Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 29.Avg.2008, 18:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Arhivi u Srbiji - kritični
BEOGRAD - Arhivi u Srbiji nalaze se u problemima nedozvoljivim za ozbiljnu državu i taj odnos mora brzo da se promeniti, izjavio je direktor Arhiva Srbije dr Miroslav Perišić.
U intervjuu Tanjugu, on je pronalazak "nepoznate građe" u Depou Arhiva ocenio kao događaj iz koga svi, pre svega, država treba da izvuku pouke i sa više pažnje i izgrađenijim odnosom priđu rešavanju problema arhiva i očuvanja i zaštite celokupnog arhivskg blaga Srbije.
"Nedavno >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << smo imali informaciju da je izgoreo deo građe u arhivu Ministarstva inostranih poslova, da je nestao Dejtonski sporazum. Pre nekoliko godina iz Arhiva Srbije nestala su dokumenta, a sada su pronađena ona koja su dugi niz godina bila neraspakovana - od kako su restitucijom vraćena iz Beča", istakao je Perišić.
Kakva su još upozorenja potrebna da bismo shvatili da je važno da posvetimo pažnju tako značajnim ustanovama kao što su arhivi, zapitao je on.
Perišić: Nemarni smo prema sebi
Ocenjujući to kao najblaže rečeno nemar prema nama samima i onome što su tragovi naše prošlosti i postojanja, Perišić je rekao da sve to ukazuje i na stepen našeg zaostajanja kada je reč o odnosu i razumevanju značaja dokumenata.
"Odnos države prema arhivima govori o civilizacijskom zaostajanju ili napredovanju jedne države", kazao je on.
Dokumenti iz Beča čekali 20 godina da budu nađeni
Pronalaženje arhivske građe koja nije evidentirana, među kojom je najdrastičniji primer obilje dokumenata dobijenih iz Beča početkom osamdesetih godina prošlog veka, koja je stajala u zapečaćenim kartonskim kutijama, čuvana na neodgovarajući način, van svih arhivističkih standarda, prema njegovom mišljenju, upućuje na hitnu potrebu da se o problemu arhiva razgovara na najvišim mestima u državi.
"Kada se ima u vidu da je to vredna građa, jer svaka okupatorska vojska ne odnosi nevrednu arhivsku građu, dokumenta takve važnosti istog trenutka kada su dospela u Arhiv morala su da budu otvorena, popisana i obrađena, da budu u istraživačkoj funkciji", rekao je Perišić.
Dokumenta uskoro na analizi
On je istakao da su ovim, pre svega, izgubili istoričari, koji imaju pravo da se ljute, među kojima je i on, ali da sa druge strane istoričari mogu biti zadovoljni što će uskoro biti u prilici da ta dokumenta iščitavaju i analiziraju.
Prema njegovoj preliminarnoj stručnoj oceni, ovo je veoma značajan materijal vezan za različite periode srpske istorije, jer je reč o dokumentima značajnim za političku, diplomatsku, društvenu i kulturnu istoriju.
Brojne fotografije
Pored pisanih dokumenata pronađene su brojne fotografije, potpuno nepoznate, iz različitih perioda - iz Balkanskih ratova, Prvog svetskog rata, fotografije bombardovanja Beogradskog univerziteta, zatim lična dokumenta istaknutih ličnosti, među kojima su pasoš i lična dokumenta jednog od najvećih srpskih filozofa Branislava Petronijevića.
Perišić je stanje u srpskoj arhivistici ocenio kao nedopustivo loše, jer većina arhiva nema preciznu evidenciju čime raspolaže, a sredstva koja država izdavaja za arhive su nedovoljna, kao i sredstva koja se ulažu u stručno obrazovanje i usavršavanje arhivista.
Arhiv je pamćenje naroda
"U ozbiljnim državama kada postoji potreba da državni arhiv dobije dodatni prostor, reši pitanje krova koji prokišnjava ili neki drugi problem, to uopšte nije tema, o tome se ne raspravlja, odvajaju se vanredna sredstva i istog časa se reaguje, jer ako se nešto dogodi zgradi u kojoj se čuva 'pamćenje jednog naroda', onda je to pamćenje bespovratno izgubljeno", kazao je on.
Perišić je podsetio da se u arhivima nalaze dokazi da svi mi postojimo, da postoji država, dokaz o državnim teritorijama i granicama, "u njima su međunarodni sporazumi koje je država kroz istoriju sklapala, od kojih su neki još važeći".
Arhiv Srbije osnovan 1900. godine
Arhivi su ustanove odakle se crpe saznanja o prošloj stvarnosti, čije je razumevanje bitno između ostalog i za snalaženje u današnjem svetu, smatra Perišić.
Prema njegovoj oceni, Srbija je krajem 19. veka mnogo ozbiljnije shvatala značaj arhiva, a sve što je nastalo tada, danas nismo u stanju da održavamo, a kamoli da unapredimo.
Arhiv Srbije osnovan je 1900. godine, a 1898. godine donet je Zakon o državnoj arhivi Kraljevine Srbije u kome je pisalo da upravnika Državnog arhiva postavlja neposredno kralj, a njemu će od pomoći biti Odbor sastavljen od članova Velike škole i Srpskog učenog društva, kao i po jedan viši pomoćnik iz svakog ministarstva.
Zgrada Arhiva namenski je sazidana 1928.godine.
Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...
