Izvor: Danas, 28.Okt.2015, 00:42 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Nacionalizam kao književna činjenica
"Mirko Kovač je proveo više od dve decenije u Beogradu i s obzirom da je iz Crne Gore i Hercegovine došao kao mlad momak u glavni grad, tada Jugoslavije, njega je na neki način Beograd i formirao. To što je on odavde otišao zbog otvorenih pretnji određenih struktura nacionalističkih tendencija ne mora da znači da on ovde i dan-danas nema veliki broj poklonika i čitalaca. I njegova poslednja, testamentarna knjiga "Vrijeme koje se udaljava" je ovde u Parobrodu promovisana u junu mesecu >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << ove godine i Beograd je bio četvrti grad u kojem je ona promovisana. Do tada je bila predstavljena samo u Rovinju, Puli i Zagrebu.
Dani Mirka Kovača u Rovinju imaju preciznu strukturu gde se tokom tri dana, na visokom intelektualnom nivou, promišlja kompletno njegovo stvaralaštvo i u književnosti i u filmu i u pozorištu. Mi smo u Beogradu, bar za ove prve Dane Mirka Kovača, fokusirani da što više čitalačkoj i filmskoj publici približimo njegovo stvaralaštvo kako bi njegovo dragoceno delo ovde ponovo zaživelo", izjavila je za list Danas Katarina Lazić, urednica UK "Parobrod", za vreme trajanja manifestacije "Prvi beogradski dani Mirka Kovača".
U okviru dvodnevnog programa, koje je "Parobrod"organizovao pred ovogodišnji Sajam knjiga, gde po prvi put učestvuje i izdavačka kuća "Fraktura" iz Zaprešića, koja godinama objavljuje sabrana dela Mirka Kovača, uručena je i četvrta ovogodišnja nagrada koja nosi ime velikog pisca.
Naime, početkom oktobra, u Rovinju su tokom Drugih dana Mirka Kovača, koje organizuje Udruga "Mirko Kovač", dodeljene, po prvi put, nagrade u četiri kategorije: za najbolji roman nagradu je primio Oto Horvat za roman "Sabo je stao", za najbolju knjigu eseja Svetlana Slapšak za knjigu "Leteći pilav" u izdanju biblioteke XX vek, kao i Dragan Markovina za najbolje delo mladog autora za knjigu "Između crvenog i crnog". Vuk Ršumović je prvi dobitnik nagrade "Mirko Kovač" za najbolji scenario za film "Ničije dete".
To veče je održana i tribina o autobiografskim i biografskim elementima u književnim delima Mirka Kovača, u okviru koje su govorili Seid Serdarević, Božidar Koprivica, književnik iz Beograda, Vlada Arsenić, književni kritičar i prevodilac iz Zrenjanina, Novica Milić, profesor sa Fakulteta za medije i komunikacije iz Beograda, uz moderiranje Katarine Lazić, urednice u Parobrodu. Po završetku tribine, beogradska publika je prvi put posle mnogo godina, imala prilike da pogleda dokumentarne video-zapise iz perioda života i rada Mirka Kovača u Beogradu, autorke Rade Radaković, urednice u redakciji za kulturu i umetnost kulturno-obrazovnog programa RTS.
Drugi beogradski dan Mirka Kovača je u subotu počeo mini filmskim maratonom u Parobrod bioskopu. Prikazani su filmovi Lisice Krsta Papića iz 1969. i Mali vojniciBate Čengića iz1967. godine za koje je Mirko Kovač pisao scenarije.
U završnici manifestacije, održana je i tribina "Nacionalizmi danas kao književna činjenica", na kojoj su učestvovali Laslo Vegel, književnik iz Novog Sada, Filip David, književnik iz Beograda, Igor Štiks, književnik i naučni saradnik u Edinburgu,Teofil Pančić, esejista iz Novog Sada i Zemuna, Gordana Draganić Nonin, urednica u časopisu ''Nova misao'' iz Novog Sada.
Filip David je rekao da je njemu jedan od najtužnijih momenata u životu bio ispraćaj Mirka Kovača iz Beograda, sa Slavije, gde je Kovač sa suprugom ušao u autobus koji će ih preko Mađarske i Austrije, odvesti do novog odredišta njihovog života, u potpunu neizvesnost.
"Mirko je otišao zbog vrlo konkretnih pretnji. Upozorili su ga da u policiji postoji jedan spisak na kojem pored njegovog imena piše: "ubiti i uzeti stan". Više puta sam u javnosti i u objavljenim tekstovima insistirao da se obelodani ko je takve spiskove pravio i po čijim naredbama, ali do toga nikada nije došlo. A upravo je Mirko isticao još '90-ih godina da je nacionalizam ideologija banalnosti i kiča", istakao je Filip David.
Vegel je ispričao da je on u to vreme imao stav da ne treba odlaziti iz zemlje i da po svaku cenu treba ostati jer odlazak svakog čoveka ojačava Miloševićev sistem, te se iznenadio kada je sreo Mirka Kovača upravo u danima pred njegov odlazak kada je i saznao da ovaj napušta Beograd.
Teofil Pančić je ukazao na činjenicu da je svima nama nametnuto da su nacionalisti jedini koji su nacionalni, a svi mi ostali smo, po njima, anacionalni, što je bio termin koji su koristili i Hitler i Staljin, a da taj termin u sebi nosi i određenu vrstu moralno-političke diskvalifikacije.
"Mirko Kovač je u stvari samo izgovorio ono što je neizgovorljivo u tom momentu, ono što nacionalistička ideologija ne prašta i zbog čega dolazite na crnu listu. Čak se ne tvrdi da to nije istina, već samo da se ne sme reći", rekao je Pančić, koji je istakao da je Mirko Kovač bio jedan od malobrojnih koji je izgovarao stvari koje se nisu smele izgovarati i zato je bio, poput Bogdana Bogdanovića i drugih, "lučonoša" u mraku devedesetih a da pri tome, 25 godina kasnije, i dalje, ne dobijaju bilo kakvu potvrdu da se ovo društvo o njih ogrešilo, na bilo koji način. Igor Štiks je govorio o tome šta je njegovoj generaciji studenata tokom devedesetih na Zagrebačkom univerzitetu značilo delo i samo delovanje u javnosti Mirka Kovača, a Gordana Nonin je govorila o tome da je Mirko Kovač bio jedan od inicijatora udruženja Nezavisnih pisaca Jugoslavije, koji su pre 25 godina pokušali da budu glas razuma i koji nisu pristajali na nacionalizme i koji su želeli da budu što dalje od nadolazećeg rata i haosa. Ona je premijerno, na prvim beogradskim danima Mirka Kovača, prikazala i pronađenu fotografiju pisaca koji su se decembra 1989. godine, s tom idejom, okupili u Sarajevu.
