Izvor: Blic, 09.Okt.2002, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Više vlasti opštinama i nacionalnim većima
Više vlasti opštinama i nacionalnim većima
BEOGRAD - Predsednik Koordinacionog centra za Kosovo i Metohiju Nebojša Čović juče je povodom plana šefa Unmika Mihaela Štajnera o budućem organizovanju Kosovske Mitrovice, istakao da je potrebno princip decentralizacije primeniti na celu teritoriju Kosova.
- Štajnerov plan je dobra polazna osnova, ali moram da podsetim da smo mi te ideje odavno razradili i da su one još u julu predočene pred Savetom bezbednosti >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << UN - rekao je Čović. Dokument pod nazivom 'Osnove strategije decentralizacije Kosova i Metohije i jačanja samouprave lokalnih, nacionalnih i regionalnih zajednica' rađen je u saglasnosti sa Ustavnim okvirom Privremene samouprave Kosova i Metohije.
Ovaj dokument ističe u prvi plan uspostavljanje lokalne demokratije kao preduslov za izgradnju stabilnih institucija na Kosovu i Metohiji.
Osnovne jedinice lokalne samouprave prema ovom dokumentu su mesna zajednice i opštine.
Mesna zajednica se osniva za jedno naseljeno mesto, više povezanih malih naselja ili za deo većeg naselja i predviđa neposredno učestvovanje građana u odlučivanju u lokalnim poslovima. Organi mesne zajednice predstavljaju zbor građana, Savet mesne zajednice, čiji se članovi biraju na zboru, i lokalna kancelarija kao izvršni organ. Nadležnosti bi bile podeljene na prenete i poverene, a bile bi određene uz saradnju sa Unmikom.
Opština je jedinica lokalne samouprave koja se osniva na području više naseljenih mesta koja predstavljaju zasebnu celinu i ima svojstvo pravnog lica.
Organi opštine su Skupština opštine i opštinska vlada.
U slučaju da u nekoj od opština pripadnici nacionalnih zajednica čine određeni procenat, to bi podrazumevalo i dvodomost Skupštine opštine - postojali bi Veće građana i Veće mesnih i nacionalnih zajednica.
U nosti opštine ubraja se organizovanje službi potrebnih za rad opštine, osnivanje ustanova u oblastima zdravstva, obrazovanja, socijalnih službi, kao i organa dečije zaštite i fizičke kulture i sporta, unapređenje sastava i delovanja lokalne policije, kao i urbanističko planiranje i uređenje i obezbeđenje razvoja komunalnih delatnosti.
Povereni poslovi su oni iz okvira prava i dužnosti Privremene lokalne samouprave KiM koje se poveravaju opštini na obavljanje u interesu efikasnijeg i racionalnijeg ostvarivanja prava i dužnosti građana.
Lokalna policija prema ovom dokumentu, zadužena je za održavanje javnog reda i mira na području opštine, a takođe održava i komunalni red, obavlja regulaciju lokalnog saobraćaja, obezbeđenje imovine i objekata i zaštitu od požara. Samouprave nacionalnih zajednica bile bi uspostavljene na osnovu demokratskih izbora sprovedenih u svakoj nacionalnoj zajednici pojedinačno, a pod nadzorom OEBS.
Na osnovu rezultata tih izbora bili bi izabrani predstavnici tela nacionalnih zajednica koja bi delovala u oblastima utvrđenim u Ustavnom okviru. U ta prava spadaju pravo na samoorganizovanje i samoadministriranje, pravo na službenu upotrebu maternjeg jezika, kao i prava na korišćenje nacionalnih obeležja.
Ove samouprave zalagale bi se i za proporcionalnu zastupljenost u komandnom kadru u profesionalnim vojnim i policijskim jedinicama, a imale bi i pravo na ubiranje samodoprinosa, uz finansijsku pomoć iz budžeta Kosova i Metohije.
Takođe kao jedan od načina decentralizacije KiM je i regionalno povezivanje koje podrazumeva i formiranje regionalnih zajednica koje su zajednice susednih opština koje su povezane međusobnim ekonomskim, geografskim, kulturnim i istorijskim vezama.
Dokument predviđa da će uspostavljanje regionalnih zajednica, njihovo funkcionisanje i određivanje njihove teritorije biti regulisani aktima nadležnih vlasti koji bi određivali do kog stepena u samoorganizovanju regioni mogu da idu. U nadležnosti regionalnih zajednica bilo bi utrđivanje izvora prihoda, upravljanje regionalnom imovinom, industrijom i poljoprivredom, regionalnim putevima, zdravstvenim službama regionalnog značaja, kao i regionalnom policijom i sudovima.
Regionalne zajednice trebalo bi da raspolažu normativnim, izvršnim i upravnim ovlašćenjima.
Organi regionalne zajednice su Skupština, Vlada, organi uprave, a predviđena je i mogućnost formiranja sudova.
Skupštinu biraju građani sa pravom glasa na teritoriji regiona, dok se izbor vlade i drugih organa na ovom nivou određuje zakonima regiona.
Odnosi između regionalne zajednice i centralne vlasti na Kosovu i Metohiji podrazumevao bi učešće regionalne zajednice u organima Privremene samouprave na KiM, kao i principe jedinstva i solidarnosti. Radi ostvarenja principa solidarnosti morali bi biti osnovani Fond za ujednačen razvoj regiona i Savet za društveno i ekonomsko planiranje opšteg karaktera. Regionalne zajednice bi preko Doma regionalnih, nacionalnih i lokalnih zajednica obezbedile svoje učešće u organima Privremene samouprave.
Dokument Koordinacionog centra predviđa i da grad kao jedinica lokalne samouprave bude urbana društvena celina koja ima preko 10.000 stanovnika. Nadležnosti grada, kao i klasifikacija organa, podudarale bi se sa nadležnostima opština, sa eventulanim proširenjem na one nedležnosti karakteristične za urbane sredine.
Najviši organ Kosova i Metohije bila bi dvodoma Skupština Kosova i Metohije koja bi bila sastavljena od Doma građana i Dom lokalnih, nacionalnih i regionalnih zajednica.
U Domu građana bili bi predstavljeni svi građani u skladu sa načelom 'jedan čovek jedan glas' i imalo bi opštu nadležnost, dok bi drugi dom učestvovao u odlučivanju samo u određenim slučajevima koja se tiču statusa i ovlašćenja ovih zajednica. Članovi ovog doma bili bi birani na principu izbora po jednog predstavnika svakog regiona, a ostali članovi bi bili birani u zavisnosti od broja građana koji imaju pravo glasa u svakom regionu. N. M. Jovanović Mitrovica isto što i Priština
Predsednik Koordinacionog centra za KiM Nebojša Čovič juče je ocenio da 'zvanični Beograd na Kosovsku Mitrovicu gleda kao na jedinstven grad u okviru kojeg funkcionišu opštine, ali da isto tako gleda i na Prištinu' dodajući da je potpuno nelogično da Priština sa 540.000 građana bude opština.
On je rekao i da će konačna odluka o izlasku na lokalne izbore 26. oktobra 'biti doneta na vreme'.
Čović je podsetio da je prva tačka sporazuma koji je potpisan pre godinu dana sa tadašnjim šefom Unmika povratak na Kosovo i Metohiju i da ta tačka 'nije odrađena, niti postavljena tako da bude odrađena' i ocenio da je za Srbe važan broj koliko će se ljudi vratiti svojim kućama. Savez nacionalne zajednice
Nacionalna zajednica mogla bi da osniva Veće nacionalne zajednice čije bi nadležnostio bile predstavljanje nacionalne zajednice, biranje ili organizovanje izbora za predstavnike nacionalne zajednice u telima predviđenim zakonom.
Veće bi takođe učestvovalo u kreiranju politike u oblastima obrazovanja, kulture, umetnosti, zdravstva, komunalnih pitanja, ekonomskom razvoju lokalne zajednice i unapređenju sastava i delovanja lokalne policije. Ovaj plan predviđa da se više veća može na nivou Kosova i Metohije udružiti u jedan Savez nacionalne zajednice.
