Izvor: JužneVesti.com, 02.Nov.2015, 15:36 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Svrljig poznat i po lekovitom bilju
Davne 1958. godine prva radnja narodne medicine u Titovoj Jugoslaviji registrovana je u Svrljigu gde je lekovito bilje sa Svrljiških planina još dugo pre toga brao čuveni Borislav Cvetković, poznatiji u narodu kao deda Borko travar.
Deda Borko je nastavio tradiciju svog još čuvenijeg dede Stojana Čučila koji je još u doba Turaka lečio lekovitim biljem sa ovog područja. Ipak, kada je deda Borka tadašnja vlast proglasila nadrilekarom, akademik Jovan Tucakov sa beogradskog >> Pročitaj celu vest na sajtu JužneVesti.com << Instituta za proučavanje lekovitog bilja pozvao je Borka u Institut gde je svrljiški travar, iako nepismen, pred stručnjacima pokazao da ne samo što poznaje ogroman broj biljaka i njihove osobine, već i njihove latinske nazive.
Kad imam ljudi, ja si radim, kad nemam ljudi ja si idem na imanje, al ne'e imalo ovolki narod, bila si naša okolina. Kad su se raspisale novine, onda nagrnul narod i ja sam ostavil imanje – pričao je svojevremeno deda Borko.
Čuvena je i njegova rečenica „u prirodu ima lek za svaku boljku, samo ga treba najdeš“ koja se i danas nalazi na ambalaži proizvoda iz njegove radnje, a koju nakon njegove smrti uspešno vodi Borkov unuk Vlastimir Cvetković.
Rasprostranjenost listopadnih šuma i šumskih pašnjaka bogat su „izvor“ bilja koje se može pronaći na ovom području, a svakako su najbrojnije među njima žalfija koja se posebno sreće na severnim padinama Svrljiških planina, na oko 900 metara nadmorske visine, zatim hajdučka trava, zdravac, kopriva, kamilica, bosiljak, majčina dušica, divlje jagode i druge.
Od posebno lekovitih biljaka rasprostranjeni su rudinski pelin, gorocvet, divlji luk, kopitnjak, trava hoću-neću, vilino sito, đurđevak, rastavić, perunika, kantarion, velebilje, matičnjak, mrazovac, mlečika i druge.
Posebno je na Svrljiškim planinama visok udeo biljaka zeljanica koje po svojim karakteristikama, kao uslovno korisne i lekovite, daju idealan odnos zelene mase za ispašu stoke. Upravo one su presudne za kvalitet mesa i mleka napasanih grla sa ovih pašnjaka koji imaju obeležja zdrave hrane.
Poseban kvalitet pašnjaka je na planinama Devici i Zelenom vrhu u čijem sastavu trava najviše „učestvuju“ barski bosiljak, rtanjski čaj, pasja trava, vilino sito, lisičiji rep, prava livadarka i druge trave, pa se grla napasana na ovim prostorima posebno ističu po svom kvalitetu, čak i u poređenju sa ostalim grlima ove zajednice.
Samoniklo bilje bere se odavnina, a do kraja prošlog veka stub svrljiške industrije bila je i fabrika za otkup i preradu bilja „Herbogal“ koja danas više ne radi. Ipak, brojne privatne firme i danas se u Svrljigu bave otkupom i preradom bilja i čine važan deo lokalne privrede.
