Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 21.Jan.2009, 18:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Crkva Svetog Stefana otkopana ispod terase restorana
BUDVA - Crkva Svetog Aleksandra Nevskog na Svetom Stefanu otkopana je posle gotovo pet decenija, koliko je bila "zatočena" u kockarnici nekadašnjeg elitnog hotela "Sveti Stefan".
Crkva koja je po preporuci Mitropolije crnogorsko-primorske otkopana ispod terase restorana dobro je očuvana, jer su zidovi i pod gotovo netaknuti, tako da je zub vremena nije uništio.
Na Svetom Stefanu postojale su četiri crkve pre nego što je 1960. godine postao najekskluzivnije >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << letovalište na Jadranu. Jedna od njih, crkva Roždestva Presvete Bogorodice iz 15. veka, voljom tadašnje komunističke vlasti, bukvalno je nestala sa lica zemlje za potrebe izgradnje terase i kockarnice hotela.
Sve dok "Aman rizorts" nije preuzeo hotel ništa se nije uradilo da se crkva obnovi, kao značajan istorijski i kulturni spomenik Paštrovića, prenose crnogorski mediji.
Pet decenija skrivena
Odlukom Zavoda za zaštitu spomenika 1959. godine prilikom izgradnje restoranske terase ispod koje se ujedno gradila i kockarnica porušeni su krov i zvonik crkve, koja je tako zazidana ostala konzervirana unutar novoizgrađenog istočnog kamenog dela ostrva.
Koordinator za arhitekturu i građevinarstvo pri Mitropoliji crnogorsko-primorskoj Slobodan Dragović rekao je da Mitropolija ima dobre odnose sa kompanijom "Aman rizorts".
Dragović: Novo ime za crkvu
"Crkva Roždestva Presvete Bogorodice izgrađena je negde u 15. veku. Naziv nosi sve do 1938. godine kada je kupljena. Kraljica Marija Karađorđević tražila je od Sinoda Srpske pravoslavne crkve da se preimenuje u slavu ruskog sveca koga je poštovala i kojem se molila, a to je Aleksandar Nevski. Tako je crkva dobila novo ime", ispričao je Dragović za podgoričke "Vijesti".
On je naglasio da su tadašnje vlasti 1959. godine konfiskovale crkvu, kao i ostalu celokupnu imovinu Karađorđevića i preknjižili je kao opšte dobro.
Ikonostas sačuvan
"Po tom osnovu su joj srušili krov i zvonik, ali ne potpuno i ona je ostala zatrpana u okviru kockarnice. Ikonostas je sačuvan, prenesen je i nalazi se u crkvici Svetog Stefana. Mi, kao Paštrovići ili kao narod iz Budve, nismo dovoljno cenili kulturne vrednosti te crkve nego je bilo potrebno da nam dođe iz inostranstva jedna respektabilna turistička kompanija kakav je "Aman rizorts", istakao je Dragović.
On je naglasio da se nada da će crkva dobiti svoj stari izgled i da to sada ide dobrim putem.
Staviti crkvu u funkciju
Prema Dragovićevim riječima, "Aman rizorts" je ozbiljna kompanija, a nema ni "brane koja onemogućava da ta crkva jednog dana dobije svoju liturgiju".
"Želeli bismo da bude kao kulturni spomenik i da u njoj dva, tri puta godišnje bude liturgija. Da bude komplementarna sa turizmom i da bude u funkciji duhovne i turističke ponude", dodao je Dragović.
Sveti Stefan kumovao poluostrvu
Osim crkve Svetog Aleksandra Nevskog, na poluostrvu se nalaze još tri crkve. Najstarija je posvećena Svetom arhiđakonu Stefanu, građena je 1464. godine i po njoj je poluostrvo dobilo ime.
Najveća crkva udaljena metar od ove građena je 1885. i posvećena je prenosu moštiju Svetog Stefana. Ikonostas je 1906. godine radio Marko Krstov Gregović iz Petrovca.
Duhovno blago
Treća crkva je skromnih dimenzija i nalazi se jugoistočno od hotelske recepcije i posvećena je Preobraženju Gospodnjem. Živopisana je 1693. godine, a i danas su iznad ulaznih vrata ostali delovi živopisa Uspenija Presvete Bogorodice.
Rušenje crkve Aleksandra Nevskog započeto je 10. avgusta 1959. godine. Tadašnji nastojnik manastira Praskvice iguman Boris Kažanegra prijavio je rušenje Narodnom odboru u Budvi i dobio je odgovor da je Zavod za zaštitu spomenika kulture u Crnoj Gori dao pristanak da se može oltarski deo crkve porušiti i napraviti terasa.
Gotovo pet decenija kasnije, nakon preuzimanja hotela predstavnici "Aman rizortsa" zaprepašteni su da na ostrvu postoji još jedna crkva i zatečeni celom pričom o rušenju spomenika kulture.
Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...
