kao pravoslavac.
Takvi nisu uvršteni u popis Srba u Hrvatskoj i nemaju nikakva kolektivna prava.
Hrvatska pravoslavna crkva političko a ne versko pitanje
Sociolog religije Mirko Djordjević izjavio je danas da je formiranje Hrvatske pravoslavne crkve mnogo više političko nego versko pitanje i dodao da se radi o nastavku loše tradicije koja potiče iz vremena Nezavisne države Hrvatske
(NDH) u Drugom svetskom ratu.
Djordjević je podsetio da je inicijativu za formirane te crkve prvobitno dao vodja NDH Ante Pavelić, koji je i lično prisustvovao svim svečanostima te zajednice, čiji je prvi patrijarh bio Germogen.
Djordjević je rekao da Germogen nije bio pripadnik Srpske pravoslavne crkve, već Ruske zagranične crkve, i da su ga krajem rata streljali partizani u Hrvatskoj.
"Sam Germogen nije uspeo da okupi mnogo Hrvata, a još manje je uspeo da okupi Srbe u tu crkvu. Crkva se nije ustalila i kao što se za NDH može reći da je bila kvislinška tvorevina, tako se za tu crkvu može reći da je bila kvislinška crkva. Pozivanje danas na njenu tradiciju ne znači mnogo", rekao je Djordjević.
Govoreći o "patrijarhu" Hrvatske pravoslavne crkve Jeliseju Lalatoviću, Djordjević je rekao da o njemu ne zna mnogo, ali da se pominjalo da je on raščinjen u Srpskoj pravoslavnoj crkvi zbog finansijskih malverzacija.
Djordjević je rekao da mu se čini da je osnivanje Hrvatske pravoslavne crkve politička a ne inicijativa vernika, koja dolazi iz desničarskih krugova, ali da će biti veoma zanimljivo kako će se po tom pitanju odrediti vlast u Hrvatskoj.
On je dodao da jedna crkva može postati kanonski priznata samo ako dobije saglasnost kanonski priznate "majke crkve" od koje se odvaja, što je u ovom slučaju Srpska pravoslavna crkva koja nesmetano funkcionoše u Hrvatskoj kroz zagrebačko-ljubljansku mitropoliju i koja okuplja vernike u toj zemlji.
"Nemam utisak da će se ta crkva ustaliti", ocenio je Djordjević.
Zajednica koja okuplja nešto više od 400 vernika i koja se naziva Hrvatska pravoslavna crkva predstavljana je u petak u Zadru. Prema rečima njenih predstavnika, cilj je oživljanje rada Hrvatske pravoslavne crkve iz vremena Drugog svetskog rata i okupljanje pravoslavnih vernika koji ne žele da se poistovećuju sa Srbima.
CPC: Jelisej Lalatović isključen zbog nemorala
Crnogorska pravoslavna crkva (CPC) ogradila se danas od bilo kakve povezanosti sa igumanom Jelisejom (Lalatovićem) i njegovim aktivnostima na osnivanju Hrvatske
pravoslavne crkve.
Predstavnik CPC-a Stevo Vučinić kazao je da je Lalatović bio član CPC, ali da je pre nekoliko meseci isključen iz te crkve "zbog podsticanja nemorala, nereda i nemira".
"Jelisej Lalatović bio je dugogodišnji monah Srpske pravoslavne crkve (SPC) i on je sa namerom poslat u CPC da izaziva nered, nemoral u nemir", rekao je Vučinić.
U CPC-u smatraju da su Jelisejeve aktivnosti "instruirane iz Beograda, ili nekog drugog medjunarodnog centra crkvene moći".
"Mi sa njim nemamo ništa i ogradjujemo se od bilo kave povezanosti sa njegovim aktivnostima", kazao je predstavnik CPC-a.
Zajednica koja okuplja nešto više od 400 vernika i koja se naziva Hrvatska pravoslavna crkva predstavljana je u petak u Zadru.
Prema rečima njenih predstavnika, cilj je oživljanje rada Hrvatske pravoslavne crkve iz vremena Drugog svetskog rata i okupljanje pravoslavnih vernika koji ne žele da se poistovećuju sa Srbima.
